براساس تازه ترین گزارش رتبهبندی ۵۰۰ شرکت برتر ایران (IMI-100) در سال ۱۴۰۴، پیشرانان اصلی بازار سرمایه و تجارت کشور در ۳۳ گروه صنعتی تفکیک شدند. این ارزیابی ساختاری نشان میدهد شرکتهای صدرنشین بر پایه شاخص فروش، بیشترین سهم بازار را در حوزه فعالیت خود تصاحب کردهاند. غولهای اقتصادی نظیر صنایع پتروشیمی خلیج فارس، فولاد مبارکه اصفهان، بانک رفاه کارگران و پالایشگاه نفت ستاره خلیج فارس با حفظ موقعیت برتر خود، نقش کلیدی محرک رشد تولید را در این دوره به عهده داشتهاند.
پیشتازان صنایع راهبردی، مالی و پتروپالایشی کشور
در بخش صنایع مادر و زنجیره ارزش نفت و گاز، پتروشیمی و فلزات، شرکتهای کلیدی توانستهاند بالاترین حجم فروش را به ثبت برسانند. این مجموعهها با هدایت جریانهای سرمایهای بزرگ، به عنوان لوکوموتیو حرکت زنجیرههای پاییندستی شناخته میشوند. رتبههای نخست این حوزههای راهبردی به شرح زیر تفکیک شده است:
- بانک رفاه کارگران: رتبه اول در گروه بانکها و موسسات اعتباری
- شرکت نفت ستاره خلیج فارس: رتبه اول در گروه فرآوردههای نفتی
- شرکت صنایع پتروشیمی خلیج فارس: رتبه اول در گروه پتروشیمی
- شرکت فولاد مبارکه اصفهان: رتبه اول در گروه فلزات آهنی
- شرکت ملی صنایع مس ایران: رتبه اول در گروه فلزات غیر آهنی
- شرکت مبین انرژی خلیج فارس: رتبه اول در گروه انرژی
- شرکت بیمه دی: رتبه اول در گروه موسسات بیمهای
صدرنشینان هلدینگهای چندرشتهای، خودرویی و سرمایهگذاری مالی
توسعه فعالیتهای چندرشتهای و مدیریت بهینه پرتفوی در این ارزیابی، بازتاب مستقیمی بر حجم فروش شرکتهای بزرگ سرمایهگذاری داشته است. در بخش خودروسازی و زنجیره توزیع نیز غولهای این حوزه موفق شدند سهم بازار بالای خود را تثبیت کنند. پیشرانان این بخشها شامل موارد زیر هستند:
- شرکت سرمایهگذاری غدیر: رتبه اول در گروه شرکتهای چندرشتهای صنعتی
- شرکت ایران خودرو: رتبه اول در گروه وسایط نقلیه و قطعات خودرو
- شرکت سرمایهگذاری توسعه معادن و فلزات: رتبه اول در گروه سرمایهگذاریهای مالی
- شرکت تامین سرمایه دماوند: رتبه اول در گروه واسطهگریهای مالی
- شرکت فروشگاههای زنجیرهای افق کوروش: رتبه اول در گروه فروشگاهها
- شرکت توزیع داروپخش: رتبه اول در گروه توزیع و پخش
- شرکت آتیه فولاد نقش جهان: رتبه اول در گروه خدمات بازرگانی
برترینهای بخش معدن، عمران، قطعهسازی و صنایع ساختمانی
بخش معدن و پیمانکاریهای کلان عمرانی با توجه به حجم پروژههای ملی، شاهد جابهجایی آمار فروش و ثبت رکوردهای جدیدی بودهاند. در حوزه تولید مصالح ساختمانی و زیرساختهای مهندسی، شرکتهای زیر توانستهاند بالاترین سهم فروش بازار را به دست آورند:
- شرکت معدنی و صنعتی گهر زمین: رتبه اول در گروه اکتشاف، استخراج و خدمات جنبی
