علی رسولیان، مدیرعامل شرکت فولاد سنگان، در نشست اتاق بازرگانی ایران با حضور وزیر صمت، بر لزوم همگامسازی توسعه ذخایر معدنی منطقه سنگان با ارتقای زیرساختهای کلیدی تاکید کرد. به گفته وی، توسعه اکتشافات، سنگان را به بزرگترین معدن سنگآهن خاورمیانه تبدیل کرده اما بهرهبرداری کامل از این پتانسیل نیازمند تامین انرژی پایدار، توسعه شبکه ریلی و جادهای و ایجاد واحدهای احیای مستقیم است. وی افزود که بدون زیرساختهای پشتیبان و تکمیل زنجیره ارزش تا تولید آهن اسفنجی، افزایش ظرفیت استخراج منجر به رشد واقعی ارزش افزوده و افت هزینه تمامشده نخواهد شد.
جهش اکتشافی سنگان و تبدیل آن به بزرگترین ذخیره سنگآهن خاورمیانه
توسعه فعالیتهای اکتشافی طی 2 سال گذشته در منطقه سنگان، حجم ذخایر شناساییشده را بهطور چشمگیری افزایش داده است. این دستاورد بینظیر، سنگان را در جایگاه بزرگترین معدن سنگآهن خاورمیانه قرار میدهد و اهمیت آن را به عنوان یکی از اصلیترین کانونهای معدنی و صنایع معدنی کشور دوچندان میسازد. با این حال، دستیابی به اهداف تولیدی و اقتصادی مستلزم بازنگری فوری در ظرفیتهای زیرساختی است، زیرا افزایش ظرفیتهای اسمی اکتشاف بدون تامین ملزوماتی مانند شبکه حملونقل و انرژی پایدار، دستاورد ملموسی در پی نخواهد داشت.
وابستگی متقابل زیرساختهای پشتیبان و تکمیل زنجیره ارزش
رشد واقعی تولید، ایجاد اشتغال پایدار و تحقق ارزش افزوده اقتصادی تنها زمانی میسر میشود که زنجیرهای متوازن از زیرساختها در کنار فعالیتهای معدنی توسعه یابد. توسعه زیرساختها و افزایش عمق زنجیره ارزش دو محور کاملاً وابسته از نظر فنی و اقتصادی هستند. افزایش استخراج ماده معدنی بدون دسترسی به مسیرهای ترانزیتی و انرژی، موجب افزایش هزینه تمامشده تولید میگردد و بخش قابل توجهی از ظرفیتهای بالقوه سرمایهگذاری را بلااستفاده باقی میگذارد.
ارتقای شبکه ریلی و جادهای برای کاهش هزینههای لجستیک
حجم بالای جابهجایی مواد معدنی و محصولات میانی زنجیره فولاد، وابستگی بسیار شدیدی به خطوط ریلی و جادهای ایجاد میکند. توسعه ظرفیت بارگیری، اتصال مستقیم معادن و واحدهای فرآوری به شبکه سراسری ریلی و بهبود کیفیت مسیرهای جادهای از اساسیترین پیشنیازها برای افزایش مقیاس عملیات معدنی است. اجرای این اقدامها بر کاهش هزینههای لجستیک، افزایش قابلیت اطمینان زنجیره تامین و رفع گلوگاههای ترانزیتی اثر مستقیم دارد.
چالش ناترازی انرژی و ضرورت تامین مستمر برق و گاز
صنایع معدنی و فولادی در مراحل فرآوری و تولید آهن اسفنجی نیازمند دسترسی مداوم به حاملهای انرژی هستند. افزايش ظرفيت اسمی واحدهای صنعتی بدون تضمين برق و گاز پايدار، تضمینکننده افزایش واقعی تولید نیست. محدودیتهای فصلی و ناترازیهای موجود در حوزه انرژی، برنامهریزی تولید، بهرهوری تجهیزات و توجیه اقتصادی پروژههای سرمایهگذاری را با مخاطره مواجه میسازد و نیازمند راهکارهای عاجل است.
اهمیت راهبردی احیای مستقیم و تولید آهن اسفنجی در مجاورت معادن
عرضه خام یا اولیه مواد معدنی، بخش بزرگی از ارزش افزوده بالقوه را از دسترس اقتصاد خارج میکند. احداث و توسعه واحدهای فرآوری و احیای مستقیم در کنار معادن سنگان، زمینه تبدیل ماده خام به محصولات با ارزش افزوده بالا را فراهم میسازد. تحقق کامل این هدف راهبردی نیازمند برنامهریزی همزمان برای تامین زیرساخت، جذب سرمایه، انتقال فناوری و تامین انرژی مورد نیاز است.
***
اظهارات مدیرعامل فولاد سنگان نشاندهنده یک واقعیت ساختاری در اقتصاد معدنی کشور است؛ گره خوردن رشد تولید به تامین زیرساختهای مادر. تبدیل سنگان به بزرگترین ذخیره سنگآهن خاورمیانه فرصتی کمنظیر برای جهش صنایع معدنی فراهم آورده، اما بهرهبرداری کامل از این ظرفیت بدون رفع ناترازی انرژی و توسعه خطوط موثر ترانزیتی امکانپذیر نیست. راهبرد تکمیل زنجیره ارزش تا تولید آهن اسفنجی در منطقه، حاشیه سود و سودآوری کل زنجیره فولاد را ارتقا میدهد و از خامفروشی جلوگیری میکند. سرمایهگذاری همزمان در بخشهای انرژی، حملونقل و فناوری احیای مستقیم، تنها مسیر منطقی برای تجسیم پتانسیلهای اکتشافی سنگان در قالب رشد تولید ناخالص داخلی و افزایش توان رقابتی صادراتی کشور به شمار میرود.
