نشست دائمی کمیته فنی اتحادیه پایاپای آسیا به میزبانی بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران و با حضور مقامات ارشد پولی اعضا به صورت مجازی برگزار شد. در این نشست راهبردی، بکارگیری پولهای ملی و ارزهای دیجیتال بانکهای مرکزی برای تسویه مبادلات فرامرزی و ارتقای زیرساخت پیامرسانی مالی مورد بررسی قرار گرفت. بر اساس گزارش دبیرخانه، حجم معاملات تسویه شده این اتحادیه در سال ۲۰۲۵ بالغ بر ۲۲ میلیارد دلار بوده است. مصوبات این کمیته فنی جهت تصویب نهایی به نشست آتی هیئت مدیره اتحادیه در کشور نپال ارجاع میشود.
راهبرد دلارزدایی و بکارگیری پولهای ملی در تسویههای تجاری آسیا
محور اصلی مذاکرات اعضای کمیته فنی، تغییر پارادایم در نظام پرداختهای منطقهای و حذف ارزهای واسط از جمله دلار است. طبق الگوهای ارائهشده، بکارگیری پولهای ملی کشورهای عضو برای تسویه کامل پرداختهای مربوط به صادرات و واردات به عنوان یک ضرورت استراتژیک مصوب شد. این اقدام ابزاری کلیدی برای کاهش هزینههای تبدیل ارز، خنثیسازی تحریمهای مالی بینالمللی و ارتقای تابآوری اقتصادی کشورهای عضو در مواجهه با نوسانات بازارهای غربی محسوب میشود.
مدرنسازی نظام پرداختهای فرامرزی و اتصال زیرساخت پیامرسانی مالی
توسعه ساختاری اتحادیه پایاپای آسیا نیازمند جایگزینی شبکههای پیامرسانی سنتی با پلتفرمهای بومی و همافزاست. در این نشست، ارتقای زیرساختهای فنی اتحادیه برای تبادل امن پیامهای مالی و اتصال متقابل نظامهای پرداخت کارتی و شتابی کشورهای عضو بررسی شد. علاوه بر این، بکارگیری پول دیجیتال بانکهای مرکزی (CBDC) به عنوان راهکاری نوین و مبتنی بر فناوریهای غیرمتمرکز برای تسهیل، تسریع و کاهش هزینه تراکنشهای فرامرزی میان بانکهای تجاری منطقه مورد تایید کارشناسان قرار گرفت.
کارنامه مالی ۲۲ میلیارد دلاری اتحادیه و چشمانداز توسعه دانش پولی
عملکرد پایاپایسازی دبیرخانه در سال گذشته میلادی نشاندهنده پتانسیل بالای این کارتل پولی در مدیریت حجم کلان مبادلات است. در سال ۲۰۲۵، مبادلات کالا و خدمات اعضا به ارزش بیش از ۲۲ میلیارد دلار، بدون هیچگونه وقفه و به صورت کاملاً بموقع در سازوکار داخلی اتحادیه تسویه شده است. برای حفظ این پویایی، توسعه ظرفیتهای فنی از طریق گسترش تبادل دانش، برگزاری دورههای مشترک و انتقال تجربیات تکنولوژیک میان کشورهای هند، پاکستان، بنگلادش، ایران و سایر اعضا به عنوان پیوست الزامی مصوبات تعیین شد.
فرآیند حقوقی تصویب پیشنهادها در نشست آتی هیئت مدیره در نپال
تصمیمات اتخاذ شده در این نشست فنی، اسناد پایهای سیاستگذاری پولی اتحادیه را در سال جاری میلادی شکل میدهد. تمامی پیشنهادات مصوب کمیته فنی که با هدایت معاونت روابط بینالملل بانک مرکزی ایران و دبیرکل اتحادیه تنظیم شده، در قالب یک بسته پیشنهادی تدوین شده است. این بسته جهت قانونی شدن و الزامات اجرایی، به نشست قریبالوقوع هیئت مدیره اتحادیه پایاپای آسیا که در کشور نپال برگزار میشود، ارایه خواهد شد تا پس از صحهگذاری نهایی، به فاز عملیاتی وارد شود.
***
میزبانی بانک مرکزی ایران در نشست اتحادیه پایاپای آسیا (ACU)، گام عملیاتی مهمی در راستای تقویت دیپلماسی پولی و جهاد اقتصادی پساجنگ است. تسویه موفق بیش از ۲۲ میلیارد دلار مبادلات تجاری در سال ۲۰۲۵ بدون تکیه بر سیستمهای مالی غربی، نشاندهنده کارآمدی کانالهای بانکی جایگزین است. تصویب ترویج پولهای ملی و ارزهای دیجیتال بانکهای مرکزی در این نشست، ریسکهای سیستمی ناشی از تحریمهای ارزی را برای صادرکنندگان و فعالان اقتصادی به شدت کاهش میدهد. در شرایطی که ایران به سمت امضای تفاهمنامههای بینالمللی حرکت میکند، تقویت این پیمانهای پولی چندجانبه با کشورهایی نظیر هند و پاکستان، پشتوانه ارزی مستحکمی برای کشور ایجاد کرده و با تسهیل منابع، تراز تجاری و پایداری بازار سرمایه داخلی را در بلندمدت تضمین میکند.