فولاد مبارکه در یک اقدام استراتژیک، نظام پاداشدهی خود را از تمرکز صرف بر آمار تولید به مدلی نوین بر پایه مشارکت در کاهش هزینهها تغییر داده است. طبق اعلام مدیر حسابداری صنعتی این شرکت، طرح مذکور با تصویب هیئتمدیره، بخشی از صرفهجوییهای محققشده را مستقیماً به کارکنان تخصیص میدهد. این بنگاه صنعتی همچنین با عبور از سیستمهای سنتی سالانه، محاسبات بهای تمامشده استاندارد را بهصورت فصلی و با تکیه بر ابزارهای هوش مصنوعی و تحلیل داده انجام میدهد تا در برابر نوسانات ارزی چابکتر عمل کند.
استقرار مدل جدید پاداش مبتنی بر کاهش هزینه
مدیریت حسابداری صنعتی فولاد مبارکه از پیادهسازی یک طرح تحولی خبر داد که تمرکز اصلی آن بر ارتقای بهرهوری از مسیر مدیریت و تقلیل هزینهها استوار است. تفاوت بنیادین این مدل با رویههای پیشین در تعریف یک مکانیزم پاداشدهی مستقل نهفته است. در گذشته، نظام انگیزشی سازمان عمدتاً بر پایهی افزایش تناژ تولید، بهبودهای مدیریتی یا پروژههای توسعهای بنا شده بود و مدل مدونی برای تشویق مستقیم صرفهجویی وجود نداشت. تیم مدیریتی در گام نخست، با طراحی یک فرایند دقیق و اخذ مجوزهای لازم از هیئتمدیره، زیرساخت قانونی استقرار نظام پاداش مبتنی بر صرفهجویی را فراهم کرد تا منافع سازمان و کارکنان در یک راستا قرار گیرد.
رصد هوشمند و گزارشدهی تصمیمساز به مدیران نواحی
فرایند اجرای این طرح با تهیه گزارشهای تحلیلی و تصمیمساز برای لایههای مختلف مدیریتی آغاز شده است. واحد حسابداری صنعتی با تعریف شاخصهای عملکردی دقیق، گزارشهای مقایسهای بهای تمامشده را بر مبنای حجم مصرف و ریال هزینه تدوین میکند. تحلیل حساسیت و بررسی الگوهای مصرف انرژی و مواد، به مدیران نواحی کمک میکند تا اولویتهای بهرهوری خود را شناسایی کنند. ویژگی متمایزکننده این طرح، مشارکت دادن مستقیم بدنه کارشناسی و عملیاتی در منافع حاصل از این صرفهجوییهاست؛ به طوری که در صورت تحقق اهداف کاهش هزینه، سهمی از منابع حفظ شده به خود کارکنان تعلق میگیرد.
پایش جامع هزینهها از تولید تا ستاد
به منظور اطمینان از اثربخشی این طرح، یک مدل جامع پایش هزینه در فولاد مبارکه مستقر شده است که در فاز اول، تمرکز خود را بر مراکز تولیدی بهعنوان گلوگاههای اصلی هزینه قرار داده است. برنامهریزیها نشان میدهد که پس از تثبیت طرح در نواحی تولیدی، دایره شمول آن به سرعت گسترش خواهد یافت و واحدهای خدمات فنی، پشتیبانی و بخشهای ستادی را نیز در بر میگیرد. در این سیستم، عملکرد واقعی با استانداردهای تعیینشده مقایسه میشود و انحرافات مثبت که منجر به صرفهجویی شده باشند، مبنای محاسبات پاداش در سال اول اجرا قرار میگیرند.
یکپارچهسازی زبان دادهها و رفع چالشهای ثبت
یکی از چالشهای کلیدی در سازمانهای بزرگ مقیاس، تفاوت در روشهای ثبت رویدادهای مالی و دقت دادهها در واحدهای گوناگون است. فولاد مبارکه برای غلبه بر این مانع، اقدام به تعریف یک «زبان مشترک» برای ثبت هزینهها کرده است. با ایجاد هماهنگی در زنجیره دادهها از سطح عملیات کارگاهی تا محصول نهایی، اکنون بهای تمامشده بر اساس اطلاعاتی منسجم و یکپارچه محاسبه میشود. این اقدام زیربنایی باعث شده تا دادههای هزینهای از قابلیت اتکای بالایی برخوردار شوند و امکان گزارشگیری دقیق فراهم گردد.
