بورس کالای ایران در هفته گذشته با تشکیل کارگروه مشترک با ایمیدرو، گامی استراتژیک برای جذب سرمایه در بخش معدن برداشت و ۷ ابزار نوین تامین مالی را معرفی کرد. همزمان با این تحول، خالص ارزش دارایی صندوقهای طلا از مرز ۴۰۰ هزار میلیارد تومان گذشت و رکورد تاریخی معاملات شمش نقره نیز شکسته شد. توسعه ابزارهای مشتقه مس و رونمایی از مسیر میانبُر ۱۴ روزه برای تامین مالی تولید، از دیگر رویدادهای کلیدی تالار نقرهای بود.
ائتلاف استراتژیک ایمیدرو و بورس کالا برای جهش معدنی
محمد مسعود سمیعینژاد، رئیس هیات عامل ایمیدرو، از آغاز فصلی نو در همکاری با بازار سرمایه خبر داد. این سازمان با تشکیل یک کارگروه مشترک با بورس کالای ایران، قصد دارد سرمایههای جدیدی را به بخش معدن و صنایع معدنی تزریق کند. هدف اصلی این کارگروه، استفاده از بسترهای معاملاتی شفاف بورس برای تامین مالی پروژههای کلان است. قانون برنامه هفتم پیشرفت نیز بر لزوم شفافیت در واگذاری پروانهها و خصوصیسازی تاکید ویژه دارد. سمیعینژاد مدلهای جدید را راهکاری برای جلب اعتماد سازمان بازرسی و اجرای دقیق سیاستهای مالی میداند. همچنین صدور مجوز عرضه ارز حاصل از صادرات معدنی در تالار دوم مرکز مبادله، به تامین منابع ارزی و کاهش قاچاق کمک شایانی خواهد کرد.
رونمایی از ۷ ابزار نوین مالی برای معادن
سید جواد جهرمی، مدیرعامل بورس کالای ایران، ضمن اشاره به موفقیت بازار طلا با حمایت ایمیدرو، از طراحی مدلهای جدید مالی خبر داد. ارزش طلای موجود در خزانه بورس اکنون به ۳.۵ میلیارد دلار رسیده و حجم معاملات آن از ۳۱ تن عبور کرده است. جهرمی ۷ ابزار کلیدی را برای تامین مالی معادن معرفی کرد. این ابزارها شامل «پذیرش انبار و انتشار گواهی سپرده کالایی»، «اوراق سلف استاندارد بلندمدت با تحویل کالا» و «اوراق سلف استاندارد مبتنی بر گواهی سپرده» هستند. همچنین روشهای خلاقانهای مانند «واگذاری پروانه بهرهبرداری در قالب اوراق امتیاز»، «صندوقهای خصوصی اکتشاف»، «سلف استاندارد مولدسازی طلا» و «قراردادهای ساخت در ازای فروش سلف» در دستور کار قرار دارد.
شفافیت بورس؛ پادزهر فساد و ناکارآمدی
احمد میدری، وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی، در دیدار با اعضای خانه تعاونگران ایران بر نقش حیاتی بورس کالا تاکید کرد. او معتقد است شفافیت حاصل از مکانیزمهای بازار در بورس کالا، موثرترین عامل برای کاهش فساد و رفع ناکارآمدیهای اقتصادی است. میدری راه توسعه واقعی تعاونیها را در سادهسازی مسیر فعالیت و پرهیز از قانونگذاریهای دستونواگیر میداند. دولت چهاردهم قصد دارد به جای افزودن مقررات جدید، بستری شفاف و روان را برای فعالان اقتصادی فراهم کند.
مسیر میانبُر ۱۴ روزه برای تامین مالی تولید
رحمان آراسته، مدیر بازار مشتقه بورس کالا، از ایجاد یک تحول اساسی در سرعت تامین مالی بنگاهها خبر داد. بورس کالا جادهای میانبُر را طراحی کرده که در آن کل فرایند درخواست تا انتشار اوراق سلف استاندارد کوتاهمدت، تنها ۱۴ روز کاری زمان میبرد. این ابزار جدید بر پایه تحویل گواهی سپرده کالایی طراحی شده است. تولیدکنندگان میتوانند با استفاده از این روش، نقدینگی مورد نیاز خود را برای بازههای زمانی حداقل ۱۵ روز تا حداکثر ۶ ماه تامین کنند. این سازوکار علاوه بر رفع مشکلات نقدینگی، شفافیت در زنجیره تولید را نیز افزایش میدهد.
تکمیل پازل ابزارهای مالی روی فلز سرخ
آناهیتا فولادیفر، رئیس اداره بازار مشتقه، از توسعه پرشتاب ابزارهای مبتنی بر مس خبر داد. معاملات قراردادهای آتی مس کاتد در هفته گذشته آغاز شد و اکنون دو سررسید جدید برای تیر و مهر ۱۴۰۵ به آن افزوده میشود. این زنجیره مالی ابتدا با گواهی سپرده مس کاتد شروع شد و اکنون با قراردادهای آتی به بلوغ میرسد. بورس کالا برنامه دارد در آینده نزدیک با راهاندازی قراردادهای اختیار معامله و صندوقهای کالایی مس، این سبد را تکمیل کند. این ابزارها امکان پوشش ریسک را برای تولیدکنندگان و مصرفکنندگان صنعت مس فراهم میآورند.
