دکتر مسعود پزشکیان در نشست با مدیران و پژوهشگران معاونت راهبردی ریاست جمهوری، این معاونت را “رصدخانه کارشناسی کشور” نامید و بر لزوم اجماع نخبگانی برای انجام جراحیهای اقتصادی تأکید کرد. وی با اشاره به ناترازیهای انرژی و یارانهای، صرفهجویی ۱۰ درصدی در مصرف انرژی را کلید حل بسیاری از مشکلات عمرانی و معیشتی دانست. رئیسجمهور همچنین به ناکارآمدی سیاستهای ۴ دهه گذشته در حوزه آب اشاره کرد و خواستار تغییر رویکرد از تغییر مدیران به سمت حل مسئله و کار تیمی شد.
معاونت راهبردی؛ اتاق فکر و رصدخانه ملی
دکتر مسعود پزشکیان، رئیسجمهور، در نشستی که صبح یکشنبه ۷ دی ۱۴۰۴ برگزار شد، مأموریت اصلی معاونت راهبردی را فراتر از یک نهاد دولتی توصیف کرد. وی این معاونت را مرکزی برای جمعآوری و تبادل ایدههای موفق اجرایی میان تمامی ارکان حاکمیت دانست. پزشکیان با استناد به آموزههای دینی و نهجالبلاغه، بر لزوم بهرهگیری از نظرات کارشناسی و نخبگان فارغ از جنسیت، زبان و قومیت تأکید کرد. او تصریح کرد که قرآن نه کتابی برای اموات، بلکه دستورالعملی دقیق برای اقدام و اجرای عدالت در جامعه است.
ناترازیها و ضرورت جراحی بزرگ اقتصادی
رئیسجمهور با انتقاد از وضعیت موجود، بیان کرد که کشور علیرغم برخورداری از منابع عظیم (“روی گنج نشستهایم”) با مشکلات عدیدهای دست و پنجه نرم میکند. وی به برآورد کارشناسان اشاره کرد که پتانسیل ۳۰ درصد صرفهجویی در مصرف انرژی را ممکن میدانند. پزشکیان تأکید کرد که حتی تحقق ۱۰ درصد از این صرفهجویی میتواند گرهگشای بسیاری از معضلات اقتصادی و عمرانی باشد. او صراحتاً اعلام کرد که برای عبور از ناترازیها، نیاز به جراحیهای بزرگ اقتصادی است که قطعاً با مخالفت منتفعین وضعیت موجود روبرو خواهد شد.
نقد سیاستهای آبی و یارانهای ۴ دهه گذشته
پزشکیان با زبانی صریح به نقد عملکرد گذشته پرداخت. او با استناد به گزارش کارگروه اصلاح حکمرانی آب، اظهار داشت که تصمیمات ۴ دهه اخیر در این حوزه اشتباه بوده و وضعیت را وخیمتر کرده است. وی همچنین شیوه فعلی توزیع یارانه بنزین را ناعادلانه خواند و گفت: “امروز در حالی ماهانه چند میلیون یارانه به باک هر خودرو میریزیم که در تأمین معیشت مردم مشکل داریم.” رئیسجمهور تأکید کرد که یارانه باید به مصرفکننده نهایی برسد، نه ابتدای زنجیره تأمین.
گذار از تغییر مدیران به حل مسئله
یکی از محورهای کلیدی سخنان پزشکیان، نقد فرهنگ مدیریتی کشور بود. وی خاطرنشان کرد که در سالهای پس از انقلاب، همواره به جای حل مسئله، به دنبال تغییر مدیران بودهایم و تصور میکردیم با انتصاب افراد نزدیک به خود، مشکلات حل میشود. او از معاونت راهبردی خواست تا با ایجاد کارگروههای تخصصی و تقویت روحیه کار تیمی، ایدههای کارآمد را فارغ از ارائهدهنده آن، شناسایی و عملیاتی کنند. وی بر لزوم توقف تصمیمات غلط گذشته به عنوان گام اول اصلاحات تأکید کرد.
همافزایی نهادهای پژوهشی حاکمیتی
در این نشست، دکتر اسماعیلی، معاون راهبردی رئیسجمهور، گزارشی از اقدامات انجام شده ارائه داد. همچنین از تشکیل یک “کنسرسیوم پژوهشی” با مشارکت مرکز پژوهشهای مجلس، دانشگاه عالی دفاع ملی، پژوهشگاه قوه قضائیه و مجمع تشخیص مصلحت نظام خبر داده شد. دکتر نگهداری و سردار احمدیمقدم نیز بر همکاری مراکز متبوع خود با دولت برای ارائه راهکارهای علمی جهت اداره کشور تأکید کردند.
***
سخنان دکتر پزشکیان سیگنالهای مهمی برای اقتصاد ایران دارد. تأکید بر “جراحی اقتصادی” و “اصلاح یارانههای انرژی” نشاندهنده عزم دولت برای واقعیسازی قیمتها و کاهش کسری بودجه ناشی از یارانههای پنهان است. اشاره به ناترازی آب و انرژی به عنوان گلوگاههای توسعه، اولویتبندی سرمایهگذاریهای آتی دولت را مشخص میکند. تشکیل کنسرسیوم پژوهشی بین قوا نیز میتواند به کاهش تعارضات سیاستی و ایجاد ثبات در تصمیمگیریهای کلان اقتصادی منجر شود که برای فعالان اقتصادی نویدبخش پیشبینیپذیری بیشتر است.
