احسان چیتساز، معاون وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات، در اجلاس وزرای فناوری اطلاعات سازمان همکاری شانگهای در شهر بیشکک قرقیزستان، بر تغییر ماهیت جنگها در عصر داده و هوش مصنوعی تأکید کرد. او با اشاره به گسترش حملات سایبری به زیرساختهای حیاتی، خواستار ایجاد چارچوبهای مشترک برای تنظیمگری پلتفرمها، حفاظت از زیرساختهای دیجیتال و توسعه همکاریهای منطقهای در حکمرانی دیجیتال شد. همچنین ایران پیشنهادهایی برای توسعه زیرساختهای داده، همکاری در حوزه هوش مصنوعی و ایجاد نظام پرداخت منطقهای مبتنی بر فناوری بلاکچین ارائه داد.
برگزاری اجلاس فناوری اطلاعات سازمان همکاری شانگهای
اجلاس وزرای فناوری اطلاعات سازمان همکاری شانگهای در شهر بیشکک قرقیزستان و در چارچوب ریاست دورهای این کشور برگزار شد. این نشست به عنوان یکی از مهمترین رویدادهای منطقهای در حوزه فناوری، اقتصاد دیجیتال و امنیت سایبری شناخته میشود. نمایندگان کشورهای عضو در این اجلاس درباره چالشها و فرصتهای تحول دیجیتال و امنیت زیرساختهای فناوری گفتوگو کردند.
تغییر ماهیت جنگها در عصر داده
احسان چیتساز، معاون سیاستگذاری و برنامهریزی توسعه فاوا و اقتصاد دیجیتال وزارت ارتباطات، در سخنرانی خود اعلام کرد که مفهوم جنگ در جهان امروز دچار تحول شده است. به گفته او، در عصر داده و هوش مصنوعی، بسیاری از منازعات از فضای سایبری آغاز میشوند و به زیرساختهای حیاتی فناوری اطلاعات گسترش مییابند. وی حملات ترکیبی سایبری و فیزیکی به مراکز داده، شبکههای ارتباطی و سامانههای ماهوارهای را نشانه ورود جهان به مرحله جدیدی از جنگهای مبتنی بر داده و الگوریتم دانست.
تهدید حملات سایبری برای اقتصاد دیجیتال
معاون وزیر ارتباطات تأکید کرد که حمله به زیرساختهای فناوری اطلاعات تنها یک تهدید فنی نیست، بلکه میتواند ثبات اقتصادی کشورها و ارائه خدمات عمومی را نیز تحت تأثیر قرار دهد. او این نوع حملات را نقض حاکمیت دیجیتال کشورها دانست و افزود که چنین اقداماتی میتواند اعتماد به همکاریهای بینالمللی در حوزه فناوری را نیز تضعیف کند.
پیشنهادهای ایران برای همکاری دیجیتال منطقهای
چیتساز در ادامه چند ابتکار راهبردی را برای توسعه همکاریهای دیجیتال در چارچوب سازمان همکاری شانگهای مطرح کرد. از جمله این پیشنهادها میتوان به ایجاد چارچوب مشترک برای حفاظت از زیرساختهای حیاتی دیجیتال و سازوکارهای واکنش سریع، توسعه زیرساختهای منطقهای داده و توان پردازشی، و تنظیمگری مشترک پلتفرمهای بینالمللی اشاره کرد.
او همچنین پیشنهاد ایجاد نظام پرداخت منطقهای مبتنی بر ارزهای دیجیتال بانکهای مرکزی و فناوری بلاکچین، توسعه اکوسیستم مشترک داده و هوش مصنوعی برای تولید مدلهای بومی، و همکاری در حوزه اینترنت ماهوارهای را مطرح کرد.
هوش مصنوعی؛ فرصت و چالش همزمان
چیتساز هوش مصنوعی را فناوریای دووجهی دانست که هم میتواند در حملات سایبری پیشرفته مورد استفاده قرار گیرد و هم نقش مهمی در تقویت سامانههای دفاعی ایفا کند. به گفته او، توسعه سامانههای امنیت سایبری مبتنی بر هوش مصنوعی و تدوین قواعد مشترک برای استفاده مسئولانه از این فناوری، از ضرورتهای عصر جدید حکمرانی دیجیتال است.
حرکت به سمت نظم دیجیتال چندقطبی
معاون وزیر ارتباطات در پایان سخنان خود تأکید کرد که در جهان امروز، قدرت کشورها بیش از هر زمان دیگری بر پایه داده، الگوریتم و زیرساختهای دیجیتال تعریف میشود. او از کشورهای عضو سازمان همکاری شانگهای خواست با تقویت همکاریهای فناورانه، به سمت شکلدهی به نظم دیجیتال عادلانهتر و چندقطبی حرکت کنند. در حاشیه این اجلاس نیز برخی کشورهای عضو سازمان همکاری شانگهای حمله به زیرساختهای فناوری اطلاعات ایران را محکوم کردند.
***
اظهارات نماینده ایران در اجلاس فناوری اطلاعات سازمان همکاری شانگهای نشاندهنده تمرکز فزاینده بر مفهوم «حاکمیت دیجیتال» در معادلات بینالمللی است. طرح موضوعاتی مانند تنظیمگری مشترک پلتفرمها، حفاظت از زیرساختهای حیاتی و ایجاد نظامهای پرداخت منطقهای، بیانگر تلاش برای شکلدهی به یک معماری جدید همکاری دیجیتال در سطح منطقه است. در چنین چارچوبی، کشورهای عضو میتوانند با همگرایی در حوزه داده، هوش مصنوعی و زیرساختهای ارتباطی، وابستگی به ساختارهای متمرکز جهانی را کاهش داده و به سمت شکلگیری یک نظم دیجیتال چندقطبی حرکت کنند.
