چالش گاز صنایع و معادن

مدیرعامل شرکت فولاد آلیاژی ایران در دیدار با نماینده یزد، بر لزوم رفع موانع تامین انرژی و زیرساخت‌ها تاکید کرد. این شرکت برای جلوگیری از توقف تولید، به خرید برق سبز با نرخ بالاتر روی آورده است. محسن مصطفی‌پور همچنین از برنامه‌های جدی برای احداث نیروگاه خورشیدی اختصاصی و تملک نیروگاه حرارتی خبر داد. در این دیدار، محمدصالح جوکار، نماینده مجلس، حمایت کامل خود را از طرح‌های توسعه‌ای و مسئولیت اجتماعی فولاژ اعلام کرد.

مدیر انرژی و سیالات فولاد مبارکه ضمن انتقاد از بالاتر بودن قیمت حامل‌های انرژی در ایران نسبت به نرخ‌های جهانی، به تشریح چالش‌های ناشی از محدودیت‌های شدید برق در سال 1404 پرداخت. وی اعلام کرد با وجود این محدودیت‌ها، فولاد مبارکه با مصرف ویژه انرژی 23 گیگاژول بر تن فولاد، عملکردی بهتر از میانگین جهانی دارد و توانسته است با احداث نیروگاه‌های اختصاصی، بخش عمده‌ای از نیاز خود را تأمین کند. این شرکت همچنین با سرمایه‌گذاری در پروژه‌های بهینه‌سازی، مصرف آب خود را به رکورد 2.2 لیتر بر کیلوگرم فولاد کاهش داده است.

سعید زرندی، مدیرعامل گروه فولاد مبارکه، در دومین همایش سالانه فولاد کشور، تحلیلی جامع از وضعیت بحرانی صنعت فولاد ارائه داد. وی ضریب بهره‌برداری فولاد کشور را 60 درصد اعلام کرد که 10 درصد کمتر از میانگین 12 سال اخیر است. صادرات چین با دامپینگ قیمتی، افزایش قیمت برق از 2800 به 11300 تومان، و کاهش تولید از 50 میلیون تن ظرفیت به 30 میلیون تن، مهم‌ترین چالش‌ها هستند. زرندی از آمادگی فولاد مبارکه برای صادرات 1.5 میلیارد دلاری خبر داد و کاهش 8000 میلیارد تومانی هزینه‌ها را هدف‌گذاری کرد که تاکنون 2500 میلیارد تومان آن محقق شده است.

استاندار اصفهان در دومین همایش سالانه فولاد کشور، این صنعت را پیشران دیپلماسی اقتصادی و تاب‌آوری صنعتی ایران معرفی کرد. مهدی جمالی‌نژاد با اشاره به اقدامات فولاد مبارکه در استفاده از آب‌های نامتعارف و توسعه نیروگاه خورشیدی 120 مگاواتی، این شرکت را الگویی برای سایر صنایع دانست. وی بر لزوم توسعه زیرساخت‌های لجستیکی، تقویت دیپلماسی اقتصادی با کشورهای همسایه و استفاده از ابزارهای نوین مالی برای پشتیبانی از صادرات فولاد تأکید کرد.

حمید بورد، مدیرعامل شرکت ملی نفت ایران، از رفع قطعی مشکل گاز شرکت‌های فولادی با توسعه میادین جدید هالگان و شاهینی خبر داد. این طرح که با سرمایه‌گذاری بیش از 1 میلیارد دلار و با همکاری ایمیدرو اجرا می‌شود، روزانه 35 میلیون متر مکعب گاز جدید تولید خواهد کرد. این حجم تولید معادل 1.5 برابر یک فاز پارس جنوبی است و علاوه بر پوشش پیک مصرف، نیاز فولادسازان به گاز شبکه را نیز برطرف می‌سازد. به گفته بورد، این تفاهم‌نامه بی‌نظیر است و با توجه به وجود منابع مالی، طرح تقریباً آماده اجراست و تولید پلکانی آن طی 1 سال آینده آغاز می‌شود.

ایمیدرو برای رفع چالش کمبود انرژی در صنعت فولاد، تفاهم‌نامه مطالعه طرح توسعه میادین گازی هالگان و شاهینی را با شرکت ملی نفت ایران امضا کرد. محمد آقاجانلو، رئیس هیات عامل ایمیدرو، اعلام کرد این اقدام ظرفیت مازاد 20 میلیون تنی فولاد را فعال می‌کند. این ظرفیت راکد که به دلیل کمبود گاز و برق ایجاد شده، معادل 10 میلیارد دلار سرمایه غیرفعال است. او تاکید کرد که 70 درصد مصرف گاز این صنعت به‌عنوان ماده اولیه است و ناترازی انرژی باعث بازگشت به صادرات مواد خام 100 دلاری به جای محصولات نهایی 600 دلاری شده است.

تفاهم‌نامه‌ای راهبردی میان شرکت ملی نفت ایران، ایمیدرو، شرکت‌های فولادی و گروه مپنا به امضا رسید. هدف از این همکاری، توسعه میدان‌های گازی هالگان و شاهینی واقع در جنوب استان فارس است. این میادین با حجم گاز درجای 18 تریلیون فوت‌مکعب، ظرفیت تولید روزانه 35 میلیون مترمکعب گاز را دارند. این پروژه علاوه بر تولید 25 هزار بشکه میعانات گازی، خوراک پایدار صنایع فولادی و معدنی را تامین کرده و به کاهش ناترازی گاز کشور کمک می‌کند.

