وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی در دیدار با مدیران کانون پرورش فکری، این نهاد را یک سرمایه ملی و خوشنام توصیف کرد. دکتر سیدعباس صالحی بر لزوم همافزایی میان وزارتخانه و کانون برای رفع چالشهای کلیدی تاکید ورزید. ایشان نقشه راهی مبتنی بر تقویت پژوهش، توسعه اقتصاد فرهنگ، تحقق عدالت فرهنگی و صیانت از هویت ایرانی-اسلامی را ترسیم نمود. این رویکرد جدید، کانون را به عنوان یک بازوی راهبردی در سیاستگذاری فرهنگی کشور مطرح میکند.
کانون؛ سرمایهای خوشنام و دور از سیاستزدگی
دکتر سیدعباس صالحی، وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی، کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان را یکی از سرمایههای نهادی ارزشمند کشور دانست. ایشان تاکید کرد که این نهاد از تاریخچهای غنی، ویژند (برند) معتبر و شبکه سختافزاری و نرمافزاری مطلوبی برخوردار است. به گفته دکتر صالحی، خوشنامی و فاصله گرفتن از برچسبهای سیاسی کوتاهمدت، جایگاه کانون را ممتاز کرده است. وزیر فرهنگ همچنین عِرق و تعصب سازمانی بالا در کانون را یک نقطه قوت خواند که آمادگی این مجموعه را برای پیشرفت و نوآوری افزایش میدهد.
چالش فقر مطالعاتی در حوزه کودک و نوجوان
یکی از محورهای اصلی گفتگو، نیاز به تقویت پژوهشهای بنیادین بود. صالحی تصریح کرد که ما به فقر مطالعات میدانی، کاربردی و نظری در حوزه کودک و نوجوان مبتلا هستیم. ایشان با اشاره به بنیانگذاری گروه مطالعات کودک و نوجوان در دوره قبلی مدیریتش، بر ضرورت غنیسازی این پژوهشها تاکید کرد. وزیر فرهنگ اذعان داشت که برای حرکت در این مسیر به یک نقشه راه پژوهشی دقیق نیاز داریم، زیرا نقاط اتکای فعلی ما در این بخش قدرتمند نیست.
اقتصاد فرهنگ کودک؛ نیازمند نظریه و اقدام
مسئله اقتصاد فرهنگ و هنر در عرصه کودک و نوجوان به عنوان چالش بعدی مطرح شد. وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی بیان کرد که اقتصاد فرهنگ در کشور ما به طور کلی ضعیف است. این ضعف در حوزه کودک و نوجوان به شکل قابلتوجهی هم در مقام نظریهپردازی و هم در عرصه اقدام عملی مشهود است. ایشان این حوزه را نیازمند توجه جدی برای ایجاد مدلهای اقتصادی پایدار و کارآمد دانست تا از ظرفیتهای آن به درستی استفاده شود.
عدالت فرهنگی؛ فاصلهای معنادار با وضعیت مطلوب
محرومیتزدایی از دسترسی به محصولات فرهنگی و هنری، سومین محور مورد تاکید وزیر بود. دکتر صالحی ضمن تقدیر از دستاوردهای انقلاب اسلامی در تحقق عدالت آموزشی، تصریح کرد که در حوزه عدالت فرهنگی برای کودکان همچنان فاصله زیادی وجود دارد. ایشان توضیح داد که خانوادههای کمبرخوردار شاید بتوانند فرزندانشان را به مدرسه بفرستند، اما دسترسی به منابع فرهنگی-هنری مانند کتاب برایشان بهسختی مقدور است و باید این شکاف عمیق پر شود.
