سازمان امور مالیاتی کشور با اجرای پروژه هوشمندسازی و طرح «توسعه اظهار داوطلبانه»، موفق شد ۱۳.۵ هزار میلیارد تومان به بدهی ابرازی و ۸.۱ هزار میلیارد تومان در اظهارنامههای جدید ارزش افزوده سال ۱۴۰۴ جذب کند. همزمان بیش از ۵ هزار و ۱۸۹ شرکت مشکوک به فعالیت صوری شناسایی شدهاند و ۲۰ تا ۲۵ درصد ساختار ادارات کل امور مالیاتی به حوزه بازرسی اختصاص مییابد. همچنین با کاهش ۲۰ هزار میلیارد تومانی بستانکاریهای غیرواقعی، سامانه جدید «رستا» برای پالایش دقیق تراکنشهای بانکی عملیاتی شده است.
هوشمندسازی نظام مالیاتی بر مبنای تحلیل داده و سنجههای ریسک
اقدامات سازمان امور مالیاتی کشور بر پایه تحلیل داده و محاسبات هوشمند ریسک صورت میگیرد. هرگونه مغایرت میان اطلاعات ثبتشده، مجوزهای قانونی و رفتار اقتصادی مؤدیان توسط سامانههای هوشمند شناسایی میشود. فرض نخست سازمان بر وقوع اشتباه سهوی از سوی فعالان اقتصادی قرار دارد. بر همین اساس، پیش از هرگونه اقدام اجرایی، پیامکهای اطلاعرسانی برای اصلاح اطلاعات یا ارائه مستندات ارسال میشود. خروجیهای فعلی حاصل پروژهای ملی برای اصلاح اطلاعات است و هیچ صنف یا گروه شغلی خاصی به صورت ویژه هدفگذاری نشده است.
اختصاص ۲۵ درصد از ساختار ادارات کل به مبارزه با فرار مالیاتی
سازمان امور مالیاتی کشور برنامه تغییر ساختار واحدهای مبارزه با فرار مالیاتی را در سراسر کشور اجرا میکند. بر اساس این برنامه، حدود ۲۰ تا ۲۵ درصد از ساختار ادارات کل امور مالیاتی به حوزه بازرسی اختصاص مییابد که روند اجرایی آن در ۱۵ اداره کل آغاز شده است. هدف از این تغییر، ارائه تمامی خدمات به مؤدیان شفاف به صورت سیستمی و تمرکز توان کارشناسان متخصص بر بررسی پروندههای پرریسک است.
شناسایی ۵ هزار شرکت مشکوک به فعالیت صوری
ارزیابی دادههای مالیاتی به شناسایی ۵ هزار و ۱۸۹ شرکت مشکوک به فعالیت صوری منجر شده است. این شرکتها در گام نخست صرفاً مشکوک تلقی میشوند و سازمان با اطلاعرسانی به آنها، بررسی اسناد و مدارک را انجام میدهد تا در صورت اثبات تخلف، اقدامات قانونی صورت گیرد. رویکرد جدید سازمان متمرکز بر هشدار پیشگیرانه بهجای برخوردهای پسینی است که باعث کاهش هزینه وصول و ارتقای عدالت مالیاتی میشود.
تحقق ۲۱.۶ همت درآمد جدید از طریق توسعه اظهار داوطلبانه
پروژه «توسعه اظهار داوطلبانه» با هدف اعلام مغایرتها پیش از رسیدگی نهایی اجرا شده است. در دوره مالیاتی سال ۱۴۰۴، بیش از ۴۸ هزار اظهارنامه یا خلاصه عملکرد مالیات بر ارزش افزوده داوطلبانه توسط مؤدیان اصلاح شد و ۱۴ هزار اظهارنامه جدید در تیرماه تسلیم گردید. این اقدامات بدون صدور برگ تشخیص، موجب اضافه شدن ۱۳.۵ هزار میلیارد تومان به بدهی ابرازی و ابراز ۸.۱ هزار میلیارد تومان در اظهارنامههای جدید شد. همچنین حدود ۲۰ هزار میلیارد تومان از بستانکاری مؤدیان پس از تطبیق دادهها کاهش یافت.
پالایش دقیق تراکنشهای بانکی در سامانه رستا
سامانه جدید «رستا» برای بررسی دقیقتر تراکنشهای بانکی و جلوگیری از مطالبه مالیات بر درآمدهای معاف طراحی شده است. سازمان امور مالیاتی دادههای دریافتی از بانکها، بورس و بیمهها را پیش از استفاده پالایش میکند. هیچگونه مالیات جدیدی بابت سود سپرده بانکی، معاملات بورس یا سایر درآمدهای معاف مطالبه نمیشود و هدف اصلی این سامانه افزایش دقت و کاهش احتمال مطالباتی اشتباه است.
توسعه کارپوشه اقتصادی ایرانیان و ارتقای کیفیت دادهها
«کارپوشه اقتصادی ایرانیان» به صورت تدریجی در استانهایی نظیر سمنان، زنجان و اصفهان اطلاعرسانی شده است تا مردم پیش از الزامی شدن قوانین، زمان کافی برای آشنایی داشته باشند. جلسات مستمر میان سازمان امور مالیاتی، وزارت اقتصاد و بانک مرکزی برای افزایش کیفیت دادهها برگزار میشود. اجرای قوانین مبتنی بر داده مستلزم اطلاعات دقیق است و ارتقای کیفیت دادهها مانع از ایجاد نا رضایتی میشود.
***
اجرای طرحهای هوشمندسازی مانند اظهار داوطلبانه و سامانه رستا، الگوی حکمرانی مالیاتی کشور را از برخوردهای پسینی به پیشگیری و شفافیت دادهمحور تغییر داده است. وصول بیش از ۲۱ هزار میلیارد تومان درآمد ابرازی جدید بدون مواجهه مستقیم با مؤدی، اثربخشی فرآیندهای سیستمی را به اثبات میرساند. اختصاص یکچهارم ساختار اجرایی به بازرسی، تمرکز سازمان را بر مبارزه با فرار مالیاتی و شرکتهای صوری افزایش میدهد. تداوم این مسیر همراه با تکمیل دادههای پایهای، ضمن حمایت از مؤدیان شفاف، تعادل پایدار را در درآمدهای عمومی ایجاد میکند.