رکوردشکنی تاریخی صندوقهای طلا با ۴۰۰ همت
اعتماد سرمایهگذاران به بازار طلای بورس کالا رکوردی خیرهکننده را رقم زد. خالص ارزش دارایی صندوقهای طلای فعال تا تاریخ ۱۰ آذرماه از مرز ۴۰۰ هزار میلیارد تومان عبور کرد. این صندوقها ریسکهای نگهداری فیزیکی طلا را حذف کرده و نقدشوندگی بالایی دارند. هماکنون ۲۹ صندوق متنوع در این بازار فعال هستند. نمادهای فعال شامل نگین، جام، رزگلد، گلدا، ریتون، زرگر، درنا، رز، امرالد، گلدیس، زمرد، قیراط، آتش، درخشان، زروان، لیان، تابش، جواهر، آلتون، ناب، گنج، نفیس، زرفام، مثقال، کهربا، عیار، گوهر، زر و طلا میشوند. پشتوانه این صندوقها شامل ۴۱۵ هزار قطعه سکه، ۲۱.۷ تن شمش طلا و ۳.۴ تن شمش نقره است.
هجوم خریداران به بازار شمش نقره
بازار گواهی سپرده شمش نقره نیز در هفته گذشته شاهد ثبت رکوردهای جدیدی بود. معاملهگران در روز ۹ آذرماه، حجم و ارزش معاملات روزانه این دارایی را جابهجا کردند. در این روز خاص، ۷۲۰ کیلوگرم شمش نقره به ارزش ۱۶۰ میلیارد تومان معامله شد. استقبال از نقره به عنوان یک فلز گرانبها در بورس کالا رو به افزایش است. آمارهای تجمیعی نشان میدهد از زمان راهاندازی این ابزار، مجموع حجم معاملات به ۴۲.۴ تن رسیده است. همچنین ارزش کل دادوستدهای شمش نقره رقم ۵.۷ هزار میلیارد تومان را ثبت کرده است.
تغییر ریل زیرساختهای مالی در اواخر آذر
بورس کالای ایران در اطلاعیهای مهم از بهروزرسانی زیرساختهای فنی خبر داد. پروژه تغییر زیرساخت حسابهای عملیاتی بازار مشتقه که از ابتدای سال کلید خورده بود، نهایی شده است. این سیستم جدید پس از طی مراحل آزمون، از روز چهارشنبه ۲۶ آذرماه عملیاتی خواهد شد. بر این اساس، فعالان بازار باید بدانند که از روز شنبه ۲۹ آذرماه، تمامی معاملات بازارهای گواهی سپرده کالایی، قراردادهای آتی و اختیار معامله بر روی بستر جدید انجام میگیرد. هدف از این تغییر، تسهیل تراکنشها و افزایش کارایی بازار است.
ورود داراییهای جدید به ویترین بورس کالا
مهدی حاجیغلام سریزدی، عضو هیئت مدیره کارگزاری ایساتیس پویا، تنوعبخشی به ابزارها را عامل اصلی رشد سهم بورس کالا در اقتصاد میداند. لیست داراییهای قابل معامله در بازار گواهی سپرده اکنون بسیار متنوع شده است. کاتد مس، روی، گندله، میلگرد، قیر و حتی خودرو به این بازار پیوستهاند. آمارهای رسمی نشان میدهد که نقش بازار سرمایه در تامین مالی تولید نسبت به گذشته پررنگتر شده است. کارشناسان بر این باورند که فرهنگسازی و برگزاری رویدادهایی مانند کیشاینوکس میتواند مردم را با این فرصتهای سرمایهگذاری آشنا کند.
صندوق درخشان مجهز به ابزار آپشن شد
توسعه ابزارهای مشتقه برای صندوقهای طلا نیز با سرعت ادامه دارد. قراردادهای اختیار معامله (آپشن) برای صندوق طلای درخشان از روز دوشنبه ۱۷ آذرماه راهاندازی میشود. سررسید این قراردادها برای فروردین ۱۴۰۵ تنظیم شده است. صندوق درخشان که فعالیت خود را از دیماه ۱۴۰۳ آغاز کرد، عملکردی موفق در حوزه اختیار معامله شمش طلا داشته است. نکته قابل توجه اینجاست که «درخشان آبان» در میان صندوقهای تازه تاسیس زیر یک سال، اولین صندوقی است که خالص ارزش داراییهای آن به ۷ هزار میلیارد تومان میرسد.
***
رویدادهای اخیر در بورس کالا نشاندهنده یک تغییر پارادایم جدی در نظام تامین مالی صنایع ایران است. عبور دارایی صندوقهای طلا از ۴۰۰ همت و تعریف ۷ ابزار تخصصی برای معدن، سیگنال واضحی از عمقبخشی به بازار سرمایه و فاصله گرفتن از روشهای سنتی بانکمحور است. همکاری مستقیم نهادهای بالادستی مانند ایمیدرو با بورس کالا، ریسک سرمایهگذاری در پروژههای معدنی را کاهش میدهد و شفافیت را تضمین میکند. این روند، بورس کالا را از یک بازار صرفاً معاملاتی به یک نهاد محوری برای توسعه زیرساختهای صنعتی تبدیل کرده است.
