مدیرعامل شرکت سرمایهگذاری صدر تأمین (تاصیکو) در تشریح چالشها و راهبردهای نوین شستا، از تغییر ریل این کلانهلدینگ به سمت معیارهای جهانی صندوقهای بازنشستگی یعنی شفافیت، نقدشوندگی و کاهش ریسک خبر داد. سیدعلیرضا سیاسیراد با نقد تنوع افراطی فعالیتهای گذشته، استراتژی جدید مدیریت را تمرکز بر ۵ حوزه کلیدی کسبوکار به جای ۲۰ حوزه و خروج از بنگاهداری به سمت سهامداری اعلام کرد. هلدینگ تاصیکو نیز با جذب بیش از ۱۰ همت تأمین سرمایه برای تکمیل پروژههای نیمهتمام و تمرکز بر فلزات گرانبها، برنامهای راهبردی برای ذخیرهسازی سالانه ۳ تن طلا به عنوان پشتوانه پایدار سازمان تأمین اجتماعی تدوین کرده است.
انطباق ساختار شستا با معیارهای جهانی صندوقهای بازنشستگی
محیط فعالیت صندوقهای بازنشستگی در ایران طی ۲ دهه اخیر تحت تأثیر متغیرهای کلان اقتصادی نظیر تورم بالا، نرخ رشد پایین و تحریمها بسیار تلاطم داشته است. نرخ پشتیبانی سازمان تأمین اجتماعی اکنون به کمتر از رقم ۴ رسیده است که این شاخص یک هشدار جدی برای پایداری صندوق محسوب میشود. مدیریت جدید شستا برای صیانت از این منابع بیننسلی، رعایت اصول سهگانه بینالمللی شامل شفافیت بالا، نقدشوندگی سریع و سرمایهگذاری در داراییهای کمریسک را در دستور کار خود قرار داده است. ورود شستا به بازار سرمایه در اواخر دولت دوازدهم گام مهمی در مسیر کاهش ابهامات و نظارت عمومی بازیگران بورس بر این مجموعه بود.
جراحی ساختاری و کاهش حوزههای کسبوکار از ۲۰ به ۵ محور
تنوع افراطی و ورود به ۲۰ حوزه مختلف کسبوکار از کشاورزی و املاک تا نفت و گاز، امکان نظارت تخصصی و خلق ارزش افزوده را از هلدینگ مرکزی سلب کرده بود. استراتژی کلان دوره جدید بر پایه مهاجرت از بنگاهداری به سهامداری و تمرکز صرف بر ۵ حوزه کلیدی و بزرگمقیاس استوار است. این زنجیره تغییرات ساختاری مانع از پراکندگی منابع در پروژههای کوچک میشود و توان مالی مجموعه را معطوف به کلانپروژههای ملی میسازد. همچنین نظام انتصابات با فعالسازی واقعی کمیتههای تخصصی و مراکز ارزیابی، از حالت سنتی خارج شده و بر اساس استانداردهای منشور سازمان بورس حرکت میکند.
مدل کلینیکال درمان شرکتهای زیانده و مهار ناترازیها
وجود ساختارهای اداری ناکارآمد و تحمیل داراییهای کمکیفیت بابت مطالبات از سوی دولت، شستا را در گذشته با ۱۸۰ شرکت متنوع و بعضاً زیانده مواجه کرده بود. تیم مدیریتی جدید با طراحی یک ساختار کلینیکال و تشکیل کمیتههای عارضهیابی موردی، جراحی شرکتهای زیانده را آغاز کرده است که آمارهای اخیر کاهش چشمگیر این بنگاهها را نشان میدهد. به طوری که پیشبینی میشود تا پایان سال جاری شرکت زیانده مهمی در مجموعه باقی نماند. حتی در مجموعههایی نظیر فرآوردههای نسوز با تغییرات مدیریتی و اصلاح بازار، روند سوددهی شتاب گرفته و نرخ افزایش زیان در بنگاههای بزرگی مثل ذوبآهن نیز مهار شده است.
تأمین مالی ۱۰ همتی تاصیکو و جهش تولید طلا در تفتان
هلدینگ تخصصی صدر تأمین به عنوان بازوی معدنی شستا با تمرکز بر صنایع بالادستی و سودآور، سهمی معادل یکسوم از کل سود نقدی شستا را محقق میسازد. این هلدینگ در سال جاری بیش از ۱۰ همت تأمین سرمایه برای تکمیل پروژههای نیمهتمام خود جذب کرده است و مصوبه افزایش سرمایه را نیز از شستا دریافت نمود. در صورت بهرهبرداری کامل از پروژه ۵ تنی طلای تفتان، تاصیکو به جایگاهی غیرقابل رقابت در سودآوری دست مییابد. طبق طرح پیشنهادی مکتوب به شستا، مقرر است پس از راهاندازی این پروژه، سالانه ۳ تن طلا به صورت مستقیم به عنوان پشتوانه استراتژیک و متضمن پایداری سازمان تأمین اجتماعی ذخیرهسازی شود.
واگذاری صنایع غیرمرتبط و بهینهسازی سبد داراییها
باقی ماندن در صنایع حوزه B2C و بازارهایی که بخش خصوصی توان فعالیت در آنها را دارد به صلاح صندوقهای بازنشستگی نیست. به همین دلیل تاصیکو فرآیند ارزشگذاری و واگذاری شرکتهای کاشی و سرامیک را به اتمام رسانده است و تا پایان سال جاری مزایده عرضه آنها را آغاز میکند. با این حال طرحهای توسعهای این شرکتها برای جلوگیری از افزایش هزینههای فردا متوقف نشده است. شرکتهای منحصربهفردی مانند خاکچینی و پشم شیشه ایران که حدود ۷۰ درصد سهم بازار عایقها و مصالح ساختمانی را دارند، در کنار پروژههای استراتژیک طلا، نقره و ید در سبد داراییهای پایدار صدر تأمین حفظ میشوند.
***
تحلیل روند حرکتی شستا نشان میدهد که تغییر استراتژی از بنگاهداری مستقیم به سمت سهامداری، کارآمدترین راهکار برای مصونسازی داراییهای بازنشستگان در برابر تکانههای تورمی است. تمرکز هلدینگ تاصیکو بر زنجیره ارزش فلزات رنگی و گرانبها بهویژه پروژه طلای تفتان، یک پناهگاه امن دارایی (Safe Haven) برای سازمان تأمین اجتماعی در مواجهه با کاهش نرخ پشتیبانی صندوق ایجاد میکند. جذب ۱۰ همت منابع مالی و اصرار بر استقرار حاکمیت شرکتی بورس، ریسک مداخلات سیاسی محلی را که در گذشته منجر به اتلاف منابع در پروژههای غیراقتصادی میشد، به شدت کاهش میدهد. واگذاری بخشهای غیرمرتبط نظیر کاشی و سرامیک و تمرکز بر بازارهای بالادستی B2B، چابکی مدیریتی را افزایش داده و بازدهی پرتفوی شستا را در بلندمدت بهبود میبخشد.