سنگاپور، هنگکنگ و سوئیس در سالنامه ۲۰۲۶ مؤسسه IMD رتبههای اول تا سوم رقابتپذیرترین اقتصادهای جهان را به خود اختصاص دادند. در گزارش امسال، کیفیت نهادها و کارآیی دولتها اصلیترین برگ برنده کشورها در شرایط نااطمینانی جهانی معرفی شده است. همچنین اقتصادهای نوظهوری مانند لهستان، آفریقای جنوبی، ترکیه و مالزی جهشهای چشمگیری بین ۸ تا ۱۱ پله را ثبت کردند، در حالی که لیتوانی با سقوطی ۱۳ پلهای بیشترین افت را داشت و نام ایران نیز در این ارزیابی دیده نمیشود.
پیشتازی تثبیتشده سنگاپور، هنگکنگ و سوئیس در قله رقابتپذیری جهانی
آخرین نتایج ارزیابیهای بینالمللی نشان میدهد که سنگاپور، هنگکنگ و سوئیس موفق شدهاند جایگاه خود را در صدر رقابتپذیرترین اقتصادهای جهان حفظ کنند. مؤسسه معتبر IMD با سنجش دقیق شاخصهای کلان اقتصادی، بسترهای نهادی و الزامات کسبوکار، این سه حوزه جغرافیایی را به عنوان برترین الگوهای خلق محیط مساعد اقتصادی معرفی کرده است. این کشورها بالاترین کارایی را در جذب سرمایهگذاری خارجی، ارتقای بهرهوری ملی و ایجاد ساختارهای رشد پایدار از خود نشان دادهاند.
ارتقای شاخص کارآیی دولتها به عنوان سپر دفاعی در برابر نااطمینانیهای بینالمللی
یافتههای کلیدی سالنامه ۲۰۲۶ بر نقش حیاتی نهادهای حاکمیتی در دوران بحرانهای اقتصادی تأکید میکند. در شرایطی که نااطمینانیهای ژئوپلیتیک و اقتصادی در جهان تشدید شده است، کیفیت نهادها و کارآیی دولتها به مهمترین عامل تمایز اقتصادها تبدیل شدهاند. جلب اعتماد فعالان اقتصادی و بخش خصوصی اکنون به عنوان یک محرک اصلی برای ارتقای توان رقابتی کشورها عمل میکند و دولتمردان باید بسترهای حقوقی و اجرایی پایداری را برای سرمایهگذاران فراهم سازند.
جهش خیرهکننده لهستان و ترکیه در پی اصلاحات ساختاری کسبوکار
بررسی تغییرات جدول رتبهبندی حکایت از موفقیت بزرگ چند اقتصاد نوظهور دارد که توانستهاند با اصلاحات هدفمند، صعود قابلتوجهی را تجربه کنند. در این میان، لهستان با ثبت ۱۱ پله صعود پیشتاز تغییرات مثبت است و پس از آن آفریقای جنوبی با ۱۰ پله ارتقا در جایگاه بعدی قرار دارد. همچنین کشور ترکیه با ۹ پله بهبود رتبه و مالزی با ۸ پله صعود، موفق شدند توان رقابتی اقتصاد خود را در پهنه بینالمللی به رخ بکشند.
سقوط سنگین لیتوانی و رومانی در بازار رقابتی اروپا
در سوی دیگر این گزارش، برخی از کشورهای اروپایی با افت شدید شاخصها و عقبگرد ناامیدکننده مواجه شدهاند. لیتوانی با تجربه ۱۳ پله ریزش، بدترین عملکرد را در زمینه حفظ توان رقابتی میان کشورهای افتکرده داشته است. به طور مشابه، رومانی با ۱۲ پله کاهش و بلژیک با ۸ پله سقوط، با چالشهای جدی در مدیریت محیط کسبوکار و کارآیی شاخصهای اقتصادی خود روبرو شدهاند که زنگ خطری جدی برای این اقتصادها به شمار میرود.
غیبت شاخصهای اقتصادی ایران در ارزیابی سالانه مؤسسه IMD
مؤسسه بینالمللی توسعه مدیریت در گزارش سال ۲۰۲۶ خود به سنجش و رتبهبندی توان رقابتی بسیاری از کشورهای جهان پرداخته است. با این حال، در میان آمارهای تفصیلی و لیست اقتصادهای ارزیابیشده در این ارقام، دادههای مربوط به اقتصاد ایران مورد سنجش و تحلیل قرار نگرفته است. به همین دلیل نام ایران در میان کشورهای صعودکننده، سقوطکرده یا صدرنشین این رتبهبندی بینالمللی دیده نمیشود.
***
گزارش ۲۰۲۶ رقابتپذیری جهانی IMD آشکارا نشان میدهد که موازنه قدرت اقتصادی در حال تغییر به نفع بازارهای نوظهوری است که اصلاحات ساختاری را جدی گرفتهاند. صعود خیرهکننده کشورهایی مانند لهستان، ترکیه و مالزی ثابت میکند که انعطافپذیری نهادی و بهبود محیط کسبوکار میتواند در کوتاهمدت نتایج درخشانی به همراه داشته باشد. در مقابل، افت شدید چند اقتصاد اروپایی نظیر لیتوانی و بلژیک گویای این واقعیت است که غفلت از کارآیی دولتها به سرعت توان رقابتی را فرسوده میکند. این گزارش به خوبی تبیین میکند که در عصر نااطمینانیها، ثبات مقررات و اعتماد بخش خصوصی، مرز میان شکوفایی و عقبماندگی اقتصادی را تعیین میکند.