رئیس سازمان بهینهسازی و مدیریت راهبردی انرژی اعلام کرد کشور با آسیبهای جدی به زیرساختهای انرژی پس از جنگ اخیر مواجه شده است. روزانه 5 تا 10 میلیون لیتر از ظرفیت تولید بنزین کشور کاهش یافته است. این در حالی است که پیش از جنگ نیز با ناترازی 20 تا 25 میلیون لیتری و واردات سالانه 5 میلیارد دلار بنزین روبرو بودیم. او تأکید کرد همراهی مردم با صرفهجویی روزانه تنها 1 لیتر بنزین در هر خانوار، معادل 20 تا 30 میلیون لیتر در روز، میتواند کشور را از واردات بینیاز سازد. این اقدام کلید عبور از تابستان و زمستان پیشرو بدون بحران خواهد بود و منابع ارزی را حفظ میکند.
گذر از چالش انرژی با همراهی مردم
رئیس سازمان بهینهسازی و مدیریت راهبردی انرژی تأکید کرد ایران با همراهی فعال مردم میتواند تابستان و زمستان پیشرو را بدون تجربه بحران پشت سر بگذارد. او توضیح داد کشور با صرفهجوییهای معتدل و قابل انجام، نیازی گسترده به واردات سوخت نخواهد داشت. این مسئول ارشد دولتی اشاره کرد وضعیت انرژی کشور و آسیبهای وارده به برخی زیرساختها در جریان جنگ اخیر، نیازمند رویکردی ملی است. او افزود مردم نقش محوری در مدیریت شرایط و عبور آرام از این دوره حساس دارند. این مشارکت عمومی، ضامن پایداری و خودکفایی انرژی کشور خواهد بود.
آسیبهای جنگ به زیرساختهای حیاتی انرژی
رئیس سازمان بهینهسازی و مدیریت راهبردی انرژی به صراحت توضیح داد جنگ اخیر آسیبهای قابل توجهی به زیرساختهای انرژی کشور وارد کرده است. او از اصابت یکی از ردیفهای پارس جنوبی در جریان جنگ 12 روزه خبر داد. همچنین در جنگ رمضان، خسارات بیشتری به زیرساختهای انرژی کشور وارد شد. او افزود بخشهایی از مجتمع پارس جنوبی واقع در عسلویه مورد هدف قرار گرفت. تأسیسات یوتیلیتی پتروشیمیها که وظیفه تأمین برق، آب و اکسیژن را برعهده دارند، نیز دچار آسیب شدند. این اتفاق بر ظرفیت تولید بنزین کشور اثر منفی گذاشت و صنایع مختلف را نیز تحت تأثیر قرار داد. او تصریح کرد واقعیت، چیزی میان از کار افتادن کامل پالایشگاهها یا جزئی بودن آسیبها است. بخشی از شبکه گاز و سوخت کشور آسیب دیده و جبران آن نیازمند تلاش گسترده است.
ناترازی پیشین و کاهش ظرفیت تولید بنزین
معاون رئیسجمهور یادآور شد کشور حتی پیش از جنگ نیز با چالش ناترازی انرژی مواجه بود. او این ناترازی را نتیجه سیاستها و مسیرهای اشتباه در گذشته دانست. اکنون خسارات جنگ نیز به این معضل اضافه شده و حجم ناترازی را گستردهتر کرده است. او توضیح داد مصرف روزانه بنزین کشور حدود 130 تا 135 میلیون لیتر است. این در حالی است که تولید پیش از جنگ حدود 110 تا 115 میلیون لیتر بود. بنابراین، روزانه 20 تا 25 میلیون لیتر بنزین وارد میشد. این واردات سالانه حدود 5 میلیارد دلار هزینه برای کشور داشت. اکنون نیز حدود 5 تا 10 میلیون لیتر از ظرفیت تولید بنزین کشور آسیب دیده است. جبران این کسری از طریق واردات، هزینهای بسیار بالا دارد و با محدودیتهای جدی منطقهای روبرو است.
دو راهبرد اصلی برای جبران کمبود انرژی
اسماعیل سقاب اصفهانی دو مسیر را برای جبران خسارات و مدیریت وضعیت انرژی پیش روی کشور قرار داد. نخستین مسیر، بازگرداندن ظرفیتهای آسیبدیده با کار شبانهروزی و فشرده است. این کار نیازمند زمان و منابع مالی قابل توجهی خواهد بود. دومین مسیر، همراهی فعال مردم از طریق صرفهجویی در مصرف انرژی است. او تأکید کرد حتی با فرض تأمین همه منابع مالی و دسترسیهای لازم، ایران در تابستان و زمستان امسال دورهای دشوار را تجربه خواهد کرد. سال آینده و حتی سالهای بعدی نیز برای بازگشت کامل ظرفیتها زمان نیاز داریم. این دو راهبرد باید بهطور همزمان و با هماهنگی پیش بروند تا نتایج مطلوب حاصل شود.
