گروه بینالمللی مطالعات مس (ICSG) در جدیدترین گزارش خود، نرخ رشد تولید معدنی مس در سال ۲۰۲۶ را به دلیل بروز چالشهای فنی و عملیاتی در قطبهای اصلی استخراج، از ۲.۳ درصد به ۱.۶ درصد تقلیل داد. این بازنگری نزولی که ناشی از استمرار پیامدهای حوادث سال گذشته در معادن استراتژیکی همچون گرسبرگ و کاموا است، در کنار تنشهای ژئوپلیتیکی خاورمیانه، چشمانداز تقاضا و مصرف این فلز سرخ را تحت شعاع قرار داده است. با این حال، پیشبینیها نشان میدهد که زنجیره تامین با اتکا به روشهای نوین بازیافت و توسعه ظرفیتهای جدید در سال ۲۰۲۷ به مدار رونق بازمیگردد.
ریزش نرخ رشد استخراج جهانی مس در پی بحرانهای عملیاتی
افت چشمگیر توان تولید در کشورهای جمهوری دموکراتیک کنگو، شیلی و اندونزی، محرک اصلی بازنگری منفی نهادهای بینالمللی در آمار تولید مس بوده است. گزارشهای رسمی نشان میدهد که پیشبینی رشد استخراج این ماده معدنی برای سال ۲۰۲۶ با افت ۰.۷ درصدی مواجه شده است. محدودیتهای جاری در زیرساختهای کلانی نظیر مجتمعهای معدنی گرسبرگ و کاموا که بازمانده حوادث عملیاتی سال ۲۰۲۵ است، پتانسیل جهش عرضه را در کوتاهمدت از بازار سلب کرده است.
چشمانداز بازگشت ثبات به تراز عرضه در سال ۲۰۲۷
افزایش دوباره نرخ رشد تولید معدنی به سطح ۲.۳ درصد برای سال ۲۰۲۷ میلادی هدفگذاری شده است. این روند صعودی متکی بر بهرهبرداری از طرحهای توسعهای بزرگ در کشورهای مغولستان، چین، ازبکستان و روسیه خواهد بود. احیای خطوط تولید در معادن آسیبدیده و ورود سرمایهگذاریهای جدید به این پهنهها، ظرفیتهای استخراجی جهان را در سالهای پس از بحران بازسازی میکند.
بنبست تامین کنسانتره در مسیر توسعه مس پالایششده
آمارهای خروجی نشان میدهد میزان تولید مس پالایششده در سال ۲۰۲۶ تنها ۰.۴ درصد رشد میکند، اما این نرخ در سال ۲۰۲۷ به ۳ درصد جهش خواهد یافت. چالش اساسی در این میان، کمبود شدید کنسانتره در بازارهای جهانی است که واحدهای ذوب را با محدودیت خوراک مواجه میسازد. صنایع بزرگ برای پر کردن این خلاء ساختاری، استخراج به روشهای نوینی همچون پردازش هیدرومتالورژیکی (SX-EX) و بازیافت گسترده قراضههای مس را در دستور کار قرار دادهاند.
سایه سنگین بحرانهای خاورمیانه بر رفتار مصرفکنندگان
تنشهای ژئوپلیتیکی جاری، بهویژه تحولات خاورمیانه، به عنوان اهرم انقباضی در بخش تقاضا عمل میکنند. این ناآرامیها با ایجاد اختلال در مسیرهای تجارت بینالملل و کاهش نرخ رشد اقتصادی ملل مصرفکننده، حجم خرید مس پالایششده را تعدیل کرده است. با این وجود، کارشناسان انتظار دارند مصرف جهانی این استراتژیکترین فلز صنعتی در سال ۲۰۲۶ حدود ۱.۶ درصد و در سال ۲۰۲۷ نزدیک به ۲ درصد افزایش یابد که بازتابی از روند ناگزیر گذار به انرژیهای پاک است.
***
گزارش اخیر گروه بینالمللی مطالعات مس تاییدکننده این واقعیت است که بازار جهانی مس وارد یک دوره میانمدت از عدم تعادل ساختاری شده است. کاهش برآورد رشد تولید به ۱.۶ درصد در سال ۲۰۲۶، کف قیمتی جدیدی را برای این فلز در بازارهای کالایی ایجاد خواهد کرد، چرا که کسری کنسانتره مانع از پاسخگویی کامل واحدهای پالایشی به نیاز بازار میشود. تغییر جغرافیا و تمرکز سرمایهگذاریها به سمت روسیه، مغولستان و ازبکستان در سال ۲۰۲۷، نشاندهنده شکلگیری نقشه جدیدی از قدرتهای معدنی در جهان است. در این فضا، بنگاههای معدنی داخلی که بتوانند زنجیره تامین خود را از وابستگی به بازار خارجی کنسانتره مصون نگه دارند و به سمت روشهای بازیافتی حرکت کنند، بالاترین سطح تابآوری و سودآوری را ثبت خواهند کرد.