وزارت امور اقتصادی و دارایی به منظور اصلاحات ساختاری و زیرساختی در اقتصاد کشور، از سامانه جامع صورتهای مالی با نام صورا رونمایی کرد. این سامانه با ایجاد شفافیت کامل در اطلاعات مالی بنگاههای دولتی و خصوصی، نقش کلیدی در اعتبارسنجی دقیق، مدیریت ریسک و ارتقای سلامت نظام بانکی ایفا خواهد کرد. صورا علاوه بر تسهیل پذیرش شرکتها در بورس و توسعه تأمین مالی جمعی، فرآیند هوشمندسازی نظام مالیاتی و تسهیل امور گمرکی را تسریع میکند. این اقدام زیرساختی گامی مهم برای برقراری عدالت در تخصیص معافیتها و تسهیلات به ویژه برای بنگاههای کوچک و متوسط به شمار میرود.
ابعاد زیرساختی صورا در اصلاحات هرم اقتصادی کشور
راهاندازی سامانه جامع صورتهای مالی که به اختصار صورا نامیده میشود، یک اقدام بنیادین در لایه زیرساختی اقتصاد ایران است. اصلاحات اقتصادی در کشور به یک هرم تشبیه میشود که در رأس آن اصلاح نظام بانکی قرار دارد. در رتبههای بعدی این هرم، اصلاح سیاستهای پولی، بازارهای مالی و بودجهنویسی قرار گرفتهاند و در قاعده آن اصلاحات بازار تولید و تجارت جای دارد. سامانه صورا به عنوان یک ابزار زیرساختی، تاثیرات مستقیم و عمیقی بر رأس این هرم یعنی ساختار بانکی کشور بر جای خواهد گذاشت. این سامانه در شرایط خاص و فضای پس از جنگ روانه میدان شده است تا نشاندهنده حفظ نگاه بلندمدت دولت در مسیر اصلاحات ساختاری باشد.
ارتقای سلامت بانکی و هوشمندسازی اعتبارسنجی با سامانه جدید
سامانه صورا با فراهم کردن امکان شفافیت کامل در صورتهای مالی شرکتهای دولتی و خصوصی، قدرت انتخاب بانکها را به شدت افزایش میدهد. نظام بانکی با اتکا به دادههای این سامانه میتواند پروژهها و شرکتهای واجد شرایط را بهتر شناسایی کند و مدیریت ریسک دقیقتری را به ویژه در مواجهه با بنگاههای کوچک و متوسط اعمال نماید. این سازوکار نوین اطلاعاتی، نقش محوری در فرآیند اعتبارسنجی و اعطای تسهیلات دارد و به طور مستقیم کیفیت عملکرد مؤسسات اعتبارسنجی را بالا میبرد. دو سیاست اصلی نظام بانکی شامل رفع چالش مطالبات غیرجاری و تغییر ترازنامه بانکها به سمت تأمین مالی بنگاههای خرد، متوسط و خانوارها، با اتکا به این ابزار محقق خواهد شد.
هدایت بنگاههای بزرگ به بورس و توسعه تأمین مالی جمعی
بر اساس راهبردهای جدید کلان اقتصادی، بنگاههای بزرگ اقتصادی باید برای تامین مالی نیازهای خود به سمت بازار سرمایه هدایت شوند تا ظرفیت بانکها برای کسبوکارهای کوچکتر آزاد بماند. سامانه صورا در بازار سرمایه نیز کاربردهای تعیینکنندهای دارد و فرآیند احراز صلاحیت شرکتها را برای پذیرش در بورس تسهیل میکند. این سامانه حتی برای بنگاههایی که هنوز شرایط کامل ورود به بورس را ندارند، در زمینه تأمین مالی جمعی کمککننده است. علاوه بر این، بانک مرکزی با بهرهگیری از دادههای شفاف صورا میتواند در سیاستگذاری پولی و اعمال رگولاتوری موثرتر عمل کند. استفاده حداکثری از ظرفیت تضامین و حسابهای زیرخط بانکی نیز برای چابکی بیشتر نظام بانکی در شرایط تورمی دنبال میشود.
شتاببخشی به ابرپروژه هوشمندسازی نظام مالیاتی و گمرک
در حوزه بودجه عمومی، دو محور مالیات و یارانه به عنوان بخشهای کلیدی شناخته میشوند. با آغاز به کار سامانه صورا، پروژه هوشمندسازی نظام مالیاتی که یکی از ابرپروژههای اصلی وزارت اقتصاد است، با سرعت بسیار بالاتری به جلو حرکت خواهد کرد. در قاعده هرم اصلاحات که معطوف به بازار تولید و تجارت است، این سامانه در تسهیل امور گمرکی، بهبود فضای کسبوکار و رفع موانع پیش روی تولیدکنندگان نقشآفرینی موثری خواهد داشت.
تحقق عدالت مالیاتی و حذف بسترهای فساد با ارتقای شفافیت
دو دستاورد بنیادین و اصلی سامانه صورا، ارتقای بهرهوری و افزایش چشمگیر شفافیت در اقتصاد است. شفاف شدن صورتهای مالی به دولت اجازه میدهد تا مالیاتستانی عادلانهای را پیادهسازی کند. این رویکرد دادهمحور، زمینههای بروز فساد را به طور کامل از بین میبرد و عدالت را در تخصیص معافیتها و تسهیلات برقرار میسازد. با این تغییر ساختاری، بنگاههای کوچک دیگر به دلیل عدم شفافیت دچار زیان و محرومیت از منابع نخواهند شد.
***
رونمایی از سامانه جامع صورتهای مالی (صورا) یک چرخش راهبردی از اقدامات روزمره به سمت اصلاحات پایدار زیرساختی در اقتصاد ایران است. این سامانه با تمرکز بر شفافیت، چالش تقارن اطلاعاتی را در نظام بانکی و بازار سرمایه برطرف میکند و مسیر اعطای تسهیلات را به نفع بنگاههای خرد و متوسط تغییر میدهد. پیوند دادههای مالی صورا با ابرپروژه هوشمندسازی مالیاتی، گامی عملی برای کاهش وابستگی به نفت و تحقق درآمدزایی عادلانه است. در نهایت، موفقیت این سامانه جایگاه نظارتی بانک مرکزی و وزارت اقتصاد را تقویت کرده و بستر مناسبی برای ثبات بلندمدت بازارهای مالی فراهم میسازد.