زمانبر بودن بازسازی و نیاز به منابع مالی
رئیس سازمان بهینهسازی و مدیریت راهبردی انرژی جزئیات بیشتری درباره بازسازیها ارائه کرد. او گفت بازگشت برخی از ظرفیتهای آسیبدیده بین 18 ماه تا 2 سال زمان میبرد. دلیل آن وارداتی بودن بخشی از تجهیزات مورد نیاز و طولانی بودن فرآیند تولید داخلی برخی دیگر است. علاوه بر این، تجهیزات ایمنی، تخصصی و تستهای فنی متعددی برای بازسازی ضروری است. کشور در تأمین منابع مالی نیز با مضیقه روبرو است. با این حال، وزارتخانههای نفت و نیرو از روز پس از جنگ، تلاش خود را برای بازگرداندن ظرفیتها آغاز کردهاند. او تصریح کرد این فرآیند بهگونهای نیست که یک شبه به نتیجه برسد.
نقش کلیدی مردم در کاهش مصرف سوخت
اسماعیل سقاب اصفهانی تأکید کرد مردم باید میداندار اصلی در حل چالش انرژی باشند. او گفت همکاری مردم با صرفهجویی میتواند بخش قابل توجهی از کمبودها را جبران کند. اگر مردم کمک کنند، کشور در حوزه انرژی از واردات بینیاز خواهد شد. این کار منابع مالی زیادی را برای سایر نیازهای کشور حفظ میکند. او افزود دولت نیز وظایف خود را دنبال میکند. اقداماتی مانند استانداردسازی خودروها و توسعه حملونقل عمومی که مسعود پزشکیان بهطور جدی پیگیر آن است، در حال اجرا هستند. اما بدون مشارکت مردم، این اقدامات کافی نخواهد بود.
صرفهجویی 1 لیتری در هر خانوار برای استقلال انرژی
رئیس سازمان بهینهسازی و مدیریت راهبردی انرژی یک راهکار عملی و ساده را برای مردم پیشنهاد داد. او گفت کشور حدود 24 میلیون خانوار دارد. اگر هر خانوار روزانه حدود 1 لیتر در مصرف بنزین صرفهجویی کند، کسری حدود 20 میلیون لیتری قابل جبران است. این به معنای بینیازی کشور از واردات بنزین خواهد بود. فردی که خودروی شخصی دارد، میتواند یک یا دو سفر هفتگی خود را حذف کند. مثلاً برای رفتن به بازار از مترو استفاده کند. همچنین استفاده از تاکسیهای اینترنتی اشتراکی به جای سفرهای تکسرنشین بسیار مؤثر است. همین مسئله درباره مصرف گاز و برق نیز صدق میکند.
ترویج حملونقل عمومی و سفرهای مشترک
سقاب اصفهانی به نقش حملونقل عمومی در کاهش مصرف سوخت اشاره کرد. او گفت اگر هر خانوادهای که خودروی شخصی دارد، فقط یک سفر شهری 25 کیلومتری در هفته را با حملونقل عمومی انجام دهد، میتوانیم بین 20 تا 30 میلیون لیتر صرفهجویی داشته باشیم. این اقدام کشور را عملاً از واردات بنزین بینیاز میکند. او پیشنهاد کرد همکاران با یک خودروی مشترک به محل کار بروند. اگر چهار نفر در یک خودرو بنشینند و هر کدام تنها یک روز در هفته از خودروی خود استفاده کنند، مصرف سوخت به شکل قابل توجهی کاهش مییابد. این پویشها میتواند علاوه بر آثار اقتصادی، از لحاظ اجتماعی نیز جذاب و اثرگذار باشد.
بهینهسازی مصرف در خانهها و محیط کار
معاون رئیسجمهور راهکارهایی را برای بهینهسازی مصرف انرژی در خانهها ارائه کرد. او گفت زمانی که در خانه حضور نداریم، میتوانیم وسایل اضافی، آبگرمکن یا تجهیزات غیرضروری را خاموش کنیم. او افزود نیازی به روشهای پیچیده نیست. کافی است بخشی از عادات رفتاری خود را اصلاح کنیم. برای نمونه، میتوان ساعات استفاده از کولر را کاهش داد. همچنین زمان استفاده از ماشین لباسشویی و ظرفشویی را از ساعات اوج مصرف به زمانهای دیگر منتقل کرد. او تأکید کرد هدف، صرفنظر کردن مردم از مصرف انرژی نیست. بلکه میخواهیم زمان و میزان مصرف مدیریت شود. استفاده از تجهیزات کاهنده مصرف آب و اصلاح موتورخانهها نیز مؤثر خواهد بود.