انعطافپذیری فصلی در برابر نوسانات ارزی
تلاطمهای اقتصادی، نوسانات نرخ ارز و تغییرات قیمت مواد اولیه، بازنگری در سیستمهای سنتی حسابداری را اجتنابناپذیر کرده است. در حالی که پیش از این سیستم هزینهیابی استاندارد بهصورت سالانه اجرا میشد، اکنون با توجه به شرایط تورمی، این فرایند به دورههای فصلی تغییر وضعیت داده است. این چابکی ساختاری اگرچه انرژی و توان کارشناسی بالایی را میطلبد، اما به سازمان اجازه میدهد تا انحرافات قیمتی را بهموقع شناسایی و تحلیل کند. همکاری نزدیک واحدهای مختلف باعث شده تا سناریوهای متفاوتی برای مدیریت هزینهها در شرایط متغیر اقتصادی تدوین و اجرا شود.
تلفیق استانداردهای جهانی با واقعیتهای بومی
رویکرد فولاد مبارکه در حسابداری صنعتی، ایجاد تعادل میان چارچوبهای بینالمللی و مقتضیات بومی صنعت فولاد ایران است. واحد مالی این شرکت ضمن اخذ مفاهیم پایه از استانداردهای حسابداری جهانی، آنها را با واقعیتهای زیرساختی کشور، بهویژه در حوزه انرژی و پایداری، بومیسازی کرده است. این تطبیق هوشمندانه تضمین میکند که مدلهای پیادهسازی شده، صرفاً تئوریک نباشند و در کف کارخانه و شرایط واقعی عملیاتی، کارکردی موثر و اجرایی داشته باشند.
بهرهگیری از هوش مصنوعی و گذار به حسابداری پیشنگر
حرکت به سمت دیجیتالی شدن فرایندهای مالی در فولاد مبارکه شتاب گرفته است. استفاده از ابزارهای تحلیل داده و هوش مصنوعی در طراحی داشبوردهای مدیریتی، این امکان را فراهم کرده تا سازمان از رویکرد سنتی گزارشدهی تاریخی فاصله بگیرد. اکنون شناسایی نقاط پرمصرف و پیشبینی انحرافات هزینه با دقت بالاتری انجام میشود. هدف نهایی این گذار فناورانه، دستیابی به یک سیستم «هزینهیابی هوشمند و پیشنگر» است که بتواند قبل از وقوع هزینههای سربار، هشدارهای لازم را به مدیران ارائه دهد.
کنترل کیفیت و ردیابی هزینههای ضایعات
مدیریت هزینههای ناشی از عدم انطباق کیفیت و ضایعات، بخش مهمی از این نظام نوین را تشکیل میدهد. سیستمهای جدید قادرند این هزینهها را تا سطح خطوط اصلی تولید ردیابی و بهصورت جداگانه ثبت کنند. محاسبه دقیق اثر ریالی ضایعات بر بهای تمامشده و انعکاس شفاف آن به واحدهای مربوطه، باعث میشود تا مدیران درک روشنتری از هزینههای پنهان کیفیت داشته باشند و اقدامات اصلاحی را سریعتر در دستور کار قرار دهند.
ارتقای سرمایه انسانی به مشاوران عملکردی
تحول در سیستمها نیازمند تحول در شایستگیهای نیروی انسانی است. اولویت آموزشی در واحد حسابداری صنعتی فولاد مبارکه بر تقویت مهارتهای تحلیل داده و تسلط بر ابزارهای هوش تجاری (BI) متمرکز شده است. علاوه بر دانش مالی، آشنایی عمیق کارشناسان با فرایندهای فنی تولید نیز در دستور کار قرار گرفته است. هدف از این توانمندسازی، تغییر نقش حسابداران از صرف «ثبتکنندگان هزینه» به «مشاوران عملکردی» است که بتوانند با تحلیلهای دقیق خود، بازوی مشورتی مدیریت ارشد باشند.
***
استراتژی جدید فولاد مبارکه نشاندهنده گذار این شرکت از مدلهای سنتی مدیریت تولید به سمت «مدیریت ارزش و بهرهوری» است. در شرایطی که تورم نهادههای تولید و نوسانات ارزی فشار فزایندهای بر صنایع وارد میکند، تغییر بازه زمانی محاسبات استاندارد از سالانه به فصلی و دخیل کردن منافع کارکنان در کاهش هزینهها، هوشمندانهترین راهکار برای حفظ حاشیه سود است. استفاده از کلاندادهها و هوش مصنوعی برای پایش هزینهها، نه تنها شفافیت مالی را افزایش میدهد، بلکه فرهنگ سازمانی را به سمت مسئولیتپذیری اقتصادی سوق میدهد.
