رئیس سازمان حفاظت محیطزیست مصوبات چهلمین جلسه شورایعالی حفاظت محیطزیست را پس از یک دوره انتظار ۶ ماهه ابلاغ کرد که بر اساس آن، امکان اجرای طرح توسعهای شرکت معدنی و صنعتی گهرزمین فراهم شد. این ابلاغیه با اصلاح بخشی از محدوده منطقه حفاظتشده بهرامگور، مجوز توسعه معدن و کارخانه فرآوری این بنگاه بزرگ بورسی را صادر کرده است. این تصمیم راهبردی که با تایید مشروط شورا صادر شد، در کنار ساماندهی پسماندهای معدنی پارکهای ملی خبر و کوه سیاه زردکان، گام جدیدی در جهت همراستایی بخش معدن با ضوابط پایدار زیستمحیطی به شمار میرود.
اصلاح محدوده بهرامگور جهت اجرای کلانپروژههای معدنی
ابلاغ رسمی تصمیمات جدید شورایعالی حفاظت محیطزیست، بخش بزرگی از چالشهای حقوقی پیش روی توسعه سرمایهگذاریهای معدنی در جنوب شرق کشور را برطرف کرد. شینا انصاری معاون رئیسجمهور، مصوبه موافقت این شورا با پیشنهاد وزارت صنعت، معدن و تجارت را به طور رسمی به سازمانهای اجرایی فرستاد. بر پایه این سند راهبردی، بخشی از محدوده حفاظتشده منطقه بهرامگور تغییر یافت تا موانع قانونی پیش روی فعالیتهای صنعتی برداشته شود. این تغییر ساختاری، موقعیت مناسبی برای آغاز عملیات اجرایی پروژههای زیرساختی به وجود میآورد.
مجوز مشروط برای توسعه کارخانههای فرآوری گهرزمین
صاحبنظران حوزه صنایع معدنی معتقدند این ابلاغیه مستقیماً مسیر توسعه معدن و کارخانه فرآوری شرکت معدنی و صنعتی گهرزمین را هموار میسازد. شورایعالی حفاظت محیطزیست برای صدور این مجوز، شروط فنی و نظارتی بسیار دقیقی را تعیین کرده است. شرکت گهرزمین موظف است تمام ضوابط زیستمحیطی را رعایت کند و برنامههای جامعی برای حفاظت و احیای بومشناختی منطقه به اجرا بگذارد. کارشناسان سازمان حفاظت محیطزیست به طور مستقیم بر تمام مراحل فرآوری و توسعه این بنگاه بزرگ نظارت خواهند داشت.
پاکسازی و انتقال پسماندهای معدنی از پارکهای ملی
بخش دیگری از دستورالعمل ابلاغشده به تعیین تکلیف نهایی ضایعات معدنی انباشته در مناطق حساس زیستمحیطی کشور اختصاص دارد. بر اساس این مصوبه، فرآیند انتقال و ساماندهی پسماندهای معدنی موجود در پارک ملی خبر کرمان آغاز میشود. این طرح به طور همزمان در پارک ملی کوه سیاه زردکان نیز با اعمال ضوابط سختگیرانه فنی اجرا خواهد شد. اجرای این بخش از مصوبات ابلاغی میتواند دغدغههای دیرینه فعالان زیستمحیطی را در خصوص آلودگی خاک و منابع آب سطحی برطرف کند.
تحلیل زمانی فرآیند تصویب تا ابلاغ رسمی مصوبات
بررسی دقیق شناسنامه این ابلاغیه حکایت از یک فاصله زمانی نزدیک به ۶ ماه میان مرحله تصمیمگیری تا اجرای رسمی دارد. این مصوبات در جلسه مورخ ۱۰ دی ۱۴۰۴ به ریاست مسعود پزشکیان تصویب شده بود و در تاریخ ۶ خرداد ۱۴۰۵ ابلاغ شد. این وقفه زمانی طولانی به علت لزوم بررسیهای کارشناسی چندجانبه و تدوین پیوستهای نظارتی دقیق رخ داده است. سرمایهگذاران بخش خصوصی و فعالان بازار سرمایه توجه ویژهای به آثار مالی و عملیاتی این ابلاغیه بر روند تولید شرکتهای معدنی دارند.
***
ابلاغ این مصوبه پس از ۶ ماه انتظار، سیگنال مثبتی را به بازار سرمایه و بخش معدن کشور صادر میکند و بلاتکلیفی پروژههای توسعهای گهرزمین را خاتمه میدهد. با توجه به ظرفیتهای بالای معدنی این شرکت، توسعه کارخانه فرآوری میتواند حجم تولید و درآمدزایی این بنگاه اقتصادی را در بلندمدت ارتقا دهد. از سوی دیگر، شرطیشدن این مجوز به برنامههای حفاظتی، هزینههای زیستمحیطی جدیدی را به شرکت تحمیل میکند که البته در برابر سودآوری ناشی از توسعه معدن، ناچیز ارزیابی میشود. این رویکرد تعاملی میان دولت و بخش معدن، الگوی جدیدی برای حل چالشهای مشابه در سایر نقاط معدنی کشور ایجاد میکند و پایداری عملیاتی صنایع بزرگ را تضمین خواهد کرد.
