دانشگاه صنعتی امیرکبیر با تصویب نهایی «ناحیه نوآوری امیرکبیر» رسماً به جمع توسعهدهندگان اکوسیستمهای شهری فناوری پیوست. این ناحیه که در قلب تجاری و اداری تهران واقع شده، با تکیه بر ظرفیت ۱۵۰۰۰ دانشجو و حمایتهای قانونی نظیر معافیتهای مالیاتی جهش تولید، به دنبال تجاریسازی پژوهشهای دانشگاهی است. این طرح با مشارکت شهرداری تهران، معاونت علمی ریاست جمهوری و وزارت علوم، زیرساختهای لازم برای استقرار شرکتهای دانشبنیان و استارتاپها را در محدودهای وسیع از خیابان مطهری تا جمهوری فراهم میکند.
شکلگیری اکوسیستم جامع در قلب تهران
تصویب نهایی ناحیه نوآوری دانشگاه صنعتی امیرکبیر، نقطه عطفی در تاریخ این مرکز علمی محسوب میشود. این دانشگاه با گذر از مدلهای سنتی آموزشی، اکنون وارد فاز جدیدی از توسعه اکوسیستم نوآوری و فناوری شده است. هدف اصلی این طرح کلان، تبدیل دانشگاه به یک مرکز نوآوری ملی و اثرگذار است که فراتر از مرزهای فیزیکی پردیس مرکزی عمل میکند. مدیران ارشد این پروژه بر تجاریسازی سریع پژوهشها و تقویت پیوند ارگانیک میان صنعت، دولت و دانشگاه تمرکز کردهاند. این ناحیه محیطی پویا برای رشد شرکتهای فناور، مجموعههای دانشبنیان و استارتاپهایی است که بر فناوریهای پیشرفته (High-tech) تمرکز دارند.
جغرافیای استراتژیک و محدوده عملیاتی
موقعیت مکانی این ناحیه نوآوری، یکی از متمایزترین ویژگیهای آن در مقایسه با سایر مراکز مشابه است. این محدوده وسیع از شمال به خیابانهای فاطمی و مطهری و از شرق به بزرگراه مدرس و خیابان مفتح جنوبی محدود میشود. همچنین، مرزهای جنوبی و غربی آن به ترتیب خیابان جمهوری و محورهای ولیعصر، حجاب و وصال شیرازی را در بر میگیرد. قرارگیری در این محدوده مرکزی، دسترسی بینظیری به شریانهای اصلی شهر، مراکز صنعتی بزرگ و نهادهای حاکمیتی ایجاد کرده است. این موقعیت ژئواکونومیک، تعامل فیزیکی و تجاری میان بازیگران مختلف اکوسیستم نوآوری را تسهیل میکند.
مشوقهای قانونی و مزایای اقتصادی برای اعضا
یکی از ارکان اصلی جذابیت این ناحیه برای بخش خصوصی، بهرهمندی از مزایای صریح قانونی است. شرکتهای فناور و دانشبنیان با عضویت و استقرار در این محدوده، مشمول امتیازات «قانون جهش تولید دانشبنیان» خواهند شد. این امتیازات شامل معافیتهای مالیاتی گسترده و دریافت خدمات ویژه از پارک علم و فناوری دانشگاه است. پیشتر مالک نادری، رئیس پارک علم و فناوری دانشگاه امیرکبیر، از توافقات کلان با شهرداری تهران، معاونت علمی ریاست جمهوری و وزارت عتف خبر داده بود. این توافقات، امنیت سرمایهگذاری و ثبات حمایتی را برای اعضای ناحیه تضمین میکند.
زیرساختهای فنی و شبکه همکاران
اجزای تشکیلدهنده این ناحیه فراتر از ساختمانهای اداری صرف است. این مجموعه شامل پارک علم و فناوری، مراکز رشد تخصصی و شتابدهندههای پیشرفته در حوزههایی نظیر هوش مصنوعی، ICT، بیوتکنولوژی و مواد پیشرفته میشود. علاوه بر این، مرکز نوآوری مرکزی (Innovation Hub)، فضاهای کار اشتراکی (Coworking Space)، آزمایشگاههای مرجع و کارگاههای تخصصی نیز در دسترس تیمها قرار دارد. حضور دفاتر تحقیق و توسعه (R&D) شرکتهای بزرگ صنعتی در کنار مراکز خدمات مالکیت فکری، زنجیره تبدیل ایده به محصول را در این ناحیه تکمیل میکند.
شاخصهای عملکردی و سرمایه انسانی
موفقیت این ناحیه بر اساس شاخصهای دقیق کمی و کیفی ارزیابی میشود. تعداد پتنتهای ثبتشده، حجم فناوریهای تجاریسازی شده، میزان جذب سرمایه بخش خصوصی و درآمد خالص شرکتهای دانشبنیان از جمله این شاخصها هستند. مهمترین پشتوانه این ناحیه، حضور بیش از ۱۵۰۰۰ دانشجو و نیروی متخصص دانشگاهی است. این منبع عظیم انسانی در کنار برند معتبر مهندسی دانشگاه امیرکبیر، پتانسیل بالایی برای شکلدهی به همکاریهای بینالمللی و شراکتهای فناورانه ایجاد کرده است. شبکه مراکز نوآوری قرار است در تکتک دانشکدههای دانشگاه فعال شود تا جریان نوآوری را از سطح کلاسهای درس به بازار متصل کند.
***
تأسیس ناحیه نوآوری امیرکبیر پس از تجربه موفق ناحیه نوآوری شریف، نشاندهنده تغییر پارادایم در اقتصاد شهری تهران است. ادغام بافت دانشگاهی با بافت تجاری-اداری مرکز شهر، میتواند منجر به نوسازی بافت فرسوده و تغییر کاربری ساختمانهای قدیمی به فضاهای کار اشتراکی مدرن شود. این اقدام علاوه بر خلق ثروت از دانش، موجب ارتقای ارزش املاک منطقه و جذب سرمایهگذاران خطرپذیر (VC) به قلب پایتخت خواهد شد. موفقیت این طرح در گروی تسهیلگری واقعی شهرداری و پرهیز از نگاه درآمدزایی صرف به شرکتهای نوپا خواهد بود.