گروه فولاد مبارکه با هدف‌گذاری صادرات 1 میلیارد دلاری در سال 1404 و قرارگیری در جمع 500 شرکت برتر جهان تا 1410، مسیر توسعه خود را تعیین کرده است. این غول صنعتی با تولید 11.1 میلیون تن فولاد خام، یک‌سوم تولید کشور را در اختیار دارد. پروژه نورد گرم 2 با سرمایه‌گذاری 780 میلیون یورو در حال اجراست. شرکت با 368 میلیارد تومان قرارداد تحقیق و توسعه در 1403، بزرگترین CVC کشور را راه‌اندازی کرده است. چالش اصلی، محدودیت‌های شدید برق و گاز است که منجر به افزایش 28 برابری قیمت برق از سال 1398 شده است.

حسین سیمایی‌صراف، وزیر علوم، با اشاره به فناوری پیشرفته فولاد مبارکه در تصفیه پساب و بازچرخانی آب، اعلام کرد مدافع مدیریت مصرف آب در این شرکت خواهد بود. وی سهم صنایع از منابع آبی کشور را تنها 3 درصد در مقابل 90 درصد سهم کشاورزی دانست و تأکید کرد مصرف آب در صنعت به خلق ثروت عظیم منجر می‌شود. وزیر علوم همچنین قطع برق صنایع را مصیبتی برای اقتصاد خواند و ضرر 140 تا 150 همتی سال گذشته را یادآور شد و از خودکفایی صنعت فولاد در تأمین انرژی قدردانی کرد.

تأیید نهایی کمیته فقهی برای ابزاری استراتژیک

کمیته فقهی سازمان بورس و اوراق بهادار پس از بررسی‌های کارشناسی، موافقت خود را با تعمیم دارایی پایه در گواهی ظرفیت به انواع حامل‌های انرژی و آب اعلام کرد. این تصمیم در نشست روز چهارشنبه 22 مرداد که در محل بورس انرژی ایران برگزار شد، اتخاذ گردید. در این جلسه چهره‌های برجسته‌ای همچون غلامرضا مصباحی مقدم، ابوالقاسم علی‌دوست، مجید رضایی و شاپور محمدی حضور داشتند. این کمیته با رعایت ملاحظات مصوبه سال 1393، معامله این اوراق را بلامانع دانست.

گواهی ظرفیت چیست و چگونه عمل می‌کند؟

بر اساس تعریف مصوب، گواهی ظرفیت یک ورقه بهادار قابل معامله است. این اوراق بر پایه ایجاد ظرفیت‌های جدید و قابل اتکا در زنجیره انرژی و آب صادر می‌شوند. این زنجیره شامل تولید، تأمین، انتقال، ذخیره‌سازی و توزیع حامل‌های انرژی و آب است. همچنین این گواهی‌ها می‌توانند مبتنی بر کاهش ظرفیت قراردادی مشترکین فعلی صادر شوند و به دارنده خود حق استفاده از ظرفیت معینی را اعطا می‌کنند.

هدف‌گذاری برای حل معضل ناترازی انرژی

اقتصاد ایران با چالش جدی ناترازی در حوزه انرژی مواجه است که نیاز به توسعه زیرساخت‌ها را دوچندان می‌کند. عملیاتی‌سازی ابزارهایی مانند گواهی ظرفیت، در راستای اهداف ماده 38 قانون برنامه پنج ساله هفتم پیشرفت کشور است. این ابزار اهداف مهمی مانند تأمین مالی برای صنایع انرژی و تضمین بازگشت سرمایه فعالان این حوزه را دنبال می‌کند.

مشوقی اقتصادی برای مقابله با هدررفت منابع

بخش قابل توجهی از منابع انرژی کشور روزانه هدر می‌رود و این اتلاف، معضل ناترازی را عمیق‌تر کرده است. در این شرایط، گواهی‌های ظرفیت به عنوان یک مشوق اقتصادی عمل می‌کنند. این اوراق به تولیدکنندگان انرژی انگیزه مالی لازم را می‌دهند تا به طور جدی برای مقابله با تلفات انرژی اقدام کنند و بهره‌وری را افزایش دهند.

چشم‌انداز سودآوری برای اقتصاد ملی

محمد نظیفی، مدیرعامل بورس انرژی ایران، بر اهمیت بالای این ابزار مالی تأکید کرد. او بیان داشت که بازار گواهی ظرفیت، سودآوری بسیاری برای اقتصاد کشور به همراه خواهد داشت. به گفته نظیفی، مزیت اصلی ایران در حوزه هیدروکربوری است و باید از تمام ظرفیت‌های بازار سرمایه برای توسعه این مزیت اقتصادی راهبردی استفاده کرد.

جمع‌بندی و تحلیل اقتصادی
تصویب گواهی ظرفیت حامل‌های انرژی و آب توسط کمیته فقهی، یک نقطه عطف در پیوند بازار سرمایه با بخش واقعی اقتصاد محسوب می‌شود. این اقدام نه تنها یک ابزار مالی جدید برای سرمایه‌گذاران معرفی می‌کند، بلکه یک راهکار عملیاتی برای مواجهه با بحران ناترازی انرژی ارائه می‌دهد. این اوراق با ایجاد انگیزه اقتصادی برای بهینه‌سازی و توسعه زیرساخت‌ها، می‌توانند سرمایه‌های خصوصی را به سمت پروژه‌های استراتژیک انرژی هدایت کنند. موفقیت این ابزار، گامی مهم در جهت تأمین مالی پایدار و کاهش وابستگی به منابع دولتی در بخش انرژی خواهد بود و می‌تواند به افزایش بهره‌وری کلی اقتصاد ملی کمک شایانی نماید.