گردش ۸۹۸ هزار میلیاردی دارایی در ۴ روز کاری فرابورس

در هفته منتهی به 17 بهمن ماه، فرابورس ایران علی‌رغم فعالیت در یک بازه زمانی کوتاه 4 روزه، شاهد جابه‌جایی حجم عظیمی از دارایی‌ها بود. طی این مدت، بیش از 75 میلیارد برگه انواع اوراق مالی به ارزش کل 898 هزار میلیارد تومان مورد دادوستد قرار گرفت که بخش عمده آن مربوط به ابزارهای نوین مالی است. در حالی که شاخص کل فرابورس با افتی 2.4 درصدی مواجه شد، گروه «استخراج کانه‌های فلزی» توانست بیشترین حجم نقدینگی خرد بازار را به خود جذب کند.

ثبت ارزش معاملاتی 898 هزار میلیارد تومان در یک هفته

آمار معاملات در هفته‌ای که گذشت نشان می‌دهد که جریان دادوستدها در فرابورس ایران از نظر ارزش ریالی حجم قابل‌توجهی را به ثبت رسانده است. در طی تنها 4 روز معاملاتی، سرمایه‌گذاران و معامله‌گران در مجموع بیش از 75 میلیارد و 298 میلیون برگه انواع اوراق مالی را مبادله کردند. ارزش نهایی این حجم از دادوستدها بالغ بر 898 هزار میلیارد تومان برآورد شده است که در قالب 1.8 میلیون نوبت معاملاتی انجام پذیرفت. این ارقام نشان‌دهنده گردش بالای نقدینگی، به‌ویژه در بخش اوراق و ابزارهای مالی، در این رکن بازار سرمایه است.

صدرنشینی بازار دوم در دادوستدهای سهامی

بررسی جزئیات معاملات در بازارهای مختلف سهامی حاکی از پیشتازی «بازار دوم» فرابورس است. مدیریت ارتباطات فرابورس ایران گزارش داده است که در میان بازارهای مختص سهام، بازار دوم با ثبت ارزش معاملاتی بیش از 7 هزار و 300 میلیارد تومان، رتبه نخست را از آن خود کرده است. پس از آن، «بازار اول» فرابورس قرار دارد که با دادوستد 2 هزار و 700 میلیارد تومان برگه سهم، جایگاه دوم بیشترین ارزش معاملات سهامی را به خود اختصاص داد. همچنین در «بازار پایه» نیز شاهد جابه‌جایی سهامی به ارزش 2 هزار میلیارد تومان بودیم که نشان از تداوم فعالیت نوسان‌گیران و سرمایه‌گذاران در این تابلو دارد.

سهم عمده ابزارهای نوین مالی از کیک معاملات

بخش بسیار بزرگی از ارزش کل معاملات هفته گذشته، نه در بخش سهام، بلکه در بازار ابزارهای نوین مالی رقم خورده است. داده‌های آماری نشان می‌دهند که در مدت مورد بررسی، رقمی بالغ بر 885 هزار میلیارد تومان دارایی مالی تنها در این بازار جابه‌جا شده است. این عدد که بخش اصلی ارزش 898 هزار میلیاردی کل هفته را تشکیل می‌دهد، نشان‌دهنده عمق بالای بازار بدهی و ابزارهای مشتقه در فرابورس است. همچنین در سایر بازارها نظیر «بازار نوآفرین» بیش از 120 میلیارد تومان و در «بازار ابزارهای مشتقه» بالغ بر 105 میلیارد تومان معامله به ثبت رسید. «بازار توافقی» نیز سهمی معادل 16 میلیارد تومان از ارزش معاملات را دارا بود.

جریان نقدینگی در صندوق‌ها و اوراق مسکن

تفکیک معاملات بر اساس نوع ابزار نشان می‌دهد که علاوه بر سهام، سایر ابزارهای سرمایه‌گذاری نیز مورد توجه بوده‌اند. در حالی که مجموع ارزش خریدوفروش سهام در این 4 روز به بیش از 12 هزار میلیارد تومان رسید، صندوق‌های سرمایه‌گذاری قابل معامله (ETF) نیز سهم قابل‌توجهی داشتند. در این مدت، واحدهای صندوق‌های سرمایه‌گذاری به ارزشی بالغ بر 6 هزار و 800 میلیارد تومان معامله شدند که نشان‌دهنده جایگاه ویژه سرمایه‌گذاری غیرمستقیم است. همچنین متقاضیان مسکن و اوراق تسهیلات، بیش از 330 میلیارد تومان اوراق گواهی حق تقدم تسهیلات مسکن را خریداری کردند.

اقبال 19 درصدی بازار به گروه کانه‌های فلزی

تحلیل جریان پول خرد در صنایع مختلف، گرایش سرمایه‌گذاران حقیقی را آشکار می‌سازد. در هفته‌ای که گذشت، مجموع ارزش معاملات خرد سهام و حق تقدم سهام به بیش از 7 هزار و 800 میلیارد تومان رسید. در این میان، گروه «استخراج کانه‌های فلزی» با جذب یک هزار و 450 میلیارد تومان نقدینگی، به تنهایی 19 درصد از کل ارزش معاملات خرد را در اختیار گرفت و محبوب‌ترین صنعت هفته بود. پس از آن، گروه «فلزات اساسی» با سهم 12 درصدی، گروه «محصولات شیمیایی» با 9 درصد و گروه «بانک‌ها» با 7 درصد در رتبه‌های بعدی جذب نقدینگی قرار گرفتند.

اصلاح شاخص کل و کاهش ارزش بازار

در نهایت، بررسی دماسنج اصلی بازار فرابورس نشان‌دهنده غلبه سمت عرضه بر تقاضا در کلیت بازار سهام است. در پایان دادوستدهای هفته منتهی به 17 بهمن، شاخص کل فرابورس با ثبت کاهشی معادل 2.4 درصد، در ارتفاع 30 هزار و 4 واحد به کار خود پایان داد. هم‌سو با این روند نزولی، ارزش کل بازار (Market Cap) فرابورس نیز با افتی 1.4 درصدی مواجه شد و به عدد 3.6 میلیون میلیارد تومان تقلیل یافت که نشان‌دهنده خروج بخشی از نقدینگی یا کاهش قیمت سهام شرکت‌های بزرگ فرابورسی است.

***

بررسی ساختار معاملات هفته گذشته فرابورس یک دوگانگی آشکار را نمایان می‌کند. از یک‌سو، حجم عظیم 885 هزار میلیارد تومانی در ابزارهای نوین مالی نشان‌دهنده فعالیت بسیار گسترده عملیات بازار باز، اوراق بدهی دولتی یا اخزا است که کارکرد تأمین مالی دولت و بانک‌ها را نشان می‌دهد. از سوی دیگر، ارزش معاملات خرد سهام (حدود 7.8 هزار میلیارد تومان) در مقایسه با این حجم کل، بسیار ناچیز است و همراه با افت 2.4 درصدی شاخص کل، سیگنالی از رکود نسبی و احتیاط در بخش سهامی بازار را مخابره می‌کند. تمرکز نقدینگی خرد بر گروه‌های کالایی و دلاری‌محور مانند «کانه‌های فلزی» و «فلزات اساسی» نیز بیانگر این است که سرمایه‌گذاران در شرایط ابهام، به دنبال پوشش ریسک در دارایی‌های بنیادی هستند.