حجتاله صیدی، رئیس سازمان بورس و اوراق بهادار، در آیین نواختن زنگ معاملات تابستان ۱۴۰۵ اعلام کرد که با حمایت دولت، فرآیند ساماندهی سهام عدالت و اجرای دستورالعمل آن در تابستان امسال نهایی خواهد شد. بازار سرمایه با عبور از سه مرحله مدیریت بحران پس از جنگ، هماکنون به ثبات و تعادل نسبی دست یافته و آماده ورود به فاز رونق است. سازمان بورس برای این دوره برنامههای تحولی محوری شامل شتاببخشی به عرضههای اولیه شرکتهای بزرگ، راهاندازی ابزارهای نوین نظیر صندوقهای درآمد ثابت ارزی بانکهای ملی و ملت و عملیاتی کردن اوراق امتیاز معدن را در دستور کار دارد. همچنین پایش حکمرانی شرکتی، تشکیل صندوقهای ویژه برای تأمین مالی بازسازی بنگاههای آسیبدیده از جنگ و پیشنهاد عرضه سهام شرکتهای بزرگی چون شرکت ملی نفت ایران و شرکت ملی گاز در بورس از دیگر محورهای راهبردی این سازمان است.
نهاییسازی گامهای اجرایی ساماندهی سهام عدالت با هماهنگی بیندستگاهی
پرونده ساختار اجرایی و مدیریتی سهام عدالت در مسیر تعیین تکلیف قطعی قرار گرفته است. سازمان بورس با جلب حمایتهای ویژه معاون اول رئیسجمهوری و وزیر امور اقتصادی و دارایی، اقدامات متعددی را برای نهاییسازی فرآیند ساماندهی سهام عدالت به سرانجام رسانده است. عزم جدی ساختار نظارتی بازار سرمایه بر این استوار شده که دستورالعمل اجرایی این طرح ملی پس از دستیابی به وفاق و هماهنگی کامل میان دستگاههای مختلف ذیربط، در طول تابستان سال جاری به نتیجه قطعی و ملموس برسد.
عبور بازار سرمایه از مدیریت بحران و استقرار در فاز تثبیت تعادل
تحلیل وضعیت نماگرهای بورس در ماههای گذشته نشان میدهد که بازار سرمایه به طور موفقیتآمیزی از مراحل سهگانه و سخت مدیریت بحران عبور کرده است. پایداری شاخصها در شرایط کنونی اثبات میکند که بازار به یک تعادل نسبی دست یافته و در مرحله تثبیت قرار دارد؛ این انضباط ساختاری زمینهساز اصلی ورود جریان دادوستدها به فاز رونق پایدار در فصل تابستان خواهد بود. دستیابی به این پایداری، نتیجه مستقیم تابآوری سهامداران و تلاشهای گسترده نهادهای مالی و شرکتهای پذیرفتهشده در مواجهه با تهدیدهای اقتصادی بوده است.
تغییر مفهوم حمایت دولت و تکیه بر ثبات سیاستهای کلان اقتصادی
سیاست راهبردی سازمان بورس بر این اصل استوار است که حمایت حاکمیت از بازار سرمایه نباید صرفاً به تزریق منابع مالی محدود شود. ارکان اقتصادی دولت با رویکرد جدید خود، پیشبینیپذیر کردن فضای کلان، برقراری ثبات در سیاستگذاریها و حمایت واقعی از معیشت مردم و بنگاههای تولیدی را به عنوان صیانت اصلی از بورس پیادهسازی کردهاند. در این میان، همراهی مستمر وزارت اقتصاد در کنار همکاری هماهنگ بانک مرکزی و شبکه بانکی کشور، نقش کاتالیزور را در مهار نوسانات و بازگشت آرامش به بازار ایفا کرده است.
تقدیر از پایداری نهادهای مالی و تعهد شرکتهای بورسی در شرایط پس از جنگ
مجموعههای فعال در زنجیره خدمات بورس شامل کارگزاریها، شرکتهای تأمین سرمایه، سبدگردانها و صندوقهای سرمایهگذاری با عملکرد خود مانع از فروپاشی ساختار بازار در دوران سخت پس از جنگ شدند. شرکتهای پذیرفتهشده در بورس نیز با وجود مواجهه با آسیبها و چالشهای فیزیکی یا عملیاتی ناشی از بحران، تعهد خود را به بازار شفاف نشان دادند؛ این مجموعهها با انتشار به موقع گزارشهای مالی مناسب و تلاش شبانهروزی برای بازگرداندن سریع خطوط تولید به شرایط عادی، سیگنالهای مثبتی را به جامعه سهامداری مخابره کردند.
شتاببخشی به توسعه افقی بورس با عرضههای اولیه بنگاههای بزرگ
سازمان بورس برنامه جامعی را برای عمقبخشی به بازار سهام در فصل جاری طراحی کرده است که محور اول آن، افزایش چشمگیر سرعت عرضههای اولیه خواهد بود. فهرست دقیق شرکتهای واجد شرایط به طور کامل آماده شده و بر این اساس، عملیات عرضه سهام شرکتهای بزرگتر و کلیدی کشور در هفتههای پیشرو کلید میخورد؛ این اقدام ساختاری علاوه بر توسعه افقی بازار، ظرفیتهای جدیدی را برای تشکیل سرمایه در اقتصاد ایران آزاد میکند.
