رئیس سازمان بورس و اوراق بهادار، با تبیین 4 سناریوی محتمل، بازگشایی معاملات را مشروط به رعایت شفافیت حداقلی و ایجاد ثبات در فضای اقتصادی کشور کرد. حجتالله صیدی اعلام کرد که حفظ دارایی 11 میلیون سهامدار خرد با ارزشی حدود 1050 همت، اولویت اصلی این نهاد ناظر در دوران بحران است. طبق این برنامهریزی، بازگشایی بازار منوط به صدور مجوزهای لازم از سوی شورایعالی امنیت ملی و ارائه گزارشهای شفاف از وضعیت تولید شرکتها است. در صورت عدم تغییر شرایط، تعطیلی بازار سرمایه حداقل تا پایان هفته آینده تمدید خواهد شد تا از هیجانات کاذب و زیان گسترده سرمایهگذاران جلوگیری شود.
طرح اضطراری بورس؛ مدیریت هوشمند در دوران بحران
سازمان بورس و اوراق بهادار با اتکا به تجربه عملیاتی جنگ 12 روزه در زمستان سال 1404، اقدام به تدوین دستورالعملهای ویژهای برای شرایط خاص نمود. این طرح که پیش از آغاز درگیریها به تصویب نهایی شورای بورس رسیده بود، در ساعت 9 و 40 دقیقه صبح روز 9 اسفند و همزمان با شروع حملات، به مرحله اجرا درآمد. با هدف حفاظت از داراییهای مردم، معاملات در آن روز متوقف و تمامی سفارشهای ثبت شده در سامانه معاملاتی ابطال گردید تا از بروز خسارتهای غیرقابلجبران در فضای ملتهب جلوگیری شود.
مدل 5 مرحلهای برای مدیریت بحرانهای مالی
حجتالله صیدی، استراتژی سازمان را در 5 گام اساسی خلاصه کرد که همگی تحت تأثیر استانداردهای جهانی بازارهای مالی تنظیم شده است. گام نخست شامل صیانت از داراییها، گام دوم تمرکز بر حفظ قدرت نقدشوندگی، گام سوم بازگرداندن تعادل به معاملات، گام چهارم تثبیت فضای اقتصادی و در نهایت گام پنجم شروع مجدد مسیر رونق بورس است. سازمان بورس با تعطیل کردن معاملات در فاز نخست، توانست موفقیت چشمگیری در حفظ نقدشوندگی از طریق بورسهای کالا و انرژی و صندوقهای با درآمد ثابت داشته باشد.
شفافیت اطلاعاتی؛ اصلیترین مانع پیش روی بازار
چالش اصلی در فرآیند بازگشایی، ابهام عمیق در وضعیت عملیاتی شرکتها و عدم توانایی آنها در افشای اطلاعات دقیق است. صیدی در همین زمینه تأکید کرد که شرکتها برای انتشار گزارشهای خود با 2 مانع بزرگ مواجه هستند؛ نخست محدودیتهای نهادهای امنیتی و دوم ابهامات جدی در زنجیره تأمین مواد اولیه و چشمانداز تولید. سازمان بورس به شرکتها ابلاغ کرده است که باید برنامههای عملیاتی خود را بر پایه فرضیات جنگی بازنویسی کنند تا سرمایهگذاران با آگاهی کامل از ریسکها، اقدام به تصمیمگیری کنند.
حفاظت از دارایی 11 میلیون سهامدار خرد
حفاظت از منافع 11 میلیون سهامدار حقیقی که 1050 همت از ارزش کل بازار را در اختیار دارند، خط قرمز سازمان بورس محسوب میشود. علاوه بر این حجم دارایی، 1150 همت دیگر نیز متعلق به سهامداران حقوقی متوسط است که هرگونه بازگشایی شتابزده میتواند سلامت مالی این بخش را به خطر اندازد. مدیریت بورس با در نظر گرفتن این ارقام بزرگ، تأکید دارد که قیمتگذاریها باید دقیق و بر اساس واقعیتهای جاری باشد تا از خروج هیجانی سرمایه یا سقوط بیدلیل ارزش داراییهای عمومی جلوگیری شود.
2 شرط اساسی برای شروع مجدد معاملات
سازمان بورس برای بازگشت به شرایط عادی، 2 شرط عملیاتی را تعیین کرده است که تحقق آنها الزامی است. اولین شرط، دستیابی به سطح معینی از شفافیت اطلاعاتی است که جزئیات آن توسط شورایعالی امنیت ملی تعیین میشود. شرط دوم این است که حداقل 50 درصد از شرکتهای حاضر در بازار بتوانند این سطح از افشای اطلاعات را انجام دهند. این اقدام باعث میشود که نقدشوندگی در بازار به طور نسبی برقرار شود و از قفل شدن سرمایه سهامداران در نمادهای بلاتکلیف جلوگیری به عمل آید.
4 سناریوی احتمالی برای آینده بازار سرمایه
در نهایت، رئیس سازمان بورس به بررسی 4 سناریوی محتمل برای بازار پرداخت که شامل تداوم وضعیت کنونی، تشدید تنشهای نظامی، برقراری آتشبس پایدار و یا برقراری آتشبس متزلزل است. در صورت دستیابی به آتشبس در هر دو حالت، سازمان بورس بلافاصله ضوابط بازگشایی را ابلاغ خواهد کرد. با این حال، در شرایط کنونی که سناریوی تداوم وضعیت فعلی حاکم است، بازار تا هفته آینده تعطیل خواهد بود تا از هرگونه تصمیم غیرکارشناسی که میتواند به بدنه اقتصاد کشور ضربه بزند، پیشگیری شود.
***
رویکرد سازمان بورس در شرایط فعلی، ترکیبی از احتیاط استراتژیک و مدیریت ریسک سیستمی است. مدیریت بحران با تکیه بر 5 گام عملیاتی و حفظ 1050 همت دارایی سهامداران خرد، نشاندهنده اولویتبندی درست در فضای جنگی است. پیوند دادن زمان بازگشایی به تحقق شروط شفافیت اطلاعاتی، نه تنها مانع از بروز هیجانات منفی در بازار میشود، بلکه بستری برای بازاری پایدار فراهم میکند. در نهایت، وابستگی این تصمیمات به سیاستهای شورایعالی امنیت ملی، تأکید مجددی بر نقش بورس به عنوان نبض حیاتی اقتصاد در زمانهای حساس است.