- شرکت مهندسی فکور صنعت: رتبه اول در گروه شرکتهای پیمانکاری
- شرکت توسعه و عمران بهناد بنا: رتبه اول در گروه ساختمان و مهندسی عمران
- شرکت سرمایهگذاری سیمان تامین: رتبه اول در گروه سیمان
- شرکت شیشه و گاز: رتبه اول در گروه محصولات کانی غیرفلزی (بجز سیمان)
- شرکت ایران ترانسفو: رتبه اول در گروه ماشینآلات، تجهیزات و صنایع فلزی
پیشرانان صنایع دارویی، غذایی، کشاورزی و لاستیک
در صنایع مصرفی، دارویی و زنجیره تامین کالاهای اساسی که ارتباط مستقیمی با سبد مصرفی خانوارها دارند، رقابت فشردهای میان بنگاههای اقتصادی جریان داشته است. رتبههای اول این گروهها بر اساس شاخص فروش ارزیابی شده است:
- شرکت تولید مواد اولیه دارویی البرز بالک: رتبه اول در گروه مواد و محصولات دارویی
- شرکت سرمایهگذاری آتیه صبا: رتبه اول در گروه محصولات غذایی و آشامیدنی
- شرکت مزارع نوین ایرانیان: رتبه اول در گروه کشاورزی، دامپروری و خدمات وابسته
- شرکت گروه صنعتی بارز: رتبه اول در گروه لاستیک و پلاستیک
- شرکت صنعتی پارس خزر: رتبه اول در گروه لوازم خانگی و الکترونیکی
- شرکت سرمایهگذاری صنایع شیمیایی ایران: رتبه اول در گروه محصولات شیمیایی و بهداشتی
- شرکت ایراندار: رتبه اول در گروه صنایع سلولزی
رتبههای اول فناوری اطلاعات، حملونقل و خدمات مهندسی
بخش خدمات نوین اقتصادی، ترانزیت بینالمللی و حوزههای ارائهدهنده خدمات عمومی و رفاهی، سهم چشمگیری در ایجاد ارزش افزوده شبکه تجاری کشور ایفا میکنند. شرکتهای شاخص و برتر این حوزهها عبارتند از:
- شرکت ملی انفورماتیک: رتبه اول در گروه رایانه و فعالیتهای وابسته
- شرکت نقش اول کیفیت: رتبه اول در گروه ارتباطات و مخابرات
- شرکت کشتیرانی جمهوری اسلامی ایران: رتبه اول در گروه حملونقل و خدمات وابسته
- شرکت مهندسین مشاور پیشگامان فولاد جنوب: رتبه اول در گروه خدمات فنی و مهندسی
- شرکت عملیات غیرصنعتی پازارگاد: رتبه اول در گروه خدمات عمومی، رفاهی و گردشگری
***
نتایج رتبهبندی سازمان مدیریت صنعتی ایران (IMI-100) در سال ۱۴۰۴ نشان میدهد که ساختار اقتصادی کشور همچنان تحت تاثیر صنایع پتروپالایشی، بانکها و فلزات اساسی قرار دارد. صدرنشینی بنگاههایی مانند شرکت صنایع پتروشیمی خلیج فارس یا فولاد مبارکه اصفهان، ثبات این غولهای اقتصادی را در سهم بازار داخلی و صادراتی تایید میکند. از سوی دیگر، حضور قدرتمند شرکتهای توزیعی، دارویی و ارتباطاتی نشاندهنده تغییر جهت تدریجی بخشی از نقدینگی بازار به سمت حوزههای خدماتی و مصرفی است. شناسایی این ۳۳ شرکت پیشران، ابزار بسیار کارآمدی برای سیاستگذاران کلان جهت هدایت بستههای حمایتی مالی و توسعه سرمایهگذاریهای هدفمند در جهت جهش تولید به شمار میرود.
