امین ناصر، مدیرعامل شرکت سعودی آرامکو، هشدار داد که تداوم تنشها در خاورمیانه و اختلال در تردد تنگه هرمز، عواقب فاجعهباری برای بازار نفت و اقتصاد جهانی به همراه خواهد داشت. او با اشاره به اینکه حدود ۲۰ درصد نفت جهان از این گذرگاه عبور میکند، این بحران را بزرگترین چالشی دانست که صنعت نفت منطقه با آن مواجه شده است. در حالی که قیمت نفت برنت نوسانات شدیدی را تجربه کرده، آرامکو برای کاهش اثرات بحران، بخشی از صادرات خود را به خط لوله شرق-غرب منتقل کرده است.
هشدار مستقیم بزرگترین صادرکننده نفت جهان
شرکت دولتی نفت سعودی آرامکو، به عنوان بزرگترین صادرکننده نفت در جهان، روز سهشنبه ۱۹ اسفند، هشداری جدی صادر کرد. امین ناصر، مدیرعامل این شرکت، در یک نشست خبری اعلام نمود که طولانی شدن تنشهای نظامی میان آمریکا، رژیم صهیونیستی و ایران میتواند عواقبی فاجعهبار داشته باشد. او تاکید کرد که هرگونه اختلال بلندمدت در عبور محمولههای نفتی از تنگه هرمز، بازارهای جهانی انرژی و کل اقتصاد دنیا را به شدت تحت تاثیر قرار خواهد داد.
تنگه هرمز؛ گلوگاه حیاتی انرژی و تهدید بسته شدن
اهمیت این بحران از آنجا ناشی میشود که تنگه هرمز یک گذرگاه استراتژیک برای تجارت جهانی انرژی محسوب میشود. در شرایط عادی، روزانه حدود ۲۰ درصد از کل نفت مصرفی جهان از این مسیر عبور میکند. در پی تشدید تنشها، عبور محمولههای نفتی از این تنگه تا حد زیادی مسدود شده است. این وضعیت پس از آن بغرنجتر شد که سپاه پاسداران انقلاب اسلامی ایران اعلام کرد در صورت ادامه حملات، اجازه حمل حتی یک لیتر نفت از خلیج فارس را نخواهد داد.
اثر دومینووار بر صنایع مختلف جهانی
مدیرعامل آرامکو تاکید کرد که پیامدهای این بحران صرفاً به صنایع نفت، گاز، کشتیرانی و بیمه محدود نخواهد ماند. به گفته او، باید منتظر یک اثر دومینووار شدید بر سایر بخشهای اقتصادی بود. صنایعی کلیدی مانند هوانوردی، کشاورزی، و خودروسازی به طور مستقیم و غیرمستقیم از این اختلال آسیب خواهند دید و این موضوع میتواند به یک بحران اقتصادی گسترده در سطح جهان منجر شود.
نوسان شدید قیمت نفت و واکنشهای سیاسی
این تنشها بلافاصله در قیمت نفت خام برنت منعکس شد. قیمتها در روز دوشنبه ۱۸ اسفند به بالاترین سطح خود در بیش از ۳ سال گذشته رسید و به نزدیکی ۱۲۰ دلار برای هر بشکه معامله شد. با این حال، اظهارات دونالد ترامپ، رئیسجمهوری وقت آمریکا، مبنی بر پیشبینی پایان زودهنگام تنشها، باعث شد قیمت در روز سهشنبه تا حدود ۹۲ دلار برای هر بشکه کاهش یابد. ترامپ همچنین مدعی شد نیروی دریایی آمریکا میتواند نفتکشها را اسکورت کند، هرچند ظرفیت عملیاتی این نیرو برای چنین کاری نامشخص است.
راهکارهای آرامکو برای مدیریت بحران
امین ناصر یادآور شد که ذخایر جهانی نفت در حال حاضر در پایینترین سطح خود طی ۵ سال گذشته قرار دارد و بحران فعلی این کاهش را تسریع میکند. برای مقابله با این شرایط، سعودی آرامکو بخشی از صادرات نفت خام خود را با استفاده از خط لوله شرق – غرب به بندر ینبع در دریای سرخ منتقل کرده است. پیشبینی میشود این خط لوله با ظرفیت کامل ۷ میلیون بشکه در روز به زودی فعال شود. علاوه بر این، آرامکو قادر است بخشی از نفت خام را به سمت تقاضای داخلی هدایت کند.
***
هشدار مدیرعامل آرامکو، صرفاً یک بیانیه سیاسی نیست، بلکه یک تحلیل اقتصادی مبتنی بر واقعیتهای بازار انرژی است. با توجه به اینکه ذخایر جهانی نفت در پایینترین سطح ۵ ساله قرار دارد، هرگونه اختلال در عرضه از طریق گلوگاه استراتژیک هرمز (که ۲۰ درصد نفت جهان از آن میگذرد) میتواند یک شوک قیمتی شدید و پایدار ایجاد کند. واکنش سریع بازار به اظهارات سیاسی، با نوسان قیمت از ۱۲۰ دلار به ۹۲ دلار، نشاندهنده شکنندگی و عدم قطعیت حاکم بر بازار است. راهکار آرامکو برای استفاده از خط لوله ۷ میلیون بشکهای، قدمی برای کاهش ریسک است، اما ظرفیت آن به تنهایی برای جبران کامل توقف صادرات از خلیج فارس کافی نخواهد بود و این بحران همچنان یک تهدید جدی برای ثبات اقتصاد جهانی باقی میماند.
