خلاصه حرفهای: دکتر سید محمود فاطمی عقدا، معاون وزیر صمت و رئیس سازمان زمینشناسی، در پیامی به مناسبت روز جهانی زمینشناس، بر نقش حیاتی این دانش در توسعه پایدار و اقتدار ملی تأکید کرد. وی تولید دادههای زمینپایه، پایش مخاطرات طبیعی و نقشههای زمینشناسی مهندسی را ارکان اصلی مدیریت هوشمند منابع و کاهش آسیبپذیری زیرساختهای کشور دانست. فاطمی عقدا تصریح کرد که در شرایط فعلی، رسالت جامعه زمینشناسی فراتر از مباحث فنی، شامل دفاع از حاکمیت سرزمینی و حفاظت از منابع حیاتی ایران در برابر تهدیدات و تجاوزات خارجی است.
نقش بنیادین دادههای زمینپایه در توسعه اقتصادی و مدیریت منابع
تولید دادههای زمینپایه و تهیه نقشههای زمینشناسی، ژئوشیمی و زمینشناسی مهندسی، سنگبنای برنامهریزیهای کلان اقتصادی و عمرانی کشور محسوب میشود. این ساختار اطلاعاتی دقیق، امکان شناسایی پتانسیلهای معدنی جدید و مدیریت بهینه منابع موجود را فراهم میآورد که مستقیماً بر رشد تولید ناخالص داخلی (GDP) در بخش معدن و صنایع وابسته تأثیرگذار است. کارشناسان بر این باورند که هر سرمایهگذاری در تولید این دادهها، هزینههای اکتشاف را کاهش داده و ریسک سرمایهگذاری در بخشهای مولد اقتصاد را به شدت پایین میآورد.
زمینشناسی مهندسی و پایش مخاطرات برای افزایش تابآوری زیرساختها
یکی از کلیدیترین وظایف جامعه زمینشناسی کشور، پایش مستمر مخاطرات طبیعی و ارائه تحلیلهای تخصصی در حوزه زمینشناسی مهندسی است. این اقدامات، پیشنیاز ضروری برای طراحی، اجرا و نگهداری زیرساختهای حیاتی نظیر سدها، نیروگاهها، خطوط انتقال انرژی و شبکههای حملونقل به شمار میروند. با اتکا به این دانش، میتوان آسیبپذیری سازههای زیربنایی را در برابر حوادثی همچون زلزله، رانش زمین و سیلاب به حداقل رساند که این امر، صیانت از سرمایههای ملی و تضمین پایداری خدمات عمومی را در زمان بحران در پی دارد.
رسالت نوین جامعه زمینشناسی در پاسداری از حاکمیت سرزمینی
رئیس سازمان زمینشناسی در پیام خود، ابعاد جدیدی از مسئولیت زمینشناسان را در شرایط چالشهای ژئوپلیتیک کنونی تبیین کرد. در وضعیتی که زیرساختها و محیطزیست کشور با تهدیدات و تجاوزات خارجی مواجه است، نقش جامعه زمینشناسی از یک حوزه صرفاً فنی به سطح یک مأموریت ملی برای دفاع از حق حاکمیت سرزمینی ارتقا مییابد. حفاظت از منابع طبیعی حیاتی، صیانت از یکپارچگی خاک و ارائه راهکارهای علمی برای بازسازی زودهنگام زیرساختهای آسیبدیده، از جمله محورهای اصلی این رسالت نوین برای پاسداری از آینده و امنیت ایران است.
***
پیام معاون وزیر صمت، بازتابدهنده دیدگاهی جامع به دانش زمینشناسی به عنوان یکی از پیشرانهای اصلی اقتصاد مقاومتی و امنیت ملی است. از منظر اقتصادی، تولید و تحلیل دادههای زمینشناختی، ارزش افزوده بالایی را در زنجیره تأمین صنایع معدنی و ساختمانی ایجاد میکند و پایه اصلی جذب سرمایهگذاری در بخشهای بالادستی محسوب میشود. در شرایط بحران، هزینههای پیشگیری از طریق پایش مخاطرات و مکانیابی صحیح زیرساختها، به مراتب کمتر از هزینههای بازسازی پس از وقوع حادثه است. بنابراین، تقویت سازمان زمینشناسی و حمایت از متخصصان این حوزه، یک سرمایهگذاری راهبردی برای تضمین تابآوری اقتصادی، حفاظت از داراییهای ملی و تحکیم اقتدار کشور در مواجهه با چالشهای داخلی و خارجی تلقی میشود.
