رئیس سازمان هواشناسی کشور با تشریح آخرین وضعیت جوی، از کاهش ۲ درجهای میانگین دمای ایران در بهار امسال نسبت به مدت مشابه سال گذشته خبر داد. بر اساس آمارهای اعلامشده، حجم بارندگیهای بهاری در کل کشور حدود ۳ درصد نسبت به میانگین بلندمدت افزایش یافته است که این بهبود اوضاع بیشتر در مناطق غربی نمود دارد. با این وجود، وضعیت منابع آبی در مناطقی نظیر تهران، مشهد، همدان و استان مرکزی همچنان نامناسب گزارش شده و مدلهای اقلیمی از وقوع تابستانی گرمتر از حد معمول و احتمال عبور موجهای گرمایی شدید حکایت دارند.
کاهش دمای بهاری کشور و فاصله گرفتن از رکوردهای حرارتی سال گذشته
سازمان هواشناسی از افت محسوس دما در نخستین فصل سال جاری نسبت به بازه زمانی مشابه در سال گذشته خبر داد. میانگین دمای هوای کشور در بهار امسال حدود ۲ درجه سانتیگراد خنکتر از سال گذشته ثبت شد تا شرایط جوی تعدیل شود. در حالی که سال گذشته میانگین دمای کشور حدود ۲.۵ درجه بالاتر از حد نرمال قرار داشت، این شاخص در سال جاری افت کرد و به حدود نیم درجه بالاتر از نرمال رسید که نشاندهنده فروکش کردن موقت امواج گرمایی شدید است.
رشد ۳ درصدی بارندگیهای بهاره در شاخص کلان بلندمدت
آمارهای دریافتی از ایستگاههای سنجش جوی نشان میدهند که کل کشور در فصل بهار بارشهای مناسب و موثری را تجربه کرد. میزان این بارندگیها در مجموع ارزیابیها حدود ۳ درصد بیشتر از میانگین بلندمدت کشور ثبت شد. بخشهای غربی کشور در صدر فهرست مناطقی قرار دارند که بیشترین و مطلوبترین حجم بارشها را در این مدت دریافت کردند و از وضعیت تنش آبی حاد فصلی تا حدودی فاصله گرفتند.
تداوم بحران شدید منابع آبی در پایتخت و شهرهای بزرگ کشور
شرایط ذخایر و منابع آبی در تمام پهنه جغرافیایی ایران یکسان توزیع نشده است و برخی نقاط همچنان با چالشهای ساختاری دستوپنجه نرم میکنند. کلانشهر تهران، مشهد، استان مرکزی، همدان و بخشهایی از دامنههای جنوبی البرز کماکان با محدودیت شدید منابع آب و کاهش بارندگی مواجه هستند. افت ذخایر سدها در این مناطق ایجاب میکند که برنامههای مدیریت مصرف با جدیتی مضاعف دنبال شوند.
پیشبینی وقوع تابستان داغ و عبور موجهای حرارتی بیسابقه از کشور
الگوهای اقلیمی و ارزیابی تغییرات بزرگمقیاس جوی نشان میدهند که پایداری هوای نسبتاً خنک تا پایان بهار تداوم دارد، اما تابستانی بسیار گرم در راه است. انتظار میرود میانگین دمای ماههای آینده فراتر از استانداردهای بلندمدت باشد. عبور موجهای حرارتی متوالی از مناطق مختلف کشور در فصل پیشرو کاملاً محتمل است و این وضعیت، صرفهجویی در مصرف آب شرب و بخش کشاورزی را به یک الزام حیاتی تبدیل میکند.
***
کاهش موقت دمای بهاری و رشد ۳ درصدی بارندگیها نباید به معنای عبور از بحران خشکسالی تلقی شود، چرا که ناترازی آب در قطبهای اقتصادی و جمعیتی مانند تهران و مشهد همچنان پابرجا است. پیشبینی تابستانی گرمتر از حد معمول، زنگ خطر را برای بخشهای حیاتی اقتصاد از جمله کشاورزی و صنعت برق به صدا درآورده است. افزایش دما مستقیماً نرخ تبخیر منابع سطحی را بالا میبرد و با جهش تقاضا برای سرمایش، ریسک بروز ناترازی در شبکه انرژی را تشدید میکند. مدیریت ریسک تنش آبی در ماههای آینده نیازمند تخصیص بهینه منابع و اعمال محدودیتهای هوشمند در بخشهای پرمصرف است تا از توقف زنجیره تولید صنایع کلان و آسیب به امنیت غذایی جلوگیری شود. تداوم این وضعیت پایداری اقتصادی کشور را به میزان اثربخشی برنامههای بهرهوری انرژی و آب مشروط میسازد.