مهدی ترکاشوند، دستیار مدیرعامل تاصیکو در حوزه بهینهسازی آب و انرژی، با هشدار نسبت به عبور کشور از مرز بحران آب و ورود به فاز ابربحران، توسعه صنعتی بدون پیوستهای زیستمحیطی را غیرممکن خواند. وی از تدوین نقشه راه تاصیکو برای احداث نیروگاه ۸۰۰ مگاواتی تا سال ۱۴۰۶ و اجرای پروژههای بهینهسازی در شرکتهای زیرمجموعه مانند خاک چینی، مس باهنر و نسوز ایران خبر داد. ترکاشوند تاکید کرد که شرکتهای معدنی ناچارند مدلهای کاهش، بازیافت و استفاده مجدد از منابع را در دستور کار قرار دهند.
عبور کشور از مرز بحران و ورود به مرحله ابربحران آب
مفهوم توسعه صنعتی در سالهای اخیر دستخوش تحولات اساسی شده است و دیگر نمیتوان پروژهها را صرفاً با معیارهای مالی ارزیابی کرد. میزان بارندگی سالانه ایران حدود ۱۳۰ تا ۱۴۰ میلیارد مترمکعب است و میانگین بارش سالانه کشور بین ۲۳۰ تا ۲۵۰ میلیمتر برآورد میشود. این میزان بارندگی کمتر از نصف میانگین جهانی است و تغییرات اقلیمی بینظمی شدید در زمان و حجم بارشها ایجاد کردهاند. مصرف بیش از ۷۰ درصد از منابع آب در دسترس، نشاندهنده ورود کشور به مرحله ابربحران است. بر اساس شاخصهای بینالمللی، مصرف بالای ۴۰ درصد نشاندهنده ابربحران بوده و ادامه برداشتهای غیراصولی تابآوری صنایع را نابود میسازد.
ریشهیابی ناترازیهای ملی و ضرورت اجرای توسعه پایدار
توسعه پایدار الگویی مدیریتی است که بر سه پایه اجتماع و فرهنگ، اقتصاد و محیطزیست قرار میگیرد. ناترازیهای فعلی در بخش آب و برق حاصل بیتوجهی تاریخی به ظرفیتهای زیستمحیطی و بومشناختی مناطق مختلف کشور است. ساخت واحدهای صنعتی بدون در نظر گرفتن ظرفیت زیستی، در کوتاهمدت سودآور به نظر میرسد اما در بلندمدت هزینههای جبرانی سنگینی را به همراه میآورد. نادیده گرفتن اهداف توسعه پایدار سازمان ملل و بیتوجهی به حد خودپالایی طبیعت، باعث فرسایش شدید منابع و افزایش هزینههای ملی شده است.
اصول سهگانه مدیریت صنعتی منابع در شرکتهای تولیدی
مدیریت مدرن صنایع نیازمند به کارگیری رویکرد سهگانه کاهش مصرف، بازیافت و استفاده مجدد از منابع است. اصل اول یا کاهش، بر مصرف بهینه آب، انرژی و مواد اولیه در تمامی خطوط تولید تمرکز دارد. اصل دوم یا بازیافت، به معنای بازگرداندن پسابها و بازیافت حرارت یا گازهای حاصل از فرآیندهای صنعتی است. اصل سوم یا استفاده مجدد، مجاری نوینی برای بهرهگیری دوباره از بازیافتیها در تولید انرژی یا چرخه صنعتی ایجاد میکند. این نگاه جامع علاوه بر کاهش هزینههای عملیاتی، آسیبهای واردشده به محیطزیست را حداقل میرساند.
سرمایهگذاری راهبردی تاصیکو در زیرساختهای انرژی و نیروگاهی
شرکت سرمایهگذاری صدر تامین (تاصیکو) تدوین و اجرای نقشه راه جامع انرژی، آب و مواد مصرفی را آغاز کرده است. این هلدینگ با بررسی دقیق میزان عدمالنفع شرکتهای زیرمجموعه ناشی از قطعی برق و کمبود آب، نقاط پرریسک را شناسایی میکند. تحلیل روند مصرف انرژی و مقایسه آن با دورههای گذشته، امکان برنامهریزی برای بهینهسازی را فراهم کرده است. در همین راستا، راهاندازی نیروگاه ۸۰۰ مگاواتی تا سال ۱۴۰۶ به عنوان هدفگذاری اصلی تاصیکو برای تامین برق پایدار خطوط تولید تعیین شده است.
اجرای پروژههای بهینهسازی در خاک چینی، مس باهنر و نسوز ایران
برنامههای مدیریت منابع در تاصیکو از سطح گزارشهای مدیریتی فراتر رفته و به پروژههای عملیاتی تبدیل شدهاند. در شرکتهای زیرمجموعه مانند صنایع خاک چینی ایران، مس باهنر و فرآوردههای نسوز ایران، طرحهای مختلفی در حال اجرا است. این پروژهها شامل نصب دیزلژنراتورهای پشتیبان، احداث نیروگاههای خورشیدی و احداث تاسیسات تصفیه فاضلاب شهری میشوند. بازچرخانی آب و استفاده از پسابهای شهری ریسکهای ناشی از قطع سهمیه آب صنعتی را به طور کامل پوشش میدهد.
طراحی بستههای بومی انرژی متناسب با جغرافیای هر منطقه
اجرای ماده ۱۶ قانون جهش تولید دانشبنیان، صنایع را به تامین بخشی از برق مصرفی از تجدیدپذیرها مکلف کرده است. با این حال، استفاده از انرژیهای پاک نباید به نصب یکنواخت پنلهای خورشیدی محدود شود. مناطق مختلف کشور ظرفیتهای متفاوتی در زمینه انرژیهای بادی، خورشیدی، زمینگرمایی یا گاز متان حاصل از فاضلاب دارند. طراحی نسخههای متناسب با شرایط اقلیمی هر منطقه، بازدهی سرمایهگذاری را افزایش داده و پایداری شبکه توزیع را تضمین خواهد کرد.
***
رویکرد جدید تاصیکو در حوزه بهینهسازی منابع، گامی در جهت مصونسازی پرتفوی شرکت در برابر ناترازیهای ملی انرژی است. قطعیهای تکراری برق و محدودیتهای آبی، زیانهای مالی قابلتوجهی را به شرکتهای تولیدی و سهامداران بورس وارد میسازد. احداث نیروگاه ۸۰۰ مگاواتی و اجرای پروژههای بازچرخانی پساب، عدمالنفع ناشی از توقف خطوط تولید را کاهش خواهد داد. سرمایهگذاری در فناوریهای تجدیدپذیر علاوه بر اجرای الزامات قانونی، ارزش بازار و پایداری سودآوری تاصیکو را در افق بلندمدت تضمین میکند.
