شرکت فولاد خوزستان با اتکا به دانش بومی مهندسان خود، برای نخستین بار در جهان موفق به تولید بریکت احیایی از لجنهای صنعتی در “مقیاس صنعتی” شد. این مجتمع عظیم فولادی با بازیافت روزانه 400 تن ضایعات و تبدیل آن به محصولی با متالیزیشن بالای 93 درصد، تهدید زیستمحیطی پسماند را به فرصت اقتصادی تبدیل کرده است. این دستاورد بدون وابستگی به تجهیزات خارجی حاصل شده و چرخهای سودآور از بازگشت مواد به کوره ذوب را ایجاد کرده است.
خلق ثروت از پسماند با مهندسی معکوس مواد
شرکت فولاد خوزستان در شرایطی که صنایع با فشارهای هزینه و انرژی دستوپنج نرم میکنند، الگویی نوین از بهرهوری منابع را ارائه کرده است. تیم متخصص بازیافت ضایعات این شرکت، با تغییر نگرش نسبت به لجن صنعتی حاصل از فرآیند احیا، آن را از یک زباله مزاحم به یک منبع استراتژیک ارتقا دادند. آنالیزهای دقیق شیمیایی نشان داد که این ماده دورریز حاوی 70 درصد آهن کل و 30 درصد آهن فلزی است. مهندسان با درک این پتانسیل پنهان، تصمیم گرفتند به جای انباشت یا دفع این مواد، آنها را به چرخه ارزش بازگردانند و مفهوم “دورریز” را در قاموس این شرکت تغییر دهند.
بومیسازی کامل فناوری بدون ارزبری
نکته متمایز این ابرپروژه، استقلال کامل آن از فناوریها و تجهیزات وارداتی است. طراحی فرآیند، ساخت تجهیزات و فرمولاسیون تولید، تماماً حاصل خلاقیت و دانش فنی داخلی بوده است. فرآیند تولید با عملیات خشکسازی لجن آغاز میشود و سپس با افزودن ترکیبات مهندسیشده، بریکتهای اولیه شکل میگیرند. این رویکرد نه تنها از خروج ارز برای خرید تکنولوژی جلوگیری کرد، بلکه نشان داد که صنعت ایران توانایی حل پیچیدهترین چالشهای فنی را با راهکارهای بومی و کمهزینه دارد و میتواند در مرزهای دانش حرکت کند.
دستیابی به استانداردهای کیفی در تراز جهانی
خروجی نهایی این خط تولید، محصولی با مشخصات فنی شگفتانگیز است که کارشناسان صنعت را متعجب کرده است. نتایج آزمایشگاهی و عملیاتی نشان میدهد که بریکتهای تولیدی دارای آهن کل بین 85 تا 90 درصد و آهن فلزی در بازه 80 تا 85 درصد هستند. شاخص حیاتی متالیزیشن (درجه فلزشدگی) در این محصولات به ارقام درخشان 93 تا 96 درصد رسیده است. همچنین، استحکام فیزیکی این بریکتها بین 260 تا 300 کیلوگرم اندازهگیری شده که مقاومت کافی برای حمل و شارژ در کوره را تضمین میکند.
رکوردشکنی در تولید صنعتی و حذف آلایندهها
تفاوت بنیادین دستاورد فولاد خوزستان با سایر تحقیقات مشابه در جهان، حجم تولید “صنعتی” آن است. این واحد اکنون موفق شده است به ظرفیت تولید روزانه 400 تن بریکت احیایی دست یابد. این حجم عملیاتی به معنای بازگشت 100 درصدی لجنهای بخش احیا به چرخه تولید است. این اقدام عملاً یک چالش مزمن و پرهزینه زیستمحیطی را حذف کرده و آن را به جریان درآمدی تبدیل نموده است. محصول تولیدی همانند آهن اسفنجی و در کنار گندله، مستقیماً وارد کوره قوس الکتریکی شده و به فولاد مذاب تبدیل میشود.
همافزایی مدیریت ریسکپذیر و بدنه مهندسی
تحقق این پروژه بدون وجود یک ساختار مدیریتی حامی و ریسکپذیر ممکن نبود. مدیرعامل، معاونت بهرهبرداری و مدیر بخش احیا نقشی فراتر از تصویبکننده داشتند و به عنوان پیشران اصلی پروژه عمل کردند. حمایت همهجانبه مدیریت ارشد از ایدههای نوآورانه و اعتماد به تیم فنی، فضای لازم را برای تبدیل یک طرح جسورانه به واقعیت صنعتی فراهم کرد. این موفقیت حاصل همسویی کامل استراتژیهای کلان سازمان با توانمندیهای اجرایی مهندسان در کف کارخانه است.
***
تولید بریکت احیایی از لجن صنعتی در فولاد خوزستان، یک مدل موفق از “اقتصاد چرخشی” (Circular Economy) در صنایع سنگین است. این فناوری با تبدیل ضایعاتِ با ارزش منفی (هزینه دفع) به محصولی جایگزین آهن اسفنجی، مستقیماً بهای تمامشده تولید فولاد خام را کاهش میدهد. علاوه بر سودآوری مستقیم ناشی از کاهش خرید مواد اولیه، حذف هزینههای سنگین لجستیک و انبارداری پسماند نیز بر سود عملیاتی شرکت میافزاید. پیشگامی فولاد خوزستان در این فناوری، برند این شرکت را به عنوان رهبر نوآوریهای سبز در منطقه خاورمیانه تثبیت میکند.