ضرورت تقویت بخش خصوصی در عرصه فرهنگ
فاصله گرفتن از فضای تصدیگری دولتی و حمایت از بخش خصوصی فعال، به عنوان چهارمین راهبرد معرفی شد. وزیر فرهنگ تاکید کرد که یک بخش خصوصی مقتدر میتواند حرکتی پایدار و مستمر در حوزه فرهنگ کودک و نوجوان ایجاد کند. با وجود برخی گامهای برداشته شده، او معتقد است که ما همچنان فاصله قابلتوجهی با شکلگیری یک بخش خصوصی توانمند در این عرصه حساس و مهم داریم.
دیپلماسی فرهنگی با زبان جهانی فطرت کودک
دکتر صالحی به ظرفیت بالای حوزه بینالملل اشاره کرد و گفت مزیت نسبی آثار کودک و نوجوان، برخورداری از زبان فطرت است. این آثار کمتر از جغرافیا و ایدئولوژی تأثیر میپذیرند و به همین دلیل بُرد جهانی گستردهتری دارند. ایشان افزود در حالی که در سایر حوزهها متغیرهایی چون دین و جغرافیا اثرگذارند، حوزه کودک به دلیل سروکار داشتن با فطرت عام انسانی، قدرتی بیبدیل در دیپلماسی فرهنگی دارد که باید از آن بهره برد.
صیانت از هویت ایرانی-اسلامی در عصر اطلاعات
حفظ هویت ایرانی-اسلامی کودکان در برابر تندبادهای فرهنگی از دیگر دغدغههای مطرحشده بود. وزیر فرهنگ عصر اطلاعات را دوران بیپناهی کودکان و حتی والدین توصیف کرد. ایشان تاکید نمود که پاسداری از همه جنبههای هویت، از جمله زبان فارسی، یک وظیفه حیاتی است. دکتر صالحی نگرانی خود را از وضعیت زبان فارسی در نسل جدید ابراز کرد و گفت اتصال هزارساله ما با میراث ادبی، ضامن هویت ایرانی بوده و این پیوند نباید تضعیف شود.
اهمیت حفاظت از کودکان در برابر بحرانها
وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی به آسیبپذیری کودکان در بحرانهای مختلف، از جمله جنگ تحمیلی، اشاره کرد. ایشان تصریح نمود که صیانت از کودکان در شرایط بحرانی اهمیت مضاعفی دارد. به گفته ایشان، کودکانی که از بحرانها آسیب میبینند، نمیتوانند به نسل آیندهساز توانمندی تبدیل شوند و این مسئله نیازمند توجه ویژه نهادهای فرهنگی است.
همافزایی نهادی؛ کلید حل چالشهای مشترک
صالحی در پایان بر ضرورت همافزایی میان نهادهای فعال در حوزه کودک و نوجوان تاکید کرد. ایشان بیان داشت که این همکاری باید از درون خود سازمانها آغاز شود و سپس به تعاملات برونسازمانی گسترش یابد. به اعتقاد وزیر فرهنگ، هیچ مجموعهای بهتنهایی نمیتواند همه مشکلات را حل کند. کلید موفقیت، تجمیع منابع انسانی، فکری، مالی و مادی برای تشریک مساعی و بسترسازی جهت حل چالشهای این حوزه است.
***
دیدگاههای وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی، کانون پرورش فکری را به یک شریک راهبردی در سیاستگذاری کلان فرهنگی کشور ارتقا میدهد. تاکید بر چالشهایی نظیر فقر پژوهشی، ضعف اقتصاد فرهنگ و شکاف عدالت فرهنگی، نشاندهنده یک رویکرد ریشهای و ساختاری برای حل مسائل است. این نقشه راه، حرکتی هوشمندانه از فعالیتهای پراکنده به سوی ایجاد یک اکوسیستم فرهنگی منسجم، مبتنی بر داده و اقتصادی پایدار برای نسل آینده را هدفگذاری میکند. در این چشمانداز، کانون نه تنها تولیدکننده محتوا، بلکه بسترساز توسعه فرهنگی و صیانت از هویت ملی در مقیاسی گستردهتر تعریف میشود.
