درآمدهای مالیاتی کشور در فروردینماه ۱۴۰۵ با وصول ۷۷۸ هزار و ۹۹۳ میلیارد ریال، شروعی قدرتمند را برای سال مالی جدید ثبت کرد. از این مبلغ، حدود ۶۷.۷ درصد معادل ۵۲۷ هزار و ۱۷۰ میلیارد ریال به مالیاتهای مستقیم اختصاص دارد که در این میان، مالیات اشخاص حقوقی با سهم ۴۱.۵ درصدی از کل، نقشی کلیدی ایفا کرده است. مالیات بر کالا و خدمات نیز با محوریت مالیات بر ارزش افزوده، ۳۲.۳ درصد از مجموع درآمدها را تشکیل داده و اتکای بودجه به فعالان اقتصادی و مصرفکنندگان را نمایان میسازد.
تفکیک درآمدهای مالیاتی: سهم ۶۸ درصدی مالیاتهای مستقیم
بر اساس آمار رسمی عملکرد درآمدهای دولت، مجموع وصولی مالیاتی در نخستین ماه سال ۱۴۰۵ به رقم ۷۷۸ هزار و ۹۹۳ میلیارد ریال رسیده است. این دستاورد نشاندهنده نقش محوری مالیات در تأمین منابع بودجه عمومی کشور از همان ابتدای سال است. در این میان، سهم مالیاتهای مستقیم با وصول مبلغ ۵۲۷ هزار و ۱۷۰ میلیارد ریال، معادل ۶۷.۷ درصد از کل درآمدها بوده است. در مقابل، بخش مالیات بر کالاها و خدمات نیز با ثبت وصولی ۲۵۱ هزار و ۸۲۳ میلیارد ریالی، سهم ۳۲.۳ درصدی خود را در این سبد درآمدی تثبیت کرد.
اشخاص حقوقی؛ ستون اصلی درآمد مالیاتی کشور
در میان اجزای مختلف مالیاتهای مستقیم، مالیات اشخاص حقوقی با قدرت در صدر قرار دارد. این بخش به تنهایی با وصول ۳۲۲ هزار و ۹۰۱ میلیارد ریال، حدود ۴۱.۵ درصد از کل درآمدهای مالیاتی کشور را به خود اختصاص داده است. اهمیت این بخش زمانی بیشتر مشخص میشود که بدانیم این رقم بیش از ۶۱ درصد از کل مالیاتهای مستقیم را تشکیل میدهد. عمده این درآمد از محل مالیات شرکتهای غیردولتی و همچنین درآمدهای مرتبط با صادرات مواد خام، محصولات معدنی و پتروشیمی تأمین شده است.
نقش ۲۳ درصدی مالیات بر درآمدها در سبد وصولی
بخش مالیات بر درآمدها نیز با ثبت وصولی ۱۷۹ هزار و ۱۷۶ میلیارد ریالی، یکی دیگر از پایههای مهم درآمدی دولت محسوب میشود. این بخش به تنهایی نزدیک به ۲۳ درصد از کل درآمدهای مالیاتی کشور را در فروردینماه تأمین کرده است. در زیرمجموعه این بخش، مالیات حقوق کارکنان بخش خصوصی با بیش از ۹۷ هزار میلیارد ریال و مالیات حقوق کارکنان بخش عمومی با حدود ۵۱ هزار میلیارد ریال، بیشترین سهم را داشتهاند. همچنین، مالیات مشاغل نیز با ایجاد درآمدی بالغ بر ۲۶ هزار میلیارد ریال، نقش خود را ایفا کرده است.
سهم ۳.۲ درصدی مالیات بر ثروت از درآمدها
مالیات بر ثروت نیز با وصول مبلغی معادل ۲۵ هزار و ۹۳ میلیارد ریال، سهمی حدود ۳.۲ درصدی از کل درآمدهای مالیاتی کشور را به خود اختصاص داده است. بررسی جزئیات این بخش نشان میدهد که مالیات بر نقل و انتقال املاک، درآمد حاصل از حق تمبر و اوراق بهادار و همچنین مالیات نقل و انتقال سهام، مهمترین منابع درآمدی در حوزه مالیات بر ثروت بودهاند.
مالیات بر ارزش افزوده؛ موتور درآمدی کالا و خدمات
در بخش مالیات بر کالاها و خدمات، مالیات بر ارزش افزوده همچنان به عنوان کلیدیترین منبع درآمدی دولت عمل میکند. مجموع درآمدهای وصولشده از محل مالیات و عوارض ارزش افزوده در فروردینماه ۱۴۰۵ به بیش از ۱۵۳ هزار میلیارد ریال رسیده است. علاوه بر این، درآمدهای حاصل از اجرای قانون افزایش ۱ درصدی نرخ مالیات بر ارزش افزوده جهت متناسبسازی حقوق بازنشستگان و همچنین منابع تخصیصیافته به شهرداریها و حوزه ورزش، بخش قابل توجهی از وصولیهای این حوزه را شکل دادهاند.
***
عملکرد وصول درآمدهای مالیاتی در فروردین ۱۴۰۵، تصویری روشن از ساختار درآمدی دولت و یک شروع موفق برای تأمین منابع بودجه سال جدید ارائه میدهد. رقم نزدیک به ۷۸ هزار میلیارد تومان نشاندهنده تمرکز نظام مالیاتی بر دو ستون اصلی یعنی «اشخاص حقوقی» و «مالیات بر ارزش افزوده» است. موفقیت در وصول این ارقام در نخستین ماه سال، یک سیگنال مثبت برای تحقق اهداف بودجهای محسوب میشود. استمرار این روند، نقش مهمی در کاهش اتکای بودجه به سایر منابع و دستیابی به پایداری مالی در طول سال خواهد داشت.
