بر اساس تحلیل شرکت مشاوره «آرتور دی لیتل»، ایالات متحده احتمالاً در سهماهه نخست سال ۲۰۲۷، مجوزهای استخراج مواد معدنی از اعماق دریا را صادر خواهد کرد. کارشناسان معتقدند کاهش عیار مس در معادن زمینی، تمرکز جغرافیایی بالای کبالت و کمبود منابع جدید، توجه جهانی را به ثروتهای نهفته در بستر اقیانوسها جلب کرده است. این تحول میتواند سرآغاز فصل جدیدی در تامین فلزات استراتژیک برای صنایع پیشرفته باشد.
۲۰۲۷: نقطه عطف استخراج از معادن اقیانوسی
ایلیا اپیخین، مدیر منابع طبیعی جهانی در شرکت «آرتور دی لیتل» (ADL)، پیشبینی میکند که سال ۲۰۲۷ اولین سال بهرهبرداری تجاری از ذخایر معدنی بستر دریا خواهد بود. او در گفتگو با پلاتس تاکید کرد که جهان به دلیل محدودیتهای منابع خشکی، به طور فزایندهای به پتانسیلهای موجود در اعماق دریا چشم دوخته است. این اقدام از سوی آمریکا میتواند نقطه عطفی برای آغاز رقابت جهانی بر سر این منابع عظیم و دستنخورده باشد.
شناسایی ۳ منبع اصلی مواد معدنی در بستر دریا
کارشناسان سه نوع اصلی از ذخایر معدنی دریایی را شناسایی کردهاند. دسته اول، سولفیدهای عظیم کف دریا هستند که در مرز صفحات تکتونیکی یافت میشوند و سرشار از مس، طلا، روی و نقره هستند، اما استخراج آنها دشوار است. دسته دوم، پوستههای کبالت روی دامنه کوههای دریایی هستند که بهرهبرداری از آنها نیز بسیار چالشبرانگیز است. در نهایت، گرههای پلیمتالیک که بیشترین فراوانی را دارند و به طور گسترده مطالعه شدهاند، اصلیترین هدف برای استخراج محسوب میشوند.
گرههای پلیمتالیک؛ در دسترسترین گزینه استخراج
گرههای پلیمتالیک حاوی حدود ۲۸ تا ۳۰ درصد منگنز، ۱ درصد مس، ۱ درصد نیکل و بین ۰.۲ تا ۰.۷ درصد کبالت هستند. این گرهها مستقیماً روی کف دریا قرار گرفتهاند و نیازی به حفاری یا برش ندارند، بلکه تنها به جمعآوری نیاز دارند. این منابع معمولاً در عمق ۴۰۰۰ تا ۶۰۰۰ متری و با تراکم ۵ تا ۱۵ کیلوگرم بر مترمربع یافت میشوند که این ویژگی فرآیند بهرهبرداری را سادهتر میسازد.
منطقه کلاریون-کلیپرتون؛ گنجینه ۳۰ میلیارد تنی
منطقه «کلاریون-کلیپرتون» در شمال اقیانوس آرام، به عنوان غنیترین منطقه گرههای پلیمتالیک در جهان شناخته میشود. این منطقه با وسعت ۴ میلیون کیلومتر مربع، خارج از حاکمیت هر کشوری قرار دارد و برآوردها نشان میدهد تا ۳۰ میلیارد تن گره معدنی را در خود جای داده است. اگرچه این منطقه از دهه ۱۹۶۰ مورد بررسی بوده، اما قیمتهای پایین فلزات و عرضه کافی از معادن خشکی، انگیزه لازم برای توسعه آن را ایجاد نکرده بود.
چالشهای حقوقی و نقش سازمان بینالمللی بستر دریا (ISA)
با وجود اکتشافات گسترده از دهه ۱۹۸۰، فعالیتها به دلیل عدم تصویب «کد استخراج» توسط سازمان بین المللی بستر دریا (ISA) محدود مانده است. این سازمان وابسته به سازمان ملل، مسئول تدوین قوانین استخراج از آبهای بینالمللی است اما کار روی این کد از سال ۲۰۱۴ هنوز نهایی نشده است. اقدام یکجانبه آمریکا که عضو ISA نیست، میتواند این سازمان را برای تسریع در نهاییسازی قوانین تحت فشار قرار دهد.
مخالفتهای زیستمحیطی و فهرست سیاه برندهای بزرگ
استخراج از بستر دریا با نگرانیهای جدی زیستمحیطی همراه است. فرآیند جمعآوری انبوه میتواند به اکوسیستمهای حساس کف اقیانوس آسیب بزند. بازگرداندن رسوبات به دریا نیز چالش دیگری است. به همین دلیل، برخی برندهای بزرگ مانند BMW در مارس ۲۰۲۱ اعلام کردند تا زمان ارزیابی شفاف ریسکهای زیستمحیطی، از این مواد معدنی استفاده نخواهند کرد. استفاده از رباتهای شناور به جای ماشینهای مکنده میتواند آسیب را کاهش دهد، اما هزینههای عملیاتی را به شدت افزایش میدهد.
اقدام عملیاتی شرکت The Metals Company برای اخذ مجوز
شرکت کانادایی The Metals Company در آوریل ۲۰۲۵ چندین درخواست به اداره ملی اقیانوسی و جوی آمریکا (NOAA) ارائه کرد. این درخواستها شامل مجوز استخراج تجاری برای منطقهای به وسعت ۲۵۱۶۰ کیلومتر مربع در منطقه کلاریون-کلیپرتون است. این شرکت اعلام کرده است که NOAA درخواستها را منطبق با الزامات دانسته و انتظار میرود تصمیم نهایی تا پایان مارس ۲۰۲۷ اعلام شود که این امر میتواند مسیر را برای دیگر شرکتها نیز هموار سازد.
***
جهان در آستانه ورود به عصر جدیدی از استخراج منابع قرار دارد که میتواند ژئوپلیتیک انرژی و فلزات را متحول کند. اقدام احتمالی آمریکا در سال ۲۰۲۷ برای صدور مجوز، نه تنها یک گام اقتصادی، بلکه یک مانور سیاسی برای پیشتازی در این حوزه است. این تصمیم میتواند دومینوی صدور مجوز توسط سایر کشورها را به راه اندازد و سازمان بینالمللی بستر دریا را برای تکمیل مقررات خود به چالش بکشد. با این حال، تعادل میان منافع اقتصادی عظیم و ریسکهای زیستمحیطی ناشناخته، بزرگترین آزمون پیش روی این صنعت نوظهور خواهد بود. موفقیت این صنعت به توسعه فناوریهای پایدار و تدوین چارچوبهای قانونی بینالمللی جامع بستگی دارد.
روابط عمومی شرکت توسعه معادن و فلزات
