بانک مرکزی در جدیدترین عملیات بازار باز خود، مبلغ 1,800 هزار میلیارد ریال (معادل 180 هزار میلیارد تومان) نقدینگی از طریق توافق بازخرید به بازار بین بانکی تزریق کرد. این اقدام در راستای سیاست پولی برای مدیریت ذخایر بانکی و کنترل نوسانات نرخ سود انجام شد. گزارشها نشان میدهد که با وجود فراهم بودن امکان اعتبارگیری قاعدهمند با نرخ 24 درصد، هیچ بانکی در هفته گذشته از این ابزار استفاده نکرده است.
اجرای عملیات بازار باز در 7 اردیبهشت 1405
بر اساس گزارش عملیات اجرایی سیاست پولی بانک مرکزی، این نهاد در هفته منتهی به 7 اردیبهشت ماه سال 1405، به اجرای عملیات بازار باز اقدام نمود. در این عملیات، بانک مرکزی در قالب توافق بازخرید (ریپو)، مبلغ 1,800 هزار میلیارد ریال نقدینگی به بانکها و موسسات اعتباری تزریق کرد. این اقدام به منظور مدیریت سطح نقدینگی در بازار بینبانکی ریالی صورت پذیرفته است.
اهداف و مکانیزم عملیات بازار باز
بانک مرکزی به صورت هفتگی و در موارد لزوم به شکل موردی، عملیات بازار باز را اجرا میکند. هدف اصلی از این عملیات، مدیریت دقیق ذخایر مورد نیاز در بازار بینبانکی است. این بانک با خرید یا فروش اوراق مالی اسلامی دولتی، موضع عملیاتی خود را مشخص میسازد. این تصمیمگیری بر اساس پیشبینی وضعیت نقدینگی و با هدف کاهش نوسانات نرخ سود بازار بینبانکی حول نرخ هدف سیاستی اتخاذ میشود.
فرآیند تعامل بانکها در عملیات بازار باز
بانک مرکزی موضع عملیاتی خود را از طریق اطلاعیهای در سامانه بازار بینبانکی (تابا) به اطلاع شبکه بانکی کشور میرساند. پس از انتشار این اطلاعیه، بانکها و موسسات اعتباری غیربانکی فرصت دارند تا در مهلت تعیین شده، سفارشهای خود را ثبت کنند. این فرآیند به بانکها اجازه میدهد تا نقدینگی خود را در بازار بینبانکی به شکلی کارآمد مدیریت نمایند.
ابزار اعتبارگیری قاعدهمند و عدم استفاده بانکها
علاوه بر عملیات بازار باز، ابزار دیگری تحت عنوان اعتبارگیری قاعدهمند در اختیار بانکها قرار دارد. بانکها و موسسات اعتباری میتوانند در روزهای شنبه تا چهارشنبه، با وثیقه گذاشتن اوراق مالی اسلامی دولتی، از بانک مرکزی اعتبار دریافت کنند. نرخ سود این اعتبار، سقف دالان نرخ سود یعنی 24 درصد است. با این حال، گزارش نشان میدهد که از حراج هفته گذشته تاکنون، هیچ یک از بانکها و موسسات اعتباری غیربانکی از این تسهیلات استفاده نکردهاند.
***
اقدام بانک مرکزی در تزریق 180 هزار میلیارد تومان نقدینگی از طریق عملیات بازخرید، نشاندهنده رویکرد فعال این نهاد در مدیریت نقدینگی کوتاهمدت و تثبیت بازار پول است. این عملیات به بانکها کمک میکند تا نیازهای نقدینگی خود را با هزینهای کنترلشده تامین کنند و از نوسانات شدید در نرخ سود بینبانکی جلوگیری شود. نکته قابل توجه، عدم استفاده بانکها از ابزار اعتبارگیری قاعدهمند در هفته اخیر است. این موضوع میتواند نشاندهنده موفقیت عملیات بازار باز در تامین نقدینگی مورد نیاز بازار باشد، به طوری که بانکها نیازی به استقراض با نرخ بالاتر (سقف دالان 24 درصدی) پیدا نکردهاند.
