آهن اسفنجی

صنعت فولاد ایران که بر پایه مزیت گاز ارزان شکل گرفته، اکنون با بحران جدی مواجه است. افزایش بیش از 3 برابری قیمت گاز در 2 سال گذشته، قطعی‌های مکرر و هزینه‌های پنهان مانند مالیات بر ارزش افزوده، تولیدکنندگان آهن اسفنجی را به مرز زیان‌دهی کشانده است. محمد محیاپور، مدیرعامل توسعه آهن و فولاد گل‌گهر، هشدار می‌دهد این وضعیت به توقف 30 درصدی تولید سالانه آهن اسفنجی، تشدید خام‌فروشی و تهدید جایگاه صادراتی کشور منجر شده است. او خواستار اصلاح فوری قیمت‌گذاری گاز و حذف مالیات برای جلوگیری از فروپاشی این صنعت راهبردی شد.

با حکم سهامداران، دکتر مهدی شیرگیر به عنوان مدیرعامل جدید شرکت فولاد اقلید پارس منصوب شد. او که پیش از این عضو هیئت مدیره شرکت فولاد آرتاویل بود، جانشین دکتر کاظم عباسی شده است. شیرگیر با سوابقی در پروژه‌های آهن اسفنجی، فعالیت خود را با بازدید از سایت پروژه و برگزاری جلسه با پیمانکاران آغاز کرد. در این جلسه، روند پیشرفت و چالش‌های پروژه به طور کامل بررسی شد.

شرکت صنعت فولاد شادگان با تکیه بر موقعیت استراتژیک در استان خوزستان و دسترسی به زیرساخت‌های بندری، ریلی و انرژی، به یک بازیگر نوظهور در بازار فولاد تبدیل شده است. این شرکت که با ظرفیت تولید سالانه 800 هزار تن آهن اسفنجی آغاز به کار کرد، اکنون واحد فولادسازی با ظرفیت 800 هزار تن بیلت را نیز راه‌اندازی کرده است. برنامه‌های توسعه‌ای شرکت شامل احداث واحد اسلب عریض با ظرفیت 1.2 میلیون تن و تمرکز بر بازارهای صادراتی در حوزه خلیج‌فارس و شمال آفریقا است. این موقعیت، مزیت رقابتی قابل توجهی در لجستیک و هزینه‌های تولید برای فولاد شادگان ایجاد کرده است.

شرکت توسعه آهن و فولاد گل‌گهر اختراع جدیدی را برای کاهش مصرف انرژی در تولید آهن اسفنجی به ثبت رساند. این دستاورد با عنوان «فشارشکن جمع‌آوری آب خروجی از خنک‌کننده گازهای میدرکس» به ثبت رسیده است. هدف از این نوآوری، ارتقای فرآیند تولید، افزایش بهره‌وری و بهینه‌سازی عملکرد خطوط تولید است. این اقدام گامی مهم در راستای کاهش هزینه‌ها و تقویت جایگاه رقابتی این شرکت در بازارهای جهانی محسوب می‌شود.

مجتمع فولاد غدیر نی‌ریز با پیاده‌سازی الگوی نوین «اقتصاد آب»، رکورد کمترین میزان مصرف آب در صنعت فولاد ایران را به ثبت رساند. این مجتمع با اجرای طرح‌های بازچرخانی و بهینه‌سازی، مصرف آب واحد احیاء مستقیم را به 0.79 و واحد فولادسازی را به کمتر از 1 مترمکعب به ازای هر تن محصول کاهش داده است. این ارقام به شکل چشمگیری پایین‌تر از استانداردهای صنعتی است. علاوه بر این، با اتصال به خط انتقال آب خلیج فارس، این مجتمع روزانه 1 میلیون و 600 هزار لیتر آب شیرین‌شده دریافت می‌کند.

کارخانه آهن اسفنجی طوبی متعلق به شرکت توسعه آهن و فولاد گل‌گهر، موفق به ثبت دو رکورد مهم و همزمان شد. در تاریخ ۱۸ شهریورماه، این مجموعه رکورد روزانه «حمل، بارگیری و فروش» و همچنین رکورد «پایداری تولید» را به میزان ۲۵۰۲۷ تن در یک بازه زمانی ۱۷ روزه به ثبت رساند. این دستاورد عملیاتی مهم، در سالی که به نام «سرمایه‌گذاری برای تولید» مزین شده، نشان از هماهنگی بالای زنجیره ارزش و کارایی تولید در این واحد صنعتی دارد.

کارخانه فولادسازی شرکت فولاد شادگان با ظرفیت اسمی تولید سالانه ۸۰۰ هزار تن شمش بیلت، رسماً به بهره‌برداری رسید. در اولین روز فعالیت، این کارخانه موفق به تولید ۲۰۰ تن شمش با مقطع ۱۵۰×۱۵۰ میلیمتر شد. به گفته حسین کهزاد، مدیرعامل شرکت، مزیت استراتژیک این پروژه نزدیکی به آب‌های آزاد و سهولت صادرات است. این کارخانه محصول میانی آهن اسفنجی را به محصول نهایی با ارزش افزوده بالاتر تبدیل کرده و نقش مهمی در توسعه صنعتی و اشتغال‌زایی منطقه محروم شادگان ایفا خواهد کرد.

ایران و هند با تولید 54 و 34 میلیون تن، نیمی از تولید آهن اسفنجی جهان را در اختیار دارند. در این میان، ایران با برنامه‌های توسعه‌ای عظیم، قصد دارد ظرفیت تولید بریکت خود را از 2.6 میلیون تن فعلی به بیش از 30 میلیون تن تا سال 2028 برساند. شرکت صبا فولاد خلیج فارس به عنوان بزرگترین تولیدکننده و صادرکننده بریکت در منطقه خاورمیانه و شمال آفریقا، نقشی کلیدی در این تحول راهبردی ایفا می‌کند.

3 شرکت اصلی زیرمجموعه «گل‌گهر» شامل «سنگ آهن گهرزمین»، «توسعه آهن و فولاد گل گهر» و «مجتمع جهان فولاد سیرجان» در سال 1403 عملکردی درخشان به ثبت رساندند. گهرزمین با ثبت سود 144,063 میلیارد ریالی، بیشترین سودآوری را کسب کرد. توسعه آهن و فولاد گل‌گهر نیز رشد 48 درصدی فروش داخلی آهن اسفنجی را تجربه نمود. جهان فولاد سیرجان نیز با تنوع محصولات و افزایش 23 درصدی عرضه میلگرد، جایگاه سوم سودآورترین شرکت گروه را از آن خود کرد. این نتایج، نقش حیاتی این شرکت‌ها در زنجیره ارزش گروه گل‌گهر را برجسته می‌کند.

شرکت معدنی و صنعتی چادرملو موفق به ثبت رکوردهای جدید تولید در 3 کارخانه اصلی خود شده است. این دستاورد در حالی محقق شد که شرکت به طور همزمان کاهش چشمگیری در مصرف انرژی و هزینه‌های تولید را تجربه کرد. در بخش گندله‌سازی تا پایان مردادماه، رشد تولید بیش از 41 درصدی با کاهش 16.8 درصدی مصرف آب و 10.8 درصدی مصرف گاز همراه بود. همچنین واحد فولادسازی نیز رشد تولید بیش از 13 درصدی را در کنار کاهش 18.6 درصدی مصرف مواد نسوز به ثبت رساند. این آمارها نشان‌دهنده افزایش بهره‌وری و مدیریت بهینه منابع در این مجموعه صنعتی است.