سازمان تأمین اجتماعی کشور با پوشش ۴۷ میلیون نفر بیمهشده، ماهانه ۲۱۰ هزار میلیارد تومان هزینه عملیاتی دارد. برآوردهای جدید نشان میدهند که سالانه ۴۳۰ هزار میلیارد تومان فرار بیمهای در کشور رخ میدهد. مدیریت سازمان در نظر دارد با تمرکز بر احیای این منابع گمشده و پیگیری مطالبات ۷۵۰ هزار میلیارد تومانی از دولت، پایداری مالی صندوق را برای پرداخت مستمری به ۵ میلیون و ۲۰۰ هزار بازنشسته تضمین کند. همچنین اجرای طرح شعب یکپارچه از ابتدای مردادماه، گام ساختاری جدید این سازمان برای تسهیل خدماترسانی خواهد بود.
چالش پایداری مالی و ارقام سنگین فرار بیمهای
برآوردهای آماری نشان میدهند که سالانه حدود ۴۳۰ هزار میلیارد تومان فرار بیمهای در اقتصاد کشور رخ میدهد. این حجم بزرگ از عدم واریز حق بیمه، منابع مالی صندوق را با چالش مواجه میکند. بازگشت بخش کوچکی از این منابع پنهان، پایداری مالی سازمان را به طور کامل تضمین خواهد کرد. مدیریت سازمان این اقدام را پیششرط اصلی برای تقویت مستمریها و بهبود معیشت جامعه بازنشستگان میداند.
تراز هزینههای ماهانه و تعهدات سنگین صندوق
هزینههای ماهانه این نهاد حمایتی در حال حاضر به حدود ۲۱۰ هزار میلیارد تومان رسیده است. بخش عمده این رقم شامل پرداخت ماهانه بیش از ۱۴۲ هزار میلیارد تومان مستمری به ۵ میلیون و ۲۰۰ هزار بازنشسته، ازکارافتاده و بازمانده است. با احتساب بازپرداخت بدهیهای ناشی از استقراض سال گذشته، مجموع مخارج ماهانه به ۲۲۵ هزار میلیارد تومان افزایش مییابد. این سازمان اکنون به ۴۷ میلیون نفر خدمات ارائه میدهد.
مطالبات انباشته از دولت و لزوم تسویه ساختاری
سازمان تأمین اجتماعی در حال حاضر حدود ۷۵۰ هزار میلیارد تومان از دولت طلبکار است. پرداختهای دولت در سالهای اخیر صرفاً هزینههای جاری همان سال را پوشش داده است. این روند باعث شده تا بدهیهای انباشته سنوات قبل همچنان پابرجا باقی بماند. تسویه این مطالبات کلان میتواند توان سرمایهگذاری و ارتقای خدمات سازمان را به شکل چشمگیری افزایش دهد.
اصلاح فرمول بازنشستگی و مذاکره با شرکای اجتماعی
پیشنهاد جدیدی برای اصلاح نحوه محاسبه حقوق بازنشستگی بر مبنای سابقه واقعی پرداخت حق بیمه تدوین شده است. این طرح مراحل قانونی خود را طی میکند و در حال بررسی در بدنه دولت است. رایزنیهای فشرده با تشکلهای کارگری و کارفرمایی برای رسیدن به اجماع ادامه دارد. هدف از این طرح، برقراری عدالت بیشتر در پرداختها بر اساس مشارکت واقعی افراد در صندوق است.
هوشمندسازی خدمات با اجرای طرح شعبه یکپارچه
طرح ملی «بیمه متمرکز» یا «شعبه یکپارچه تأمین اجتماعی» از ابتدای مردادماه سال جاری عملیاتی میشود. این پروژه ساختاری، اطلاعات تمام شعب کشور را در یک سامانه واحد و متمرکز تجمیع میکند. با اجرای این طرح، بروکراسی اداری کاهش مییابد و سرعت و سهولت ارائه خدمات به بیمهشدگان تحول بزرگی را تجربه خواهد کرد.
کارنامه خدمات درمانی ملکی و مراکز طرف قرارداد
این سازمان با ۴۱۱ مرکز درمانی ملکی و بیش از ۴۹ هزار مرکز درمانی طرف قرارداد، شبکه وسیعی را مدیریت میکند. در سال ۱۴۰۴ بیش از ۱۵۲ میلیون مراجعه سرپایی و ۹۰۵ هزار بستری در مراکز ملکی ثبت شده است. همچنین پزشکان این مجموعه ۵۳۴ هزار عمل جراحی و نزدیک به ۹۶ هزار زایمان را با موفقیت انجام دادهاند.
تثبیت و استمرار پرداخت مزایای رفاهی بازنشستگان
تمامی مزایای رفاهی پیشین جامعه بازنشستگان تحت پوشش سازمان به طور کامل حفظ شده است. عناوینی نظیر حق مسکن، حق اولاد و کمکمعیشت بر اساس ضوابط قبلی و بدون هیچگونه حذفیاتی واریز میشوند. مدیریت سازمان بر پایبندی کامل به تعهدات رفاهی در کنار پرداخت منظم مستمریها تأکید دارد.
***
تحلیل وضعیت مالی سازمان تأمین اجتماعی نشان میدهد که این صندوق با وجود فشارهای مخارج ۲۱۰ هزار میلیارد تومانی در ماه، پتانسیلهای درآمدی پنهان و فوقالعادهای در اختیار دارد. رقم ۴۳۰ هزار میلیارد تومانی فرار بیمهای، تقریباً معادل دو ماه کل هزینههای عملیاتی این سازمان بزرگ است. انسداد مبادی فرار بیمهای و وصول مطالبات ۷۵۰ هزار میلیارد تومانی از دولت، تراز مالی صندوق را از حالت ناترازی احتمالی به ثبات کامل میرساند. این اقدامات ساختاری، علاوه بر تضمین پرداخت مستمری ۵ میلیون و ۲۰۰ هزار بازنشسته، فضای تنفسی مناسبی را برای ارتقای کیفیت خدمات درمانی ملکی ایجاد خواهد کرد. ثبات این صندوق به عنوان بزرگترین نهاد بیمهای کشور، ضامن اصلی ثبات در بازار کار و رفاه اجتماعی است.