ظرفیت استفاده نشده سیانجی
اسماعیل سقاب اصفهانی به ظرفیتهای موجود برای مدیریت مصرف سوخت در کشور اشاره کرد. او گفت یکی دیگر از راهکارها استفاده از ظرفیت سیانجی است. امروز ظرفیت توزیع روزانه 40 میلیون مترمکعب سیانجی در کشور وجود دارد. حدود 16 میلیون مترمکعب نیز ظرفیت خالی در این بخش داریم. او از مردم درخواست کرد آن دسته از خودروهایی که امکان استفاده از سیانجی را دارند، به جای بنزین از این سوخت استفاده کنند. امروز جایگاههای فراوانی در سراسر کشور برای این منظور فعال هستند. این اقدام میتواند به کاهش بار مصرف بنزین کمک شایانی کند.
نگهداری خودرو و کاهش مصرف سوخت
رئیس سازمان بهینهسازی و مدیریت راهبردی انرژی بر اهمیت نگهداری صحیح خودروها تأکید کرد. او گفت تنظیم باد لاستیکها، رسیدگی به وضعیت موتور خودرو و انجام بهموقع معاینه فنی میتواند مصرف سوخت را به شکل محسوسی کاهش دهد. او همچنین توصیه کرد در سفرهای کوتاه از خودروی شخصی استفاده نشود. این اقدامات ساده، اما مؤثر، بخشی از صرفهجوییهای معتدل و قابل انجام را تشکیل میدهند. مردم در میدان جنگ اقتصادی نیز همانند جنگ نظامی حضور خواهند داشت. دشمن پس از ناامیدی از جنگ نظامی تلاش کرد با آسیب زدن به زیرساختها، جنگ اقتصادی را آغاز کند. اما با محوریت مردم میتوان از این مرحله نیز عبور کرد.
جلوگیری از خاموشی صنایع با مشارکت عمومی
معاون رئیسجمهور با اشاره به نگرانی اصلی سازمان، یعنی روشن ماندن چراغ صنعت کشور، گفت: “معتقدیم اگر مردم همراهی کنند، نهتنها خسارتهای ناشی از جنگ جبران خواهد شد، بلکه بخشی از ناترازیهای سال گذشته نیز قابل کنترل خواهد بود.” او افزود سال گذشته حدود 30 درصد صنایع با خاموشی مواجه شدند. طبیعتاً امسال با توجه به شرایط جنگی، این فشار میتوانست بیشتر شود. اما ما اطمینان داریم که با کمک مردم میتوان از این مرحله نیز عبور کرد. کاهش دو درجهای دمای شوفاژها، انجام عایقبندی ساده در و پنجرهها نیز میتواند تأثیر قابل توجهی داشته باشد.
نقش رسانهها و چهرههای فرهنگی در فرهنگسازی
رئیس سازمان بهینهسازی و مدیریت راهبردی انرژی در پایان به نقش کلیدی رسانهها اشاره کرد. او گفت صداوسیما و سایر رسانهها میتوانند در فرهنگسازی و ترویج الگوهای مصرف مشترک و سفرهای اشتراکی نقش مؤثری ایفا کنند. او افزود وعاظ، مداحان، هنرمندان و ورزشکاران میتوانند ابتدا در زندگی شخصی خود این الگوها را رعایت کنند. سپس آن را به جامعه منتقل کنند. پویشهایی مانند پیادهروی و استفاده مشترک از خودرو برای رفتوآمد به محل کار، به لحاظ اجتماعی نیز جذاب و اثرگذار خواهند بود. این همکاری جمعی برای گذر از شرایط کنونی ضروری است.
صرفهجوییهای معتدل و ارتقای بهرهوری
اسماعیل سقاب اصفهانی تأکید کرد توقع ما از مردم صرفهجوییهای سرسامآور یا محدودیتهای شدید نیست. او گفت صحبت از اصلاحات واقعی، معتدل و قابل انجام در رفتار مصرفی است. این اصلاحات بخشی از رفع اشکالات رفتاری و ارتقای بهرهوری خواهد بود. او افزود اگر بتوانیم این همراهی را ایجاد کنیم، میتوانیم یک تابستان پرتنش را به تابستانی آرام و یک زمستان سخت را به زمستانی قابل مدیریت تبدیل کنیم. این مسئله از عهده هیچ وزارتخانه یا دستگاهی به تنهایی برنمیآید. مدیریت چالش انرژی نیازمند همراهی عمومی و یک کار جهادی است.
***
وضعیت کنونی انرژی کشور، تلفیقی از ناترازیهای گذشته و آسیبهای ناشی از جنگ اخیر به زیرساختها است. توانایی مدیریت این چالشها، بهویژه در تأمین بنزین و جلوگیری از خاموشی صنایع، به همراهی بیبدیل مردم بستگی دارد. صرفهجوییهای معتدل و تغییر الگوهای مصرفی، نظیر استفاده از حملونقل عمومی یا مدیریت لوازم خانگی، میتواند نیاز به واردات پرهزینه را به صفر برساند. این رویکرد، علاوه بر حفظ منابع ارزی، موجب افزایش تابآوری اقتصادی و پایداری شبکه انرژی کشور در برابر شوکهای آتی خواهد شد. مشارکت عمومی، راهبردی حیاتی برای گذر ایمن از تابستان و زمستان پیشرو و تضمین پویایی اقتصادی ایران است.
