چالش تامین ارز و صادرات صنایع و معادن

صادرات بخش معدن و صنایع معدنی ایران در 4 ماه نخست سال 1404 به 4 میلیارد و 132 میلیون دلار رسید. این رقم با وجود کاهش 4 درصدی ارزش، با رشد 14 درصدی تناژ صادرات همراه بود و به بیش از 23.7 میلیون تن محصول بالغ شد. بیشترین سهم صادرات مربوط به زنجیره فولاد، آلومینیوم و مس بود که به تنهایی ارزشی معادل 3.24 میلیارد دلار ایجاد کرد. در مقابل، واردات این بخش با کاهش 18 درصدی وزنی، افزایش 5 درصدی ارزش را تجربه کرد و به 2 میلیارد و 76 میلیون دلار رسید.

سعید زرندی، مدیرعامل گروه فولاد مبارکه، در دومین همایش سالانه فولاد کشور، تحلیلی جامع از وضعیت بحرانی صنعت فولاد ارائه داد. وی ضریب بهره‌برداری فولاد کشور را 60 درصد اعلام کرد که 10 درصد کمتر از میانگین 12 سال اخیر است. صادرات چین با دامپینگ قیمتی، افزایش قیمت برق از 2800 به 11300 تومان، و کاهش تولید از 50 میلیون تن ظرفیت به 30 میلیون تن، مهم‌ترین چالش‌ها هستند. زرندی از آمادگی فولاد مبارکه برای صادرات 1.5 میلیارد دلاری خبر داد و کاهش 8000 میلیارد تومانی هزینه‌ها را هدف‌گذاری کرد که تاکنون 2500 میلیارد تومان آن محقق شده است.

استاندار اصفهان در دومین همایش سالانه فولاد کشور، این صنعت را پیشران دیپلماسی اقتصادی و تاب‌آوری صنعتی ایران معرفی کرد. مهدی جمالی‌نژاد با اشاره به اقدامات فولاد مبارکه در استفاده از آب‌های نامتعارف و توسعه نیروگاه خورشیدی 120 مگاواتی، این شرکت را الگویی برای سایر صنایع دانست. وی بر لزوم توسعه زیرساخت‌های لجستیکی، تقویت دیپلماسی اقتصادی با کشورهای همسایه و استفاده از ابزارهای نوین مالی برای پشتیبانی از صادرات فولاد تأکید کرد.

شرکت جهان فولاد سیرجان در 5 ماه نخست 1404، با وجود محدودیت‌های انرژی، عملکرد درخشانی ثبت کرد. این شرکت با رشد 51.6 درصدی، حجم کل تولیدات خود را به 1,777,746 تن رساند. درآمد فروش با جهش 68 درصدی به 16,096 میلیارد تومان رسید و صادرات نیز جهشی 6 برابری را تجربه کرد. ثبت 32 رکورد کمی و کیفی از دیگر دستاوردهای مهم این دوره بوده است.

گروه فولاد مبارکه با هدف‌گذاری صادرات 1 میلیارد دلاری در سال 1404 و قرارگیری در جمع 500 شرکت برتر جهان تا 1410، مسیر توسعه خود را تعیین کرده است. این غول صنعتی با تولید 11.1 میلیون تن فولاد خام، یک‌سوم تولید کشور را در اختیار دارد. پروژه نورد گرم 2 با سرمایه‌گذاری 780 میلیون یورو در حال اجراست. شرکت با 368 میلیارد تومان قرارداد تحقیق و توسعه در 1403، بزرگترین CVC کشور را راه‌اندازی کرده است. چالش اصلی، محدودیت‌های شدید برق و گاز است که منجر به افزایش 28 برابری قیمت برق از سال 1398 شده است.

مدیر ارز بازرگانی مرکز مبادله ایران از پیگیری‌های ویژه بانک مرکزی برای تأمین منابع ارزی طرح توسعه نورد گرم 2 فولاد مبارکه خبر داد. پس از تأمین موفق 110 میلیون یورو از طریق اوراق مرابحه صندوق توسعه ملی، اکنون فرآیند تخصیص 90 میلیون یوروی باقی‌مانده سرعت یافته است. با هماهنگی‌های صورت‌گرفته، پیش‌بینی می‌شود مراحل انتشار اوراق، تخصیص ارز و تحویل پول به ذی‌نفع نهایی در کمتر از یک ماه انجام شود. این اقدام، روند اجرای یکی از بزرگترین پروژه‌های صنعتی کشور را تسریع می‌کند.

رسول بخشی، عضو کمیسیون اقتصادی مجلس، پس از بازدید از فولاد مبارکه اعلام کرد مشکلات ارزی این شرکت از طریق مجلس و بانک مرکزی پیگیری خواهد شد. او فولاد مبارکه را یک صنعت مادر با تولید زیربنایی خواند که مشکلاتش به کل صنایع کشور سرایت می‌کند. وی همچنین به افزایش 4 برابری قیمت یکی از نهاده‌های انرژی این شرکت در یک سال گذشته اشاره کرد. این چالش‌ها سودآوری شرکت را که نیمی از مردم ایران سهامدار آن هستند، تحت تأثیر قرار داده است.