آیتالله علیرضا اعرافی، مدیر حوزههای علمیه ایران، در پیامی خطاب به پاپ لئون چهاردهم، از مواضع صریح رهبر کاتولیکهای جهان در محکومیت کشتار بیگناهان قدردانی کرد. ایشان این اقدام را نشانهای از وفاداری به رسالت راستین حضرت عیسی (ع) و گواهی بر زنده بودن وجدان دینی در جهان معاصر دانست. آیتالله اعرافی در این پیام ضمن تاکید بر پیوند عمیق میان آموزههای اسلام و مسیحیت، آمادگی حوزههای علمیه را برای گسترش همکاریها و گفتگوهای بینالادیانی با واتیکان در جهت دفاع از مظلومان اعلام کرد.
وفاداری به رسالت حضرت مسیح (ع) در دفاع از ستمدیدگان
مدیر حوزههای علمیه در تحلیل خود، موضعگیری پاپ را تجلی آموزههای پیامبران اولوالعزم الهی برشمرد. آیتالله اعرافی با اشاره به اینکه حضرت مسیح (ع) پیامآور صلح و رحمت بود، تأکید کرد که فریاد عدالتخواهی پاپ نشان داد کرسی واتیکان همچنان جایگاه دفاع از حق است. وی خاطرنشان کرد که سلب مشروعیت از جنایات و حمایت از مردم بیدفاع، دقیقاً همان مسیری است که پیامبران الهی برای هدایت بشریت ترسیم کردهاند و این ثبات قدم در مسیر اخلاق، مورد ارجگذاری جوامع دینی است.
بازگشت دین به صحنه حیات اخلاقی و اجتماعی بشر
یکی از محورهای مهم این پیام، تأکید بر نقش هدایتگر دین در عصر سکوت مدعیان حقوق بشر است. آیتالله اعرافی تصریح کرد که در دوران مصلحتاندیشیهای سیاسی، موضع قاطع رهبر کلیسای کاتولیک ثابت کرد که وجدان دینی میتواند قدرتمندترین صدای اخلاقی در جهان باشد. او این حرکت را پاسخی محکم به تلاشهایی دانست که قصد دارند دین را به امری شخصی و بیاثر در حاشیه جامعه بدل کنند؛ چرا که تهدید ظالمان به عذاب الهی، سنتی مشترک میان تمام ادیان ابراهیمی برای تادیب ستمگران است.
فراخوان برای جنبش فراگیر بینالادیانی علیه ظلم
آیتالله اعرافی با استناد به آیات قرآن کریم، پاپ لئون چهاردهم را به تقویت «کلمه مشترک» میان ادیان فراخواند. ایشان اعلام کرد که حوزههای علمیه آمادگی دارند تا گفتگوهای پیشین میان قم و واتیکان را به سطحی عملیاتیتر ارتقا دهند. هدف از این پیشنهاد، تبدیل همصدایی فعلی به یک جنبش جهانی و ساختارمند برای صیانت از کرامت انسانی و ایستادگی در برابر ماشین جنگی اهریمنان است. این همکاری میتواند الگویی برای نهادهای بینالمللی و دولتها در جهت حاکمیت عدالت بر هیاهوی بمبها باشد.
امانتداری تاریخی در صیانت از ارزشهای الهی
در بخش پایانی پیام، بر این نکته تأکید شده است که اقدامات امروز رهبران دینی به عنوان ادای امانت الهی در تاریخ ثبت خواهد شد. آیتالله اعرافی پیوند میان پیامبران از حضرت ابراهیم تا حضرت محمد (ص) را سرچشمه نوری دانست که امروز باید مسیر بشریت را در این شب تاریک روشن کند. وی بر این باور است که شجاعت اخلاقی نهادهای دینی میتواند در نهایت منجر به غلبه صدای عدالت شود و این همگرایی میان اسلام و مسیحیت، کلیدی برای تغییر معادلات ناعادلانه جهانی و حمایت از حقوق بنیادین همه انسانها، فارغ از نژاد و آیین است.
*متن پیام قدر دانی و سپاس آیت الله اعرافی مدیر حوزههای علمیه کشور خطاب به پاپ لئون چهاردهم به شرح زیر است:
«وَلَتَجِدَنَّ أَقْرَبَهُمْ مَوَدَّةً لِلَّذِینَ آمَنُوا الَّذِینَ قَالُوا إِنَّا نَصَارَی ذَلِکَ بِأَنَّ مِنْهُمْ قِسِّیسِینَ وَرُهْبَانًا وَأَنَّهُمْ لَا یَسْتَکْبِرُونَ»
عالیجناب پاپ لئون چهاردهم، رهبر محترم کلیسای کاتولیک جهان
با درود و احترام
در روزگاری که سکوت در برابر ظلم به زبان رایج قدرتمندان و مدّعیان حقوق بشر بدل گشته و بسیاری از رهبران جهان لب فرو بستهاند یا در پیچوخم محاسبات سیاسی، زبانشان به لُکنت مصلحتاندیشی گرفتار آمده است، صدای صریح و شجاعانۀ شما در محکوم کردن بمباران بیگناهان و سلب مشروعیت از کشتار مردم بیدفاع، پشتیبانی از عدالت و آزادی، چونان نوری در دل این شب تاریک درخشید.
