مهدی ترکاشوند، مدیر ساماندهی شرکتهای ذوب و فولادی تاصیکو، در تحلیلی جامع دلایل اطلاق عنوان “مادر صنعت” به ذوبآهن اصفهان را تشریح کرد. وی با تکیه بر 58 سال قدمت، ماهیت دانشگاهی و بینرشتهای این مجموعه، تربیت نیروی انسانی ماهر و گستره جغرافیایی فعالیتها، ذوبآهن را پیشران توسعه صنعتی کشور دانست. تنوع محصولات استراتژیک مانند ریل ملی و تیرآهنهای استاندارد در کنار خودکفایی در تعمیرات و توسعه، جایگاه بیبدیل این شرکت را در اکوسیستم اقتصادی ایران تثبیت کرده است.
نیمقرن بهروزرسانی مداوم در بستر تاریخ
ذوبآهن اصفهان با سابقهای نزدیک به 6 دهه، فراتر از یک کارخانه تولیدی عمل کرده است. مهدی ترکاشوند، مدیر ساماندهی شرکتهای ذوب و فولادی تاصیکو، قدمت 58 ساله این شرکت را تنها یک عدد نمیداند، بلکه آن را نماد “تداوم و تطبیق” میشمارد. به گفته وی، ارزش واقعی این قدمت در توانایی مجموعه برای بهروزرسانی مستمر نهفته است. ذوبآهن علیرغم چالشهای تکنولوژیک، با استراتژی بازآفرینی مداوم، حیات صنعتی خود را حفظ کرده و همین پویایی تاریخی، آن را به برگی برنده در صنعت فولاد کشور تبدیل کرده است. این مجموعه نشان داده که میتوان با تکیه بر دانش بومی، تکنولوژیهای قدیمی را با نیازهای روز هماهنگ ساخت.
تبدیل کارخانه به “دانشگاه عملیاتی” بینرشتهای
یکی از شاخصترین ویژگیهای ذوبآهن، تبدیل شدن آن به یک “دانشگاه عملیاتی” است. ترکاشوند با اشاره به گسست موجود میان دانشگاه و صنعت در کشور، ذوبآهن را نمونه موفق پیوند این دو حوزه معرفی کرد. در این زیستبوم صنعتی، علوم پایه نظیر فیزیک و شیمی در کنار مهندسیهای متنوع از مکانیک و متالورژی تا الکترونیک و حتی کشاورزی همزیستی دارند. این همگرایی دانشهای گوناگون، ذوبآهن را به کانونی برای یادگیری عملی و حل مسائل پیچیده صنعتی تبدیل کرده است. اینجا جایی است که تئوریهای آکادمیک در کوره تجربه پخته و به راهکارهای اجرایی بدل میشوند.
کارخانه انسانسازی و صادرات مدیران فنی
نیروی انسانی ماهر، محصول استراتژیکتر از فولاد در ذوبآهن است. چرخش شغلی هدفمند پرسنل در کارگاههای متعدد، باعث شکلگیری مهارتهای چندوجهی در کارکنان شده است. مدیر ساماندهی تاصیکو تأکید کرد که این فرآیند منجر به تربیت نیروهایی نظامپذیر و توانمند میشود که حامل “دانش کاربردی” هستند. این دانش انباشته، ذوبآهن را در حوزههای تعمیرات، نگهداری و توسعه، کاملاً خودکفا کرده است. فراتر از نیازهای درونسازمانی، ذوبآهن به عنوان صادرکننده مدیران و تکنسینهای فنی به سایر صنایع فولادی کشور عمل میکند و نقش محوری در توسعه زیرساختهای انسانی صنعت ایران دارد.
ردپای ملی؛ از زغال کرمان تا ریل شمال
گستره فعالیت ذوبآهن محدود به اصفهان نیست و جغرافیای اقتصادی ایران را پوشش میدهد. ترکاشوند این گستره را در دو بُعد درونسازمانی و برونسازمانی تحلیل کرد. ردپای ذوبآهن در معادن زغالسنگ کرمان، معادن سنگآهن خراسان، اسکلههای بندرعباس و سواحل خزر مشهود است. این شبکه گسترده تأمین و توزیع، ذوبآهن را به شریان حیاتی صنعت کشور تبدیل کرده است. علاوه بر این، محصولات جانبی فرآیند تولید، نظیر پالایشگاه قطران، صنایع پاییندستی متعددی را تغذیه میکنند که در سطح منطقه و جهان بیرقیب هستند. به تعبیری، هیچ نقطهای از ایران نیست که از محصولات یا اثرات اقتصادی این شرکت بیبهره باشد.
تنوع محصول؛ از تیرآهن تا ریل پرسرعت ملی
تنوع سبد محصولات، آخرین قطعه از پازل “مادر صنعت” بودن است. ذوبآهن تنها تولیدکنندهای است که طیف وسیعی از مقاطع فولادی، از انواع تیرآهنهای استاندارد تا میلگرد و ریلهای پیشرفته را همزمان تولید میکند. تولید ریل پرسرعت ملی، نماد اوج هماهنگی میان ماشینآلات و دانش فنی بومی است. این سطح از پیچیدگی و تنوع تولید، نیازمند یکپارچگی عمیق در فرآیندهای مهندسی است که کمتر مجموعهای در ایران به آن دست یافته است. ذوبآهن با 20 هزار نیروی کار مستقیم، نه تنها معیشت هزاران خانوار را تأمین میکند، بلکه با محصولات خود زیربنای توسعه عمرانی کشور را میسازد.
***
اظهارات مدیران تاصیکو نشان میدهد که استراتژی “حفظ مرجعیت صنعتی” در ذوبآهن اصفهان بر پایه سه رکن استوار است: 1. خودکفایی تکنولوژیک از طریق تحقیق و توسعه داخلی، 2. تربیت کادرهای متخصص برای کل صنعت فولاد، و 3. تکمیل زنجیره ارزش از معدن تا محصول نهایی. ذوبآهن با ایفای نقش “پیشران”، ریسک و هزینههای توسعه را برای سایر صنایع کاهش داده است. این شرکت نه یک بنگاه اقتصادی صرف، بلکه یک نهاد توسعهای است که امنیت زیرساختی کشور (تولید ریل و تیرآهن) را تضمین میکند. حفظ و نوسازی این “مادر صنعت”، ضرورتی ملی برای تداوم رشد اقتصادی ایران است.
