پژوهشگاه فضایی ایران در راستای توسعه فناوری‌های بومی و تقویت اقتصاد فضا، از سامانه داده‌های مکانی «ایران‌زمین» به عنوان گوگل‌ارث ایرانی رونمایی کرد. سرپرست این پژوهشگاه با اعلام این خبر، از بومی‌سازی دو نرم‌افزار شبیه‌ساز ۳ بعدی و راه‌اندازی سکوی یکپارچه «راز» جهت ارائه خدمات داده‌های تصویری خبر داد. همچنین ارتقای پروژه مداری «سامان» با ترکیب پیشرانه سوخت جامد و مایع و تغییر ریل به سمت فناوری‌های کاربردی و تقاضامحور در دستور کار قرار گرفته است.
توسعه سامانه بومی ایران‌زمین برای رفع وابستگی
متخصصان پژوهشگاه فضایی ایران موفق به طراحی و بومی‌سازی سامانه داده‌های مکانی «ایران‌زمین» شدند. این بستر ملی که به عنوان گوگل‌ارث ایرانی شناخته می‌شود، خلأ موجود در ساختار رصدی کشور را به کامل‌ترین شکل ممکن پوشش می‌دهد. توسعه این پلتفرم راهبردی مانع از بروز اختلالات ناشی از محدودیت‌ها و قطعی‌های مداوم سامانه‌های مشابه خارجی می‌شود. ایجاد این زیرساخت ملی گامی بنیادین جهت پایداری، امنیت و استقلال اطلاعات مکانی در سطح کشور به شمار می‌رود.
بومی‌سازی شبیه‌سازهای سه بعدی و کاهش هزینه‌ها
متخصصان این مجموعه برای کاهش هزینه‌های هنگفت ناشی از شکست احتمالی ماموریت‌های فضایی، ۲ نرم‌افزار جامع شبیه‌ساز ۳ بعدی را بومی‌سازی کرده‌اند. این سامانه‌های پیشرفته عملکرد دقیق هر مأموریت را پیش از پرتاب نهایی روی زمین بازسازی و ارزیابی می‌کنند. استفاده از این ابزارها ریسک عملیات را به حداقل می‌رساند و پس از پرتاب نیز وضعیت لحظه‌ای ماهواره را آنالیز می‌کند. این اقدام گامی مهم در جهت بهینه‌سازی منابع مالی و پایداری اقتصاد فضا محسوب می‌شود.
ارتقای پروژه سامان و تغییر در پیشرانه مداری
پژوهشگاه فضایی ایران پروژه راهبردی «سامان» را با رویکردی نوین و ارتقای ساختاری ادامه می‌دهد. این بلوک مداری علاوه بر سیستم پیشرانه سوخت جامد، از سوخت مایع نیز بهره خواهد برد. توسعه فناوری پرتابگرها و بلوک‌های مداری جدید بر مبنای کاهش هزینه‌ها و استفاده از سوخت‌های ارزان‌قیمت طراحی شده است. این تغییرات فنی دسترسی آسان، اقتصادی و سریع به مدارهای بالاتر را برای صنایع مختلف فراهم می‌سازد.
یکپارچه‌سازی خدمات داده مکانی در سکوی راز
پژوهشگاه فضایی ایران دستاوردهای چندساله سنجش از دور خود را در بستر سکوی یکپارچه «راز» تجمیع کرده است. این پلتفرم جامع انواع داده‌های تصویری اپتیکی و راداری را همراه با ابزارهای پردازشی نظیر تصحیح هندسی و پارسل‌بندی اراضی ارائه می‌دهد. همچنین سکوی راز زیرساخت لازم را برای پژوهشگران فراهم می‌کند تا الگوریتم‌های هوش مصنوعی خود را روی پایگاه‌های داده بومی توسعه دهند. این بستر نقشی محوری در شکل‌گیری واقعی اقتصاد فضا در ایران ایفا خواهد کرد.
تغییر ریل مدیریتی و رویکرد تقاضامحور در صنعت فضایی
پژوهشگاه فضایی ایران دکترین مدیریتی جدیدی را با محوریت حرکت از توسعه صرف فناوری به سمت محصولات کاربردی تدوین کرده است. در این راستا تفاهم‌نامه‌های همکاری گسترده‌ای با دستگاه‌های اجرایی برای طراحی و ساخت ماهواره‌های اختصاصی منعقد شده است. علاوه بر این، «سکوی هوشمند اقتصاد فضا» جهت ارزیابی دقیق توجیه‌پذیری و بازدهی اقتصادی پروژه‌ها پیش از مرحله اجرا راه‌اندازی گردید. این رویکرد صنعت فضایی کشور را به صورت مستقیم پاسخگوی نیازهای عملیاتی دستگاه‌ها می‌سازد.
***
رویکرد جدید پژوهشگاه فضایی ایران در بومی‌سازی زیرساخت‌هایی مانند «ایران‌زمین» و پلتفرم «راز» نشان‌دهنده تغییر جهت هوشمندانه به سمت تجاری‌سازی و تقاضامحوری است. کاهش هزینه‌های عملیاتی از طریق بومی‌سازی شبیه‌سازهای ۳ بعدی و به‌کارگیری پیشرانه‌های ارزان‌تر، توجیه اقتصادی پروژه‌های فضایی را به شدت افزایش می‌دهد. مشارکت مستقیم دستگاه‌های اجرایی در سفارش ماهواره‌های اختصاصی، بازار جدیدی برای خدمات داده‌محور ایجاد کرده و سرمایه‌گذاری عمومی را هدایت می‌کند. راه‌اندازی سکوی هوشمند اقتصاد فضا نیز تضمین‌کننده بازدهی سرمایه و جلوگیری از هدررفت منابع در طرح‌های فاقد توجیه فنی و مالی خواهد بود.