ما در حوزههای علمیّه این مواضع اخلاقی و انسانی شما را ارج مینهیم و بر آن باوریم که:
اوّلاً: شما به رسالت راستین مسیحیّت وفادار ماندید، زیرا حضرت عیسی مسیح (علیهالسّلام) که ما مسلمانان او را از پیامبران اولوالعزم الهی میدانیم و به او ایمان و محبّت داریم، پیامآور صلح، رحمت و دفاع از مظلومان بود. آنچه شما امروز بر زبان میرانید، تجلّی همان رسالتی است که مسیح (ع) حمل کرد. شما امروز نشان دادید که کرسیِ واتیکان میتواند جایگاه فریاد عدالت باشد، نه محراب سکوت در برابر ستم و انتظار اکید مراکز علمی و حوزوی و دانشگاهی و همه موحدان و مظلومان عالم از جنابعالی استمرار و پیگیری این مواضع و دفاع از مظلومان عالم است.
ثانیاً: شما اثبات کردید که وجدان دینی زنده است.
در عصری که بسیاری تلاش میکنند دین را از صحنۀ حیات اخلاقی بشر به حاشیه برانند و آن را امری شخصی و بیاثر قلمداد کنند، موضعگیری شما در دفاع از جان انسانهای بیگناه، گواهی زنده بر آن است که ضمیر دینی هنوز میتواند قویترین صدای اخلاقی در جهان باشد. تهدید ظالمان به وعدۀ عذاب الهی از زبان شما، یادآور همان سنّت مشترک انبیاء است که هرگز در برابر ستمگران سکوت نکردند.
ثالثاً: ما دست شما را برای گفتگوی بینالادیانی در دفاع از بشریّت و ارزشهای الهی میفشاریم.
قرآن کریم ما را به کلمۀ مشترک میان ادیان فرا میخواند: «قُلْ یَا أَهْلَ الْکِتَابِ تَعَالَوْا إِلَی کَلِمَةٍ سَوَاءٍ بَیْنَنَا وَبَیْنَکُمْ». امروز آن کلمۀ مشترک، دفاع از حرمت جان انسان و ایستادگی در برابر جنایت و ظلم است. ما از موضع حوزههای علمیّه اعلام میداریم که آمادۀ همکاری عمیقتر با واتیکان برای تبدیل این همصدایی اخلاقی به جنبشی فراگیر در دفاع از مظلومان جهان هستیم و گفتوگوهای پیشین حوزه قم و واتیکان یادآوری و آمادگی استمرار را اعلام مینمایم.
ما بر آنیم که پیامبران الهی از ابراهیم و موسی و عیسی تا محمّد (صلواتالله علیهم اجمعین) همگی از یک چشمۀ نور سیراب شدهاند و رسالتشان دفاع از کرامت انسان و مبارزه با ظلم و هدایت بشریت بوده است. آنچه شما و ما امروز انجام میدهیم، ادای همین امانت مشترک است و در تاریخ ثبت خواهد شد.
از خداوند متعال که یهودیان و مسیحیان و مسلمانان همگی او را میخوانند مسئلت داریم که این شجاعت اخلاقی را در نهادهای دینی پایدار بدارد و آن را در نهادهای بین المللی و دولتهای عالم برانگیزد و روزی را برساند که صدای عدالت بر هیاهوی بمبها و اهریمنها غالب آید.
با نهایت احترام و تقدیر
علیرضا اعرافی
مدیر حوزههای علمیه
جمهوری اسلامی ایران
***
پیام صریح مدیر حوزههای علمیه به پاپ لئون چهاردهم، نشاندهنده شکلگیری یک بلوک اخلاقی قدرتمند در دیپلماسی عمومی است که میتواند بر ثبات سیاسی و به تبع آن بر امنیت اقتصادی مناطق درگیر جنگ تأثیرگذار باشد. از منظر تحلیل راهبردی، همگرایی قم و واتیکان با تمرکز بر سلب مشروعیت از بمبارانها، ریسک اعتباری را برای قدرتهای متجاوز افزایش داده و هزینههای سیاسی تداوم جنگ را بالا میبرد. این همصدایی میتواند به تدریج فشار بینالمللی برای بازگشایی مسیرهای تجاری و بازسازی زیرساختهای اقتصادی در مناطق بحرانی را تقویت کند. در واقع، این پیوند دینی-اخلاقی، با ایجاد فشار بر نهادهای بینالمللی، بستر لازم را برای گذار از اقتصاد جنگی به ثبات پایدار فراهم میسازد که لازمه توسعه تجارت بینالملل و امنیت سرمایهگذاری در مقیاس جهانی است.