دکتر مسعود پزشکیان، رئیس‌جمهوری اسلامی ایران، پیش از عزیمت به کشور ترکمنستان، همسایگی با ۱۵ کشور منطقه را فرصتی راهبردی برای بی‌اثر کردن محدودیت‌های دریایی دانست و محورهای اصلی سفر خود را گسترش روابط چندجانبه منطقه‌ای، مقابله با یک‌جانبه‌گرایی و بررسی چالش‌های زیست‌محیطی دریای خزر اعلام کرد.
بی‌اثری محدودیت‌های دریایی و محاصره اقتصادی با اتکا به ظرفیت همسایگان
دکتر مسعود پزشکیان با اشاره به محدودیت‌های ایجادشده در مسیرهای دریایی و تلاش‌ها برای اعمال محاصره دریایی تاکید کرد که این اقدامات نمی‌توانند ایران را به سادگی متوقف کنند. وجود مرزهای مشترک با ۱۵ کشور در منطقه این امکان را فراهم می‌سازد تا بخش قابل توجهی از تبادلات اقتصادی، تجاری، سیاسی و امنیتی کشور انجام شود. این فرصت‌های همسایگی علاوه بر بی‌اثر کردن محدودیت‌ها، در بهبود نوع تعاملات، اصلاح مقررات، تسهیل دادوستدها و ایجاد بسترهای جدید برای توسعه همکاری‌ها و ارتباطات منطقه‌ای بسیار مفید و موثر هستند.
حفاظت از زیست‌بوم دریای خزر و چالش‌های زیست‌محیطی
دریای خزر به عنوان یک سرمایه حیاتی برای نسل‌های آینده و بخشی از محیط زیست منطقه با تهدیدات و خطرات جدی مواجه است که نابودی آن مشکلات فراوانی برای تمامی کشورهای همسایه ایجاد می‌کند. آلودگی‌های ناشی از استخراج نفت و انرژی، کاهش شدید ورودی آب، خطر خشکسالی و خشک‌شدن دریا، صید بی‌رویه و کاهش میزان ماهی‌ها و ذخایر آبزیان از جمله مسائلی هستند که محیط زیست خزر را تهدید می‌کنند. در این سفر و در دیدار با سران کشورهای ساحلی، راهکارهای چاره‌اندیشی، گفت‌وگو و نحوه مدیریت و حفاظت مناسب از این پهنه آبی بررسی می‌شود.
تقویت دیپلماسی منطقه‌ای و مقابله با یک‌جانبه‌گرایی
این سفر که به دعوت رسمی رئیس‌جمهور ترکمنستان انجام می‌شود، فرصتی مناسب برای حضور در جمع سران کشورهای مستقل مشترک‌المنافع (CIS) و تعمیق روابط با همسایگان است. علاوه بر بررسی وضعیت دریای خزر، گفت‌وگو درباره روابط چندجانبه، مقابله با یک‌جانبه‌گرایی و تبادل نظر در زمینه‌های همکاری در حوزه انرژی، مسائل تجاری، فرهنگی، سیاسی و امنیتی از اهداف کلیدی این نشست است. پیش از حضور سران، وزرای مربوطه در ترکمنستان حضور یافته و در قالب کمیسیون‌های تخصصی و موضوعات مورد نظر در حال گفت‌وگو و رایزنی هستند.
چشم‌انداز تعمیق ارتباطات و تحقق اهداف راهبردی کشور
گسترش ارتباطات و تعمیق روابط با کشورهای همسایه از اولویت‌های اصلی دیپلماسی منطقه‌ای محسوب می‌شود. رایزنی با سران کشورهای حاضر در نشست، بستر مناسبی برای پیگیری و تحقق کامل اهداف مد نظر جمهوری اسلامی ایران در ابعاد مختلف فراهم می‌سازد.
***
بهره‌گیری هوشمندانه از مرزهای خاکی و ظرفیت‌های همسایگی با ۱۵ کشور، ریسک‌های ناشی از محاصره دریایی و فشارهای اقتصادی خارجی را به شدت کاهش می‌دهد. توسعه دیپلماسی منطقه‌ای در حوزه انرژی و ترانزیت با کشورهای همسایه خزر، هزینه‌های مبادلاتی تجاری ایران را بهینه‌سازی خواهد کرد. از سوی دیگر، بی‌توجهی به چالش‌های زیست‌محیطی خزر می‌تواند در بلندمدت خسارات سنگینی به اقتصاد صیادی و گردشگری شمال کشور وارد سازد. شکل‌گیری کمیسیون‌های مشترک اقتصادی پیش از نشست سران، سرعت نهایی‌سازی پروژه‌های تجاری را افزایش می‌دهد و ثبات پایدارتری برای مبادلات ارزی منطقه‌ای ایجاد خواهد کرد.
