آنتونیو کاستا، رئیس شورای اروپا، با انتقاد مستقیم از رویکرد نظامی ایالات متحده، محاصره دریایی بنادر ایران را راهکاری ناکارآمد برای حل تنشها دانست. وی بر لزوم پایبندی به قوانین بینالمللی تأکید کرد و از تلاش اروپا برای ایجاد یک چارچوب دیپلماتیک متفاوت خارج از بنبستهای فعلی شورای امنیت خبر داد. این موضعگیری نشاندهنده شکاف عمیق میان بروکسل و واشینگتن در مدیریت امنیت دریانوردی و بحرانهای منطقهای است.
نقد رویکرد تقابلی آمریکا در قبال بنادر ایران
رئیس شورای اروپا در موضعگیری صریح خود، محاصره دریایی را ابزاری مردود برای مدیریت بحران توصیف کرد. آنتونیو کاستا تأکید کرد که فشار نظامی از طریق انسداد بنادر نه تنها به حل اختلافات با ایران کمک نمیکند، بلکه میتواند منجر به پیچیدگیهای بیشتر در روابط بینالملل شود. او با اشاره به اینکه محاصرهها هرگز راهحل نهایی نیستند، بر لزوم تغییر رویکرد از تقابل فیزیکی به سمت سازوکارهای پایدارتر تأکید داشت.
اولویت قوانین بینالمللی در مدیریت تنگه هرمز
در آستانه برگزاری همایش ائتلاف دریایی به رهبری فرانسه و انگلیس، کاستا بر انجام اقدامات در چارچوبهای قانونی و درست پافشاری کرد. از نظر عالیترین مقام اجرایی شورای اروپا، هرگونه فعالیت در تنگه هرمز باید با احترام کامل به قوانین بینالمللی صورت گیرد. وی معتقد است که مشروعیت اقدامات بینالمللی در گرو رعایت قواعد حقوقی است و اروپا تلاش میکند تا از مسیرهای قانونی برای ثبات دریانوردی استفاده کند.
جستجوی سازوکار جایگزین در سایه بنبست شورای امنیت
با توجه به وتوی قطعنامهها توسط چین و روسیه که مانع از صدور مجوز رسمی شورای امنیت برای تشکیل ائتلافهای نظامی شده است، اروپا به دنبال راهکارهای میانه میگردد. کاستا صراحتاً اعلام کرد که اگرچه مجوز شورای امنیت سازمان ملل متحد گزینهای ایدهآل محسوب میشود، اما نبود آن به معنای توقف کامل فعالیتها نیست. او از امکان پیشبرد اهداف در یک «چارچوب متفاوت» سخن گفت که نشاندهنده تلاش برای ایجاد یک همگرایی جدید میان قدرتهای اروپایی بدون تکیه مطلق به ساختارهای سنتی سازمان ملل است.
تضاد رویکردهای دیپلماتیک و نظامی در عرصه بینالملل
اظهارات اخیر نشاندهنده یک مرزبندی مشخص میان دیپلماسی اروپایی و اقدامات یکجانبه ایالات متحده است. در حالی که خبرنگاران بر محدودیتهای قانونی ناشی از مخالفت قدرتهای شرقی در شورای امنیت تأکید دارند، پارادایم فکری رئیس شورای اروپا بر عبور از بنبستها با تکیه بر «رفتار درست» استوار است. این رویکرد تلاش دارد تا ضمن حفظ فاصله با سیاستهای تندروانه، مسیر را برای کنشگری مستقل اروپا در پروندههای حساس باز نگه دارد.
***
موضعگیری رئیس شورای اروپا نشاندهنده تلاش جدی بروکسل برای جلوگیری از اختلال در نظم تجارت دریایی و حفظ ثبات در بازارهای انرژی است. از منظر اقتصاد سیاسی، مخالفت با محاصره دریایی به معنای صیانت از جریان آزاد کالا در آبراههای راهبردی است که هرگونه تنش در آنها میتواند هزینههای بیمه و حملونقل بینالمللی را به شدت افزایش دهد. اصرار بر قوانین بینالمللی و عبور از ساختار سنتی شورای امنیت، نشان میدهد که اروپا به دنبال تثبیت جایگاه خود به عنوان یک میانجی قدرتمند است تا از وقوع شوکهای ناگهانی به اقتصاد جهانی جلوگیری کند. این رویکرد، در میانمدت میتواند به کاهش ریسکهای سیستماتیک در منطقه خلیج فارس و تنگه هرمز منجر شود.
