در پی تشدید تنشهای نظامی و تهدیدات بیسابقه علیه زیرساختهای غیرنظامی، گروهی از نمایندگان دموکرات کنگره آمریکا به رهبری چهرههایی چون جان لارسون با ارائه لایحهای شامل ۱۳ بند، رسماً خواستار استیضاح و برکناری دونالد ترامپ شدند. این نمایندگان با متهم کردن رئیسجمهور به راه انداختن «جنگ غیرقانونی»، ارتکاب جنایات جنگی و به خطر انداختن امنیت ملی، علاوه بر فرآیند استیضاح، خواستار فعالسازی متمم ۲۵ قانون اساسی برای سلب قدرت از وی به دلیل لفاظیهای اخیر رئیسجمهور در شبکههای اجتماعی و تهدید به نابودی تمدنها و بیثباتی ذهنی و عدم صلاحیت روانی و اجرایی شدهاند.
اتهامات سنگین؛ از جنایات جنگی تا نقض سوگند ریاستجمهوری
بندهای ۱۳ گانه استیضاح، طیف گستردهای از تخلفات را شامل میشود که محور اصلی آن مدیریت تنشها با ایران است. نمایندگان معتقدند ترامپ با دور زدن کنگره و آغاز عملیات نظامی بدون مجوز، مستقیماً قانون اساسی را نقض کرده است. در این لایحه، تهدید به بمباران مراکز غیرنظامی، پلها و نیروگاهها به عنوان مصداق بارز «جنایت جنگی» قید شده و تاکید شده است که ادامه حضور وی در کاخ سفید، تهدیدی آنی برای صلح جهانی و امنیت سربازان آمریکایی محسوب میشود.
فشار مضاعف برای اجرای متمم ۲۵ قانون اساسی
علاوه بر مسیر استیضاح، دموکراتها و حتی برخی از متحدان سابق ترامپ، کابینه و جی.دی ونس، معاون رئیسجمهور، را برای مداخله فوری تحت فشار قرار دادهاند. آنها معتقدند رفتارهای اخیر ترامپ، از جمله تهدید به «نابودی یک تمدن کامل»، نشاندهنده ناتوانی وی در تشخیص منافع ملی است. متمم ۲۵ به معاون و اکثریت کابینه اجازه میدهد در صورت عدم توانایی رئیسجمهور در اجرای وظایف، وی را از قدرت کنار بگذارند؛ مسیری که هرچند دشوار است، اما اکنون به عنوان جدیترین گزینه روی میز منتقدان قرار دارد.
موانع قانونی در مسیر برکناری و واکنش جمهوریخواهان
با وجود جدیت اتهامات، واقعیتهای عددی در کنگره به نفع ترامپ است. تصویب استیضاح به دوسوم آرای هر دو مجلس نیاز دارد، در حالی که جمهوریخواهان همچنان اکثریت کرسیها را در دست دارند. سران جمهوریخواه این اقدام را «شکار جادوگر» و تلاشی حزبی برای فلج کردن دولت در میانه یک بحران بینالمللی توصیف کردهاند. با این حال، تحلیلگران معتقدند حتی اگر این طرح در صحن شورا رای نیاورد، میتواند منجر به ریزش آرای ترامپ در آستانه انتخابات پیشرو و تضعیف جایگاه او در مذاکرات بینالمللی شود.
***
تنش سیاسی در قلب واشینگتن و طرح استیضاح رئیسجمهور، بلافاصله سیگنالهای منفی به بازارهای جهانی صادر کرده است. عدم قطعیت در لایه اول مدیریت سیاسی آمریکا، باعث نوسان در قیمت انرژی و تضعیف شاخصهای بورس وال استریت شده است. از منظر اقتصاد بینالملل، تهدید به فعالسازی متمم ۲۵ قانون اساسی، اعتماد سرمایهگذاران را به ثبات تصمیمگیری در بزرگترین اقتصاد جهان مخدوش میکند. این بیثباتی داخلی، در کنار هزینههای سرسامآور جنگ غیرقانونی، فشار تورمی را بر معیشت خانوارهای آمریکایی افزایش داده و میتواند منجر به تغییر ریل در بودجهنویسی نظامی و کاهش اعتبار دلار در معاملات میانمدت شود. در واقع، استیضاح در این مقطع، بیش از آنکه یک حرکت حقوقی باشد، پیامی به بازارهاست که موتورهای تولید بحران در واشینگتن با مقاومت جدی داخلی روبرو شدهاند.
