فاز دوم برنامه ملی پزشکی خانواده و نظام ارجاع با افزودن ۲۰ شهر جدید به ۴۵ شهر موجود و ورود ۱۹ شهر به مرحله آزمون، برای پوشش مجموع ۶۴ شهر کشور به صورت رسمی آغاز شد. این طرح ملی با محوریت ارتقای عدالت در درمان، کاهش هزینههای مستقیم درمانی مردم و ساماندهی سرانه ارجاع، تحت استراتژی سلامتمحور دولت چهاردهم پیش میرود. رئیسجمهور و وزیر بهداشت در مراسم افتتاح این مرحله، بر ضرورت هوشمندسازی، تکمیل سامانههای الکترونیکی و تسریع در زمانبندی اجرای سراسری این طرح تأکید کردند.
گسترش دامنه اجرای طرح به ۶۴ شهر جدید
وزارت بهداشت مراسم رسمی آغاز فاز دوم برنامه ملی پزشکی خانواده و نظام ارجاع را با حضور رئیسجمهور و وزیر بهداشت برگزار کرد. در این فاز، ۲۰ شهر جدید به محیط اصلی اجرا افزوده شدهاند تا مجموع شهرهای تحت پوشش به ۴۵ شهر برسد. همزمان ۱۹ شهر دیگر وارد مرحله آزمون عملیاتی شدهاند تا پس از تکمیل ارزیابیهای فنی،زمینه اجرای کامل طرح در ۶۴ شهر هدف فراهم شود.
رویکرد سلامتمحور دولت و نگاه ساختاری به درمان
رئیسجمهور در این مراسم، سلامت را محور اصلی حکمرانی و نگاه دولت به اداره کشور دانست. دولت چهاردهم استقرار نظام ارجاع و پزشکی خانواده را ابزاری برای ایجاد عدالت، ارتقای کیفیت خدمات و کاهش پرداخت از جیب مردم تلقی میکند. این طرح از یک پروژه صرفاً درمانی به اصلاح ساختاری در نظام سلامت کشور تغییر سطح داده است.
تسریع در زمانبندی و ضرورت استقرار سراسری
رئیسجمهور خواستار بازنگری در زمانبندی اجرای برنامه و کاهش بازه زمانی برای دستیابی به پوشش سراسری شد. ظرفیتهای علمی و مدیریتی کشور توانایی پیشبرد سریعتر این طرح را دارا هستند. اجرای طرح در ۶۴ شهر نقطه شروع استقرار کامل آن در سراسر کشور محسوب میشود.
نقش سرمایه انسانی و نهادهای محلی در مدیریت درمان
تحقق اهداف طرح پزشکی خانواده بیش از هر چیز به باور مدیران، هماهنگی دستگاهها و توان علمی نخبگان سلامت وابسته است. ظرفیت محلات، مساجد و شوراهای محلی نقش تعیینکنندهای در پیشگیری از بیماریها و ارتقای فرهنگ سلامت دارند. این مشارکت عمومی موجب تقویت سرمایه اجتماعی و افزایش تابآوری جامعه میشود.
الزام توسعه زیرساختهای فناوری اطلاعات و هوشمندسازی
توسعه زیرساختهای فناوری اطلاعات و تکمیل سامانههای الکترونیکی از الزامات اصلی موفقیت این برنامه است. هوشمندسازی خدمات سلامت و ارتقای آموزشهای تخصصی، مسیر ارزیابی دقیق و ارائه خدمات سطح اول را هموار میسازد. ارتقای سلامت عمومی از مؤلفههای مهم اقتدار ملی به شمار میرود.
هماهنگی بیندستگاهی و نقش دانشگاههای علوم پزشکی
وزیر بهداشت اجرای این طرح را حاصل صدها ساعت کار کارشناسی و هماهنگی میانبخشهای مختلف دانست. دانشگاههای علوم پزشکی به عنوان پیشران توسعه کشور، نقش محوری در حل مسائل نظام سلامت دارند. موفقیت کامل این برنامه نیازمند همکاری مستقیم استانداران، فرمانداران و سایر دستگاههای اجرایی است.
کنترل هزینههای درمانی و جلوگیری از مراجعات غیرضروری
اجرای دقیق نظام ارجاع، ساختار ارائه خدمات سلامت را منظم و دسترسی مردم به درمان را عادلانهتر میکند. این ساختار از مراجعات غیرضروری به سطوح تخصصی جلوگیری کرده و موجب بهرهوری بهتر منابع محدود درمانی میشود. کاهش پرداخت مستقیم مردم و توزیع عادلانه امکانات، هدف نهایی این اصلاحات است.
***
اجرای فاز دوم برنامه ملی پزشکی خانواده را میتوان گامی کلیدی در جهت تغییر ریل نظام درمانی کشور از درمانمحوری به پیشگیریمحوری ارزیابی کرد. این طرح با مدیریت منطقی مسیر درمان و بهینهسازی تخصیص منابع، فشار مالی وارد بر بیماران و سازمانهای بیمهگر را به میزان چشمگیری کاهش میدهد. موفقیت پایدار این برنامه مستلزم تامین پایداری منابع مالی، یکپارچهسازی کامل دادههای سلامت و حفظ هماهنگی بیندستگاهی است. در صورت تحقق کامل این زیرساختها، نظام سلامت ایران به ساختاری کارآمدتر، عادلانهتر و مقاومتر در برابر چالشهای آتی دست خواهد یافت.
