ماریا زاخارووا، سخنگوی وزارت امور خارجه روسیه، اعلام کرد که کنترل ایران بر عبور و مرور کشتیها از تنگه هرمز یک واقعیت انکارناپذیر است. او تأکید کرد که حتی توان نظامی آمریکا در منطقه نیز قادر به تغییر این وضعیت نیست. زاخارووا هرگونه طرحی برای تنگه هرمز بدون مشارکت مستقیم و رضایت صریح ایران را فاقد مبنای حقوقی و عملی دانست. وی تصریح کرد که تنها راه تغییر وضع فعلی، عادیسازی روابط با ایران است که به صورت سازنده عبور کشتیهای غیردرگیر را ممکن کرده است.
یک واقعیت ژئوپلیتیکی غیرقابل تغییر
سخنگوی وزارت امور خارجه روسیه با صراحت اعلام کرد که ایران در حال حاضر عبور کشتیها از تنگه هرمز را کنترل میکند. ماریا زاخارووا این موضوع را یک واقعیت عینی توصیف کرد که ایالات متحده آمریکا با وجود تمام توان نظامی خود در خاورمیانه و اقیانوس هند نمیتواند آن را تغییر دهد. این موضعگیری نشاندهنده اهمیت استراتژیک ایران در یکی از حیاتیترین آبراههای جهان است. بنابراین، بر اساس تحلیل طرف روسی، بحث درباره عملی بودن هر طرحی برای مدیریت تنگه هرمز بدون در نظر گرفتن موضع ایران و مشارکت مستقیم این کشور، اساساً بیفایده و غیرممکن خواهد بود.
مبانی حقوقی؛ حاکمیت ایران بر آبهای سرزمینی
ماریا زاخارووا در ادامه به ابعاد حقوقی این مسئله پرداخت و بر حاکمیت ایران تاکید کرد. وی گفت: «ما هیچ سازوکار حقوقی نمیشناسیم که اجازه دهد آبهای واقع در دریای سرزمینی یک کشور بدون رضایت صریح ایران به کنترل دولتهای دیگر واگذار شود.» این بیانیه به طور مستقیم هرگونه تلاشی برای ایجاد سازوکارهای بینالمللی جایگزین یا اعمال کنترل خارجی بر این تنگه را رد میکند. این دیدگاه بر اصل حاکمیت ملی کشورها بر آبهای سرزمینی خود استوار است و هر طرحی مغایر با آن را فاقد اعتبار قانونی میداند.
عادیسازی روابط؛ تنها مسیر پیش رو
سخنگوی وزارت خارجه روسیه تنها راهکار پایدار برای مدیریت وضعیت تنگه هرمز را دیپلماسی و تعامل معرفی کرد. زاخارووا تاکید نمود: «تغییر وضع فعلی بدون عادیسازی روابط با ایران ممکن نیست.» او رفتار ایران را در این زمینه سازنده توصیف کرد و افزود که این کشور با عبور کشتیهای متعلق به کشورهای غیر درگیر در مناقشه موافقت کرده است. این بخش از سخنان وی، پیامی روشن به کشورهایی است که به دنبال تنشزدایی در منطقه هستند. این پیام نشان میدهد که مسیر تضمین امنیت دریانوردی از طریق همکاری و به رسمیت شناختن نقش ایران میگذرد، نه از طریق تقابل و اعمال فشار نظامی.
***
موضعگیری صریح روسیه در قبال تنگه هرمز، یک پیام راهبردی با ابعاد اقتصادی قابل توجه برای بازارهای جهانی انرژی است. این بیانیه با به رسمیت شناختن کنترل عملی و حقوقی ایران بر این آبراه حیاتی، هرگونه راهکار مبتنی بر فشار یا گزینههای نظامی را بیثباتکننده و غیرعملی معرفی میکند. در واقع، روسیه ثبات بلندمدت جریان انرژی و امنیت اقتصادی منطقه را به «عادیسازی روابط با ایران» گره میزند. این رویکرد، اهرم ژئواکونومیکی ایران را تقویت کرده و به بازیگران بینالمللی یادآوری میکند که امنیت عرضه انرژی جهانی، بیش از آنکه به حضور نظامی وابسته باشد، به دیپلماسی و پذیرش واقعیتهای ژئوپلیتیکی منطقه وابسته است.
