مدیرعامل بورس تهران در نشست تخصصی کسب‌وکارهای خانوادگی پیشنهاد کرد اتاق‌های بازرگانی با همکاری بازار سرمایه نسبت به ایجاد «بازار خصوصی» و تابلوی ویژه برای این بنگاه‌ها اقدام کنند. محمود گودرزی با انتقاد از رهاشدگی کسب‌وکارهای خانوادگی در اقتصاد ایران، تشکیل نهادهای واسط، راه‌اندازی مراکز مالی منطقه‌ای و انجام معاملات بلوکی سهامی خاص را گام‌های کلیدی برای بهبود حاکمیت شرکتی و افزایش سهم این بنگاه‌ها از GDP کشور برشمرد.
ضرورت تغییر پارادایم در حمایت از کسب‌وکارهای خانوادگی
کسب‌وکارهای خانوادگی در اقتصاد ایران علی‌رغم پتانسیل بالا، با چالش‌های ساختاری روبه‌رو هستند و سهم آن‌ها در اقتصاد کشور حدود ۱۵ درصد برآورد می‌شود که فاصله زیادی با سهم ۶۰ تا ۷۰ درصدی آن‌ها در اقتصاد جهانی دارد. محمود گودرزی، مدیرعامل بورس تهران، در نشست تخصصی «کسب‌وکارهای خانوادگی؛ چالش‌ها و الزامات نهادسازی» در اتاق تهران با اشاره به این شکاف، بر لزوم تغییر پارادایم در ابزارها، بازارها و نهادهای مالی تاکید کرد و هشدار داد که نباید این بنگاه‌ها را صرفاً ساختارهایی سنتی و در حال انقراض پنداشت.
گام نخست: نهادسازی و پل‌سازی میان اتاق و بازار سرمایه
به گفته مدیرعامل بورس تهران، بنگاه‌های خانوادگی در وضعیت فعلی بدون دسترسی به مشاوره‌های ساختاری رها شده‌اند. وی «نهادسازی» را راهکار اساسی پیش روی اتاق بازرگانی دانست و پیشنهاد کرد با استفاده از ظرفیت «مرکز مالی ایران»، نهادی تخصصی به عنوان پل ارتباطی میان اتاق‌های بازرگانی و بازار سرمایه ایجاد شود. این نهادهای تخصصی با بهره‌گیری از کارشناسان مجرب، می‌توانند ارتقای سواد مالی، اصلاح ساختار سرمایه و بهبود حاکمیت شرکتی را در این بنگاه‌ها هدایت کنند.
گام دوم: راه‌اندازی بازار خصوصی و تابلوی تخصصی
گودرزی با اشاره به تجربیات جهانی بورس‌های لندن، ژاپن و استانبول، راه‌اندازی «بازار خصوصی» و تابلوی ویژه کسب‌وکارهای خانوادگی را به عنوان دومین گام راهبردی پیشنهاد داد. در این مدل، نیازی نیست سهام شرکت‌های سهامی خاص به صورت عمومی و خرد میان مردم عرضه شود، بلکه معاملات بلوکی و عمده در این بازار صورت می‌گیرد. این ساختار به شرکت‌ها اجازه می‌دهد دوره گذار را طی کرده، حاکمیت شرکتی خود را اصلاح نمایند و برای ورود حرفه‌ای به بازارهای رسمی آماده شوند.
الگوبرداری از تجربه موفق هند در بازار سرمایه
مدیرعامل بورس تهران با ذکر نمونه هند خاطرنشان کرد که تسهیل ورود بنگاه‌های کوچک، متوسط و خانوادگی در قالب سهامی خاص، تعداد شرکت‌های بورسی این کشور را به ۵ تا ۶ هزار شرکت رسانده است. وی توسعه مفهوم کسب‌وکارهای خانوادگی به سمت حوزه‌های فناوری‌محور را ضروری خواند و تاکید کرد که هدف نفرست صرفاً حفظ سنتی این بنگاه‌ها، بلکه توانمندسازی آن‌ها برای نسل‌های آینده است.
ایجاد مراکز مالی منطقه‌ای به جای تالارهای سنتی
در پایان، گودرزی پیشنهاد کرد که اتاق بازرگانی با همکاری مرکز مالی ایران، مراکز مالی منطقه‌ای را در سراسر کشور راه‌اندازی کند تا فعالان اقتصادی برای دریافت خدمات مشاوره حاکمیت شرکتی نیازمند مراجعه به تهران نباشند. وی تاکید کرد در عصر معاملات آنلاین، تالارهای منطقه‌ای کارکرد خود را از دست داده‌اند و ایجاد مراکز مالی تخصصی با رهبری مشترک بورس تهران و اتاق بازرگانی ضرورت دارد.
***
طراحی و راه‌اندازی «بازار خصوصی» و تابلوی ویژه کسب‌وکارهای خانوادگی در بورس، پاسخی ساختاری به خلأ حمایتی از بخش خصوصی واقعی در اقتصاد ایران است. با توجه به اینکه سهم این بنگاه‌ها از تولید ناخالص داخلی بسیار کمتر از استانداردهای جهانی است، ایجاد سازوکارهای معاملاتی برای شرکت‌های سهامی خاص و بهره‌گیری از ابزارهای نوین مالی می‌تواند به اصلاح ساختار سرمایه، افزایش شفافیت و ارتقای حکمرانی شرکتی منجر شود. این رویکرد ضمن کاهش فشار نقدینگی و هدایت منابع به سمت تولید، بستر مناسبی برای توسعه پایدار اقتصادی و تسهیل ورود بنگاه‌های خانوادگی به بازارهای رسمی فراهم می‌کند.
