رئیس مرکز نظارت بر صندوقهای سرمایهگذاری سازمان بورس و اوراق بهادار از صدور موافقت اصولی برای تاسیس نخستین صندوقهای با درآمد ثابت ارزی توسط تامین سرمایههای ملت و کیمیا خبر داد. این صندوقهای صدور و ابطالی با همکاری مشترک بانک مرکزی و سازمان بورس جهت جذب منابع دلاری راکد و تامین مالی پروژههای صادراتمحور طراحی شدهاند. مبنای کل عملیات این ابزارهای نوین مالی بر اساس ارز منتخب اساسنامه خواهد بود و بانکهای عامل وظیفه ضمانت نقدشوندگی و عملیات ارزی آنها را بر عهده دارند.
گشایش فاز عملیاتی ابزارهای ارزی با صدور موافقتهای اصولی
فرآیندهای مقرراتی و ساختاری صندوقهای سرمایهگذاری در داراییهای با درآمد ثابت ارزی به طور کامل نهایی شد. علیاکبر ایرانشاهی، رئیس مرکز نظارت بر صندوقهای سرمایهگذاری سازمان بورس، اعلام کرد که دو مجموعه بزرگ تامین سرمایه ملت و تامین سرمایه کیمیا موفق به دریافت موافقت اصولی برای راهاندازی این ابزارها شدهاند. سازمان بورس و اوراق بهادار به زودی فرآیند صدور مجوزهای ثبتی و اجرایی را برای آغاز به کار رسمی این دو نهاد مالی کلید میزند.
نظام توزیع منابع و حدود قانونی سرمایهگذاری صندوقهای ارزی
موضوع اصلی فعالیت این صندوقها جمعآوری حواله یا اسکناس و تخصیص آن به داراییهای معتبر است. بر اساس چارچوب مصوب، حداقل ۶۰ درصد از کل داراییهای صندوق باید به اوراق بهادار با درآمد ثابت ارزی یا اوراق دارای تسویه ارزی اختصاص یابد که سقف خرید از یک ناشر حداکثر ۲۰ درصد تعیین شده است. همچنین این صندوقها میتوانند تا سقف ۳۰ درصد از منابع خود را در سپردهها و گواهیهای ارزی بانکهای مجاز تودیع کنند و ۱۰ درصد باقیمانده نیز به تنزیل اعتبارات اسنادی ارزی تعلق میگیرد.
سازوکار ورود و خروج داراییها بر مبنای اسکناس و حواله
ساختار اجرایی این ابزارهای نوین مالی کاملاً بر پایه مدل صدور و ابطال روزانه طراحی شده است. ارزش خالص داراییها (NAV) و قیمت هر واحد سرمایهگذاری به صورت روزانه و بر مبنای ارز منتخب تعیینشده در اساسنامه محاسبه میشود. متقاضیان میتوانند منابع خود را به صورت اسکناس یا حواله وارد صندوق کنند و در زمان خروج نیز اصل و سود دارایی را به همان شکل اولیه تحویل بگیرند. همچنین صندوقها برای مدیریت نقدینگی مجاز به دریافت تسهیلات ارزی کوتاهمدت تا سقف ۱۰ درصد ارزش خود هستند.
تکالیف بانکهای تجاری در ارکان اجرایی و ضمانت نقدشوندگی
این ساختار مالی علاوه بر مجمع و متولی، واجد ارکان تخصصی بانکی است که امنیت سرمایهگذاری را تضمین میکنند. مدیر ثبت، مدیر عملیات ارزی و ضامن نقدشوندگی لزوماً از میان بانکهای دارای مجوز ارزی انتخاب میشوند. مدیر عملیات ارزی وظیفه تایید منشأ ارز و پرداخت داراییها را دارد و ضامن نقدشوندگی نیز مکلف است در صورت بروز کمبود نقدینگی در زمان ابطال واحدها، منابع ارزی مورد نیاز را فوراً تامین کند تا حقوق قانونی سرمایهگذاران صدمه نبیند.
تسهیلات ویژه بانک مرکزی برای توسعه پلتفرمهای ارزی بورس
بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران زیرساختهای کلیدی تبدیل حواله به اسکناس و بالعکس را بدون تحمیل هزینههای اضافی به صندوقها متقبل شده است. سقف سالانه صدور این واحدها توسط هیات عالی بانک مرکزی تعیین و به سازمان بورس ابلاغ میشود. بر این اساس، متقاضیان میتوانند از محل اسکناسهای خانگی، درآمدهای ارزی غیرصادراتی، منابع مازاد بر تعهدات صادراتی و ارزهای با منشأ خارجی برای خرید واحدها اقدام کنند تا همگرایی بازار پول و سرمایه تقویت شود.
***
تشریح جزئیات فعالیت صندوقهای درآمد ثابت ارزی توسط رئیس مرکز نظارت بر صندوقهای سازمان بورس، نمایانگر عزم حاکمیت برای ایجاد یک کانال رسمی جهت جذب میلیاردها دلار اسکناس راکد در جامعه است. واگذاری نخستین موافقتهای اصولی به شرکتهای تامین سرمایه ملت و کیمیا، ریسکهای ساختاری این ابزار را به واسطه پشتوانه قوی این دو مجموعه به شدت کاهش میدهد. الزام به تخصیص ۶۰ درصد داراییها به اوراق ارزی، عملاً بستر تامین مالی ارزانقیمت را برای صنایع صادراتی کشور فراهم میسازد. تعهد بانک مرکزی برای پوشش ناترازیهای احتمالی حواله و اسکناس، بزرگترین دغدغه نقدشوندگی سرمایهگذاران را برطرف میکند و این جراحی مالی میتواند به مرور زمان نرخ ارز را در بازار رسمی تثبیت کند.