رونمایی از نخستین صندوقهای درآمد ثابت ارزی نظام بانکی
توسعه ابزارهای نوین مالی با هدف مدیریت ریسک، متنوعسازی سبد داراییها، افزایش بازدهی و حمایت از حقوق سرمایهگذاران به عنوان محور دوم برنامههای تحولی بورس پیگیری میشود. در همین راستا، نخستین مجوزهای رسمی برای تأسیس صندوقهای سرمایهگذاری در اوراق با درآمد ثابت ارزی صادر شد. دو بانک بزرگ کشور یعنی بانک ملی ایران و بانک ملت نخستین نهادهای مالی هستند که این ابزار نوین ارزی را در سطح بازار عملیاتی میکنند تا ابزار جدیدی برای تعادلبخشی به بازارهای موازی فراهم شود.
ورود اوراق امتیاز معدن به تابلوهای معاملاتی بورس
سازمان بورس در چهارچوب تعاملات بیندستگاهی، گام بزرگی را برای ورود داراییهای بخش معدن به بازار سرمایه برداشته است. با همکاری مشترک وزارت صنعت، معدن و تجارت، سازمان توسعه و نوسازی معادن و صنایع معدنی ایران (ایمیدرو) و وزارت اقتصاد، سازوکار حقوقی و فنی اوراق امتیاز معدن طراحی شده است و این ابزار جدید مالی از هفته آینده به طور رسمی در بورس رونمایی و عملیاتی خواهد شد.
ارتقای استانداردهای حکمرانی شرکتی در فصل مجامع
محور سوم برنامههای ارتقای بازار، تمرکز بر بهبود حکمرانی شرکتی و پایش مستمر عملکرد مدیریتی بنگاهها است. همزمان با فرارسیدن فصل مجامع عمومی و انتشار گزارشهای عملکردی ششماهه، تعاملات تخصصی و تعاملی با ناشران بزرگ بازار افزایش مییابد. تجربه برگزاری این نشستهای فشرده در سال گذشته ثابت کرد که نظارت ساختاری منجر به ارتقای شفافیت، بهبود کیفیت گزارشدهی و افزایش اعتماد سرمایهگذاران به آینده بنگاهها میشود.
ضرورت تأمین پایدار انرژی برای حفظ ظرفیت تولید بخش واقعی اقتصاد
بررسیها نشان میدهد که عملکرد بخش مالی بازار کاملاً به پایداری بخش واقعی اقتصاد و تداوم تولید وابسته است؛ از این رو، رفع نگرانی بنگاهها در خصوص ناترازیهای انرژی اهمیت حیاتی دارد. سازمان بورس با ارسال درخواستی رسمی به معاون اول رئیسجمهوری، خواستار آن شد که تأمین برق و گاز واحدهای تولیدی و صنعتی در صدر اولویتهای حاکمیتی قرار گیرد، چرا که پایداری انرژی بنگاهها ضامن حفظ تولید، ثبات اقتصادی و صیانت از سودآوری بازار سرمایه است.
تشکیل صندوقهای تخصصی برای بازسازی بنگاههای آسیبدیده از جنگ
یکی از مطالبات اصلی فعالان بازار، مشخص شدن وضعیت و زمان بازگشت کامل شرکتهای آسیبدیده در جنگ به ظرفیت نامی تولید است. سازمان بورس تدوین برنامههای عملیاتی بازسازی، زمانبندی دقیق اجرا و برآورد آثار مالی این فرآیند را برای ارتقای شفافیت در دستور کار قرار داده است. همچنین با همکاری نهادهای مالی بزرگ، صندوقهای سرمایهگذاری ویژهای تأسیس شدهاند که وظیفه آنها تأمین مالی اختصاصی برای بازسازی و نوسازی خطوط تولید این کارخانجات است.
پیشنهاد تاریخی عرضه سهام شرکتهای ملی نفت و گاز در بازار سرمایه
رئیس سازمان بورس در حضور معاون اول رئیسجمهوری پیشنهاد رسمی و راهبردی دولت برای واگذاری بنگاههای تراز اول دولتی را مطرح کرد. با توجه به تجربه موفق عرضههای قبلی، بورس آمادگی کامل دارد تا زمینه حضور غولهای اقتصادی کشور را فراهم کند؛ بر این اساس پیشنهاد شده است سهام شرکتهای عظیمی در مقیاس شرکت ملی نفت ایران و شرکت ملی گاز ایران در بازار سرمایه عرضه شود تا عمق بورس به سطح جدیدی ارتقا یابد.
***
سیاستهای اعلامی سازمان بورس نشاندهنده یک نقشه راه جامع برای انتقال بازار سرمایه از فاز مدیریت بحران به فاز رونق زیرساختی در تابستان ۱۴۰۵ است. نهاییسازی ساماندهی سهام عدالت پس از سالها بلاتکلیفی، میتواند بخش بزرگی از جامعه را به طور مستقیم با منافع بازار سرمایه پیوند بزند. از سوی دیگر، ورود ابزارهای پیشرفته مانند صندوقهای ارزی بانکهای ملی و ملت و اوراق امتیاز معدن، نشان از هوشمندی در تنوعبخشی به گزینههای سرمایهگذاری دارد. با این حال، محرک اصلی پایدار شدن این رونق، پاسخ مثبت دولت به دو درخواست حیاتی بورس یعنی تأمین پایدار انرژی صنایع و شجاعت در عرضه سهام شرکتهای ملی نفت و گاز خواهد بود که در صورت تحقق، ساختار اقتصادی کشور را متحول خواهد کرد.
