مرتضی علیاکبری، مدیرعامل شرکت تجلی توسعه معادن و فلزات، در تحلیلی جامع از تأثیرات تکنرخی شدن ارز بر صنعت فولاد، از افزایش جذابیت صادرات و حذف رانت ارزی خبر داد. وی با اشاره به عرضه ارز در تالار دوم بورس کالا، چشمانداز سودآوری شرکتهای صادراتمحور را مثبت ارزیابی کرد. همچنین، وضعیت پروژههای کلیدی این شرکت نظیر «فولاد شرق خراسان» و «فولاد سرمد ابرکوه» را تشریح و بر لزوم اصلاح نحوه نمایش P/E شرکتهای پروژهمحور در بورس تأکید نمود.
پایان دوران رکود صادراتی با واقعیسازی نرخ ارز
مدیرعامل شرکت تجلی توسعه معادن و فلزات، مهمترین پیامد تکنرخی شدن ارز و عرضه آن در تالار دوم بورس کالا را بازگشت انگیزه به صادرکنندگان دانست. به گفته وی، در گذشته الزام به بازگشت ارز صادراتی با نرخ دستوری نیما، جذابیت فروش خارجی را برای تولیدکنندگان زنجیره فولاد به شدت کاهش داده بود و شرکتها تنها برای تأمین ارز مورد نیاز تجهیزات خود اقدام به صادرات محدود میکردند. اما اکنون با نزدیک شدن نرخ فروش ارز به قیمت بازار آزاد، مانع بزرگ صادرات برداشته شده و پیشبینی میشود حجم صادرات در صنایع فولادی و پتروشیمی به حداکثر ظرفیت ممکن برسد. این تغییر استراتژیک، جان تازهای به شرکتهایی خواهد بخشید که توان رقابت با ارز ترجیحی را نداشتند و اکنون میتوانند در بازاری شفافتر فعالیت کنند.
حذف رانت و شفافیت در زنجیره تولید
یکی دیگر از ابعاد کلیدی این سیاست ارزی، حذف رانتهای پنهان از ساختار صنعتی کشور است. علیاکبری معتقد است تکنرخی شدن ارز، اگرچه ممکن است در کوتاهمدت فشارهای تورمی ایجاد کند، اما در بلندمدت با حذف رانت توزیعی، به نفع تولیدکننده واقعی تمام خواهد شد. وی تأکید کرد که دولت میتواند با بستههای حمایتی، اثرات تورمی این جراحی اقتصادی را مدیریت کند. نتیجه نهایی این فرآیند، افزایش سودآوری شفاف شرکتها و انتفاع سهامداران حقیقی و حقوقی در بازار سرمایه خواهد بود؛ چرا که سود حاصل از تولید به جای واسطهها، مستقیماً به شرکتها باز میگردد.
چشمانداز مثبت بازارهای جهانی و فلزات گرانبها
در بخش دیگری از تحلیل بازار، مدیرعامل «تجلی» به روند صعودی قیمت فلزات اساسی و گرانبها در بازارهای جهانی اشاره کرد. وی با استناد به رشد قیمت طلا، مس و لیتیوم، سال آینده میلادی را سالی متفاوت و پررونق برای صنعت فلزات پیشبینی نمود. همزمانی این رشد قیمتهای جهانی با اصلاح سیاستهای ارزی داخلی، میتواند جهشی دوچندان در درآمدهای ارزی شرکتهای معدنی و فلزی ایجاد کند. علیاکبری همچنین در پاسخ به نگرانیها درباره موانع تحریمی تصریح کرد که صنایع ایران در سالهای اخیر راههای عبور از تحریم را آموختهاند و صادرات همچنان با قدرت ادامه خواهد داشت.
وضعیت پیشرفت فیزیکی پروژههای «تجلی»
مدیرعامل شرکت تجلی در تشریح آخرین وضعیت پروژههای در دست اجرا، از عبور موفقیتآمیز این طرحها از گلوگاههای ارزی خبر داد. به گفته وی، پروژه «فولاد سرمد ابرکوه» و «فولاد شرق خراسان» با پیشرفت فیزیکی بالا، وابستگی کمتری به نوسانات ارزی دارند. پروژه فولاد شرق خراسان با ظرفیت ۲.۵ میلیون تن کنسانتره (و زیرساخت آماده برای ۵ میلیون تن) بیش از ۷۰ درصد پیشرفت داشته و تمام تجهیزات آن خریداری شده است. همچنین پروژه «سیمین هرمز» نیز مراحل تأمین ارز را پشت سر گذاشته است. نکته قابل توجه دیگر، تمرکز شرکت بر استخراج عناصر نادر خاکی است که به دلیل بینیازی از ارز و اتکا به تجهیزات داخلی، حاشیه سود فوقالعادهای را برای سهامداران به ارمغان خواهد آورد.
نقد فنی بر نحوه محاسبه P/E شرکتهای پروژهمحور
علیاکبری در بخش پایانی سخنان خود، خواستار اصلاح ساختار تابلوهای بورس برای شرکتهای پروژهمحور شد. وی استدلال کرد که نمایش نسبت قیمت به درآمد (P/E) برای شرکتهایی مانند «تجلی» که هنوز به مرحله بهرهبرداری کامل نرسیدهاند، گمراهکننده است. سود اصلی این شرکتها پس از تکمیل پروژهها محقق میشود و مقایسه آنها با شرکتهای تولیدی فعلی، خطای تحلیلی برای سرمایهگذاران ایجاد میکند. پیشنهاد وی، تفکیک تابلوی معاملاتی صندوقها و شرکتهای پروژهمحور برای ارائه تصویری شفافتر از ارزش ذاتی آنهاست.
***
اظهارات مدیرعامل شرکت تجلی نشاندهنده یک تغییر پارادایم در صنعت فولاد ایران است؛ گذار از «تولید برای بقا» به «تولید برای صادرات». تکنرخی شدن ارز، محرک اصلی این تغییر است که حاشیه سود خالص شرکتهای صادرکننده را بهطور چشمگیری افزایش میدهد. برای سرمایهگذاران، سهام شرکتهای فولادی و معدنی که پروژههای توسعهای آنها (مانند فولاد شرق خراسان) در آستانه بهرهبرداری است، پتانسیل رشد بالایی دارد. همچنین تمرکز بر عناصر نادر خاکی به عنوان یک مزیت رقابتی جدید، میتواند ریسک تمرکز بر فولاد را در سبد دارایی این شرکتها تعدیل کند.
