اندیشکده انگلیسی «مؤسسه خدمات متحد سلطنتی» (RUSI) در گزارشی تحلیلی، از ناکامی همزمان دولت آمریکا در چهار حوزه کلیدی برای باز نگه داشتن تنگه هرمز پرده برداشت. این شکستها شامل توقف طرح بیمه جنگی کشتیها، بحران در بازار اوراق قرضه و امتناع فدرال رزرو از مداخله، تخلیه ذخایر استراتژیک موشکهای تاماهاوک و در نهایت رد بودجه ۲۰۰ میلیارد دلاری توسط کنگره است. این بنبست چهارجانبه، واشنگتن را ناچار به عقبنشینی و تمدید توقف حملات به زیرساختهای انرژی ایران کرده است.
ناکامی طرح بیمه جنگی و توقف تردد در آبراه حیاتی
نخستین ابزار دولت آمریکا برای مقابله با مسدود شدن تنگه هرمز، راهاندازی یک مکانیسم بیمهای توسط شرکت توسعه مالی بینالمللی (DFC) با همکاری غول بیمه جهان، شرکت «چاب»، بود. هدف از این طرح، جایگزینی بیمهگران خصوصی و ترغیب کشتیهای تجاری به تردد در منطقه جنگی با پوشش ریسکهای دولتی بود. با این حال، این برنامه ظرف کمتر از ۳ هفته با شکست مطلق مواجه شد؛ چرا که کاپیتانها و مالکان کشتیها علیرغم پوشش کامل بیمهای، حاضر به پذیرش ریسک جان خدمه و ورود به منطقه درگیری نبودند. این موضوع نشان داد که ابزارهای مالی توان مقابله با تهدیدات فیزیکی در تنگه هرمز را ندارند.
بحران در بازار اوراق قرضه و سکوت معنادار فدرال رزرو
همزمان با تنشهای نظامی، بازار مالی آمریکا سیگنالهای فروپاشی صادر کرد. شاخص نوسانات بازار خزانهداری با جهش ۲۸ درصدی به عدد ۱۰۸ رسید که یادآور بحرانهای بزرگ سالهای ۲۰۰۸ و ۲۰۲۳ بود. نکته تأملبرانگیز، عدم مداخله فدرال رزرو برای نجات بازار بود؛ ترازنامه این بانک تنها ۹.۶ میلیارد دلار افزایش یافت که در مقایسه با تزریق ۵۰۰ میلیارد دلاری دوران کرونا، بسیار ناچیز است. این انفعال ناشی از گرفتاری اقتصاد آمریکا در تله رکود تورمی و افزایش قیمت جهانی نفت بود که عملاً دست بانک مرکزی را برای مانور مالی بست.
تخلیه ذخایر موشکی و چالش تأمین بودجه نظامی
در جبهه میدانی، ارتش ایالات متحده با بحران فرسایش تسلیحاتی روبرو شد. مصرف ۱۶۸ فروند موشک کروز تاماهاوک تنها در ۱۰۰ ساعت اول نبرد، معادل ۳ سال ظرفیت تولید کارخانههای اسلحهسازی این کشور بود. مشاوران پنتاگون هشدار دادند که تداوم این روند، ذخایر استراتژیک آمریکا را برای سایر نقاط جهان به صفر میرساند. همزمان در بخش تأمین مالی، درخواست بودجه اضطراری ۲۰۰ میلیارد دلاری وزارت دفاع برای پوشش هزینههای ۱۱ میلیارد دلاری در هر ۶ روز، با مخالفت صریح کنگره مواجه شد که منجر به بروز بحران در تأمین سوخت و تدارکات نیروهای مستقر گردید.
عقبنشینی اجباری و پیامدهای راهبردی در سطح جهانی
مجموع این شکستهای پیاپی، دونالد ترامپ را ناچار کرد تا در تاریخ ۲۳ مارس، توقف حملات به تأسیسات نفتی ایران را اعلام و آن را برای ۱۰ روز دیگر تمدید کند؛ اقدامی که از سوی مقامات تهران به عنوان عقبنشینی رسمی واشنگتن تعبیر شد. اندیشکده RUSI تأکید میکند که این تجربه، سیگنال ضعف بزرگی به رقبای جهانی آمریکا از جمله چین مخابره کرده است. اکنون پکن با تحلیل این شکست در تنگه هرمز، الگوهای رفتاری جدیدی را برای درگیریهای احتمالی در تنگه تایوان و دریای چین جنوبی طراحی خواهد کرد که نشاندهنده افول قدرت بازدارندگی دریایی ایالات متحده است.
***
شکست طرحهای چهارگانه آمریکا در تنگه هرمز، بیانگر اتمام کارایی ابزارهای سنتی «قدرت سخت» و «قدرت نرم» در مواجهه با ژئوپلیتیک انرژی ایران است. ناتوانی در بازگرداندن امنیت به خطوط کشتیرانی از طریق بیمههای دولتی، ثابت کرد که امنیت فیزیکی زیرساختها قابل خرید و فروش نیست. از سوی دیگر، بحران در بازار اوراق قرضه و عدم توانایی فدرال رزرو برای مداخله، نشاندهنده شکنندگی عمیق اقتصاد داخلی آمریکا در اثر نوسانات قیمت نفت است. تخلیه سریع ذخایر موشکی تاماهاوک نیز هشدار جدی به زنجیره تأمین نظامی غرب بود که توان پشتیبانی از یک جنگ فرسایشی در خلیج فارس را ندارد. این عقبنشینی، نه تنها موقعیت ایران را در بازار جهانی انرژی تثبیت کرد، بلکه با تضعیف دلار و اعتبار نظامی آمریکا، مسیر را برای تغییر موازنه قدرت به نفع بلوکهای اقتصادی شرق هموارتر ساخت.
