مدیرعامل بورس انرژی ایران از تحقق هدف معامله حداقل 30 درصد برق کشور در این بورس مطابق با برنامه هفتم توسعه خبر داد. او اعلام کرد دو آییننامه اجرایی کلیدی، شامل بند «ب» ماده 43 برنامه هفتم و ماده 10 قانون مانعزدایی، در هیئت وزیران تصویب شده است. این مصوبات، زمینه را برای افزایش سهم معاملات برق در بورس به 60 درصد و راهاندازی ابزار «گواهی سوخت نیروگاهی» فراهم میکنند. هدف نهایی این تحولات، ایجاد انضباط مالی، شفافسازی اقتصاد برق و جذابسازی این صنعت برای جذب سرمایهگذاریهای جدید است.
تحقق هدف ۳۰ درصدی معاملات برق در بورس انرژی
محمد نظیفی، مدیرعامل بورس انرژی ایران، اعلام کرد تکلیف برنامه هفتم توسعه برای انجام حداقل 30 درصد از معاملات برق از طریق بورس انرژی محقق شده است. این دستاورد با همکاری نزدیک وزارت نیرو، سازمان برنامه و بودجه، وزارت اقتصاد و بورس انرژی به عنوان بستر معاملاتی به دست آمد. او اشاره کرد که ایده اولیه این بورس با هدف ایجاد یک بازار منطقهای برای نفت شکل گرفت و در نهایت در سال 1390 به شکل فعلی تکامل یافت.
هدفگذاری بلندمدت: سهم ۶۰ درصدی بورس از معاملات برق
با وجود تحقق هدف اولیه، برنامه هفتم توسعه سقف بالاتری را برای آینده در نظر گرفته است. هدف نهایی این برنامه، رساندن سهم معاملات برق در بورس انرژی به 60 درصد است. نظیفی تأکید کرد که با توجه به ناترازیهای موجود در صنعت برق و ضرورت اصلاح الگوی مصرف، دستیابی به این هدف حتی پیش از پایان برنامه نیز ضروری به نظر میرسد. به گفته او، این شرایط ایجاب میکند که توسعه بازار برق در بورس با سرعت بیشتری دنبال شود.
تصویب ۲ آییننامه کلیدی برای تحول در اقتصاد برق
مدیرعامل بورس انرژی از تصویب دو آییننامه اجرایی مهم در هیئت وزیران طی هفتههای اخیر خبر داد. اولین مصوبه، آییننامه اجرایی بند «ب» ماده 43 برنامه هفتم است که پس از بررسی در 5 جلسه کمیسیون اقتصادی دولت، تصویب شد. دومین مصوبه به آییننامه اجرایی ماده 10 قانون مانعزدایی از توسعه صنعت برق مربوط میشود که پیشبینی میشود هر دو آییننامه به زودی برای اجرا ابلاغ شوند.
گواهی سوخت نیروگاهی؛ ابزار جدید انتقال یارانه
بخش مهمی از آییننامه ماده 10 قانون مانعزدایی، به معاملهپذیر شدن گواهی سوخت نیروگاهی اختصاص دارد. این ابزار در راستای سیاست دولت برای انتقال یارانه انرژی به انتهای زنجیره مصرف طراحی شده است. با این سازوکار، نیروگاهها هزینه واقعی سوخت را پرداخت میکنند و در مقابل، برق تولیدی خود را به صورت آزاد در بازار عرضه خواهند کرد. در این مدل، یارانه انرژی به جای ابتدای زنجیره، بر روی قبوض مصرفکنندگان مشروط به رعایت الگو، اعمال میشود.
ورود به بورس: انضباط مالی و شفافیت برای صنعت برق
نظیفی تأکید کرد که ورود صنعت برق به سازوکارهای بورسی به معنای مالیسازی و شفافسازی این حوزه است. بازارهای مالی با ایجاد انضباط، شفافیت و قواعد مشخص، جریانهای اقتصادی را به سمت کارایی بیشتر هدایت میکنند. یکی از دستاوردهای مهم این رویکرد، انضباط در تسویه معاملات است. در بورس انرژی، تسویه ریالی معاملات برق حداکثر در روز کاری بعد انجام میشود و عملاً نکولی در این بخش وجود ندارد.
بهبود «کیفیت سود» نیروگاهها با گردش نقدینگی شفاف
اجرای این سیاستها علاوه بر افزایش حاشیه سود نیروگاهها، بهبود قابل توجهی در «کیفیت سود» آنها ایجاد میکند. در شرایط فعلی، سود اسمی ثبت شده در صورتهای مالی نیروگاهها لزوماً با جریان نقدی مناسب همراه نیست. اما با ورود معاملات به بستر شفاف بازار، گردش نقدی نیروگاهها بهبود یافته و سود شناساییشده نیز از کیفیت بالاتری برخوردار خواهد شد.
جذابتر شدن اقتصاد برق برای جذب سرمایهگذاریهای جدید
انتقال سهم بیشتری از معاملات برق به بورس انرژی، تسویه منظمتر و نظارت دقیق سازمان بورس را به همراه دارد. این عوامل در نهایت به افزایش انضباط اقتصادی و پیشبینیپذیری در بازار برق منجر میشود. نتیجه این فرآیند، جذابتر شدن اقتصاد برق برای سرمایهگذاران خواهد بود. شفافیت در قیمتگذاری و اطمینان از تسویه معاملات، ریسکهای این حوزه را کاهش میدهد و زمینه را برای جذب سرمایهگذاریهای بیشتر فراهم میکند.
***
تصویب دو آییننامه اجرایی کلیدی، یک گام استراتژیک برای اصلاحات ساختاری در صنعت برق ایران محسوب میشود. سیاستگذار با بهرهگیری از مکانیزم بورس انرژی، به دنبال تزریق انضباط مالی و شفافیت به بازاری است که سالها با چالش ناترازی و قیمتگذاری دستوری مواجه بوده است. ابزارهایی مانند گواهی سوخت نیروگاهی، مدل تخصیص یارانه را هدفمند کرده و اقتصاد نیروگاهها را به سمت واقعی شدن سوق میدهد. این تحولات با بهبود کیفیت سود و افزایش پیشبینیپذیری، ریسک سرمایهگذاری را کاهش میدهد. در نهایت، این اقدامات میتوانند مسیر را برای جذب سرمایه خصوصی و رفع چالشهای زیرساختی صنعت برق هموارتر سازند.