چالش آب صنایع و معادن

مدیرعامل شرکت توسعه معدنی و صنعتی صبانور از خط تولید لوله‌های پروژه انتقال آب از تصفیه‌خانه بیجار به کارخانه کنسانتره این شرکت بازدید کرد. این پروژه با احداث خط لوله‌ای به طول تقریبی 80 کیلومتر، فرآیند تأمین آب صنعتی را پایدار می‌سازد. اجرای کامل این طرح، حمل آب با تانکر را حذف کرده و منجر به کاهش چشمگیر هزینه‌های لجستیکی و قیمت تمام‌شده تولید در صبانور خواهد شد. این پروژه همچنین باعث کاهش بار ترافیکی و افزایش ایمنی جاده‌ای در منطقه می‌شود.

گروه فولاد مبارکه با هدف‌گذاری صادرات 1 میلیارد دلاری در سال 1404 و قرارگیری در جمع 500 شرکت برتر جهان تا 1410، مسیر توسعه خود را تعیین کرده است. این غول صنعتی با تولید 11.1 میلیون تن فولاد خام، یک‌سوم تولید کشور را در اختیار دارد. پروژه نورد گرم 2 با سرمایه‌گذاری 780 میلیون یورو در حال اجراست. شرکت با 368 میلیارد تومان قرارداد تحقیق و توسعه در 1403، بزرگترین CVC کشور را راه‌اندازی کرده است. چالش اصلی، محدودیت‌های شدید برق و گاز است که منجر به افزایش 28 برابری قیمت برق از سال 1398 شده است.

حسین سیمایی‌صراف، وزیر علوم، با اشاره به فناوری پیشرفته فولاد مبارکه در تصفیه پساب و بازچرخانی آب، اعلام کرد مدافع مدیریت مصرف آب در این شرکت خواهد بود. وی سهم صنایع از منابع آبی کشور را تنها 3 درصد در مقابل 90 درصد سهم کشاورزی دانست و تأکید کرد مصرف آب در صنعت به خلق ثروت عظیم منجر می‌شود. وزیر علوم همچنین قطع برق صنایع را مصیبتی برای اقتصاد خواند و ضرر 140 تا 150 همتی سال گذشته را یادآور شد و از خودکفایی صنعت فولاد در تأمین انرژی قدردانی کرد.

بورس انرژی ایران با معرفی “گواهی سپرده پساب”، ابزاری مالی جدید برای مقابله با بحران آب در کشور ارائه می‌کند. این اوراق که به زودی عرضه خواهند شد، امکان معامله قانونی پساب تصفیه‌شده و حق بهره‌برداری از آن را برای صنایع فراهم می‌آورد. هدف اصلی این طرح، تأمین مالی پروژه‌های زیرساختی حوزه آب و فاضلاب است. همچنین، این ابزار به اصلاح الگوی مصرف در صنایع پرمصرف مانند فولاد و پتروشیمی کمک شایانی خواهد کرد و فشار بر منابع آب شیرین را کاهش می‌دهد.

معاون وزیر نیرو با اشاره به بحران کم‌آبی، بر ضرورت حفاظت از تک‌تک قطرات آب تأکید کرد. او اجرای گسترده طرح‌های بازیافت فاضلاب و استفاده چرخه‌ای از منابع آبی را برای تأمین نیازهای خراسان رضوی و مشهد حیاتی دانست. وی ضمن اشاره به هزینه‌های سنگین تأمین آب از طرح‌هایی مانند هزار مسجد، خواستار دقت کامل در مصرف شد. با وجود چالش‌هایی نظیر عدم ورود حق‌آبه از سد دوستی، او مدیریت منابع فعلی را مطلوب ارزیابی کرد.

شرکت فولاد آلیاژی ایران با تکمیل خط انتقال پساب یزد، برداشت از منابع آب زیرسطحی را به طور کامل متوقف خواهد کرد. مدیرعامل این شرکت اعلام کرد که این مجموعه در دوران ناترازی برق و بحران‌های اخیر، با خرید برق از بازار آزاد، تولید و اشتغال را بدون وقفه حفظ کرد. این شرکت همچنین احداث یک نیروگاه خورشیدی 200 مگاواتی را در دستور کار دارد. این اقدامات، گام‌های مهمی در راستای توسعه پایدار و مدیریت بهینه منابع محسوب می‌شوند.

تأیید نهایی کمیته فقهی برای ابزاری استراتژیک

کمیته فقهی سازمان بورس و اوراق بهادار پس از بررسی‌های کارشناسی، موافقت خود را با تعمیم دارایی پایه در گواهی ظرفیت به انواع حامل‌های انرژی و آب اعلام کرد. این تصمیم در نشست روز چهارشنبه 22 مرداد که در محل بورس انرژی ایران برگزار شد، اتخاذ گردید. در این جلسه چهره‌های برجسته‌ای همچون غلامرضا مصباحی مقدم، ابوالقاسم علی‌دوست، مجید رضایی و شاپور محمدی حضور داشتند. این کمیته با رعایت ملاحظات مصوبه سال 1393، معامله این اوراق را بلامانع دانست.

گواهی ظرفیت چیست و چگونه عمل می‌کند؟

بر اساس تعریف مصوب، گواهی ظرفیت یک ورقه بهادار قابل معامله است. این اوراق بر پایه ایجاد ظرفیت‌های جدید و قابل اتکا در زنجیره انرژی و آب صادر می‌شوند. این زنجیره شامل تولید، تأمین، انتقال، ذخیره‌سازی و توزیع حامل‌های انرژی و آب است. همچنین این گواهی‌ها می‌توانند مبتنی بر کاهش ظرفیت قراردادی مشترکین فعلی صادر شوند و به دارنده خود حق استفاده از ظرفیت معینی را اعطا می‌کنند.

هدف‌گذاری برای حل معضل ناترازی انرژی

اقتصاد ایران با چالش جدی ناترازی در حوزه انرژی مواجه است که نیاز به توسعه زیرساخت‌ها را دوچندان می‌کند. عملیاتی‌سازی ابزارهایی مانند گواهی ظرفیت، در راستای اهداف ماده 38 قانون برنامه پنج ساله هفتم پیشرفت کشور است. این ابزار اهداف مهمی مانند تأمین مالی برای صنایع انرژی و تضمین بازگشت سرمایه فعالان این حوزه را دنبال می‌کند.

مشوقی اقتصادی برای مقابله با هدررفت منابع

بخش قابل توجهی از منابع انرژی کشور روزانه هدر می‌رود و این اتلاف، معضل ناترازی را عمیق‌تر کرده است. در این شرایط، گواهی‌های ظرفیت به عنوان یک مشوق اقتصادی عمل می‌کنند. این اوراق به تولیدکنندگان انرژی انگیزه مالی لازم را می‌دهند تا به طور جدی برای مقابله با تلفات انرژی اقدام کنند و بهره‌وری را افزایش دهند.

چشم‌انداز سودآوری برای اقتصاد ملی

محمد نظیفی، مدیرعامل بورس انرژی ایران، بر اهمیت بالای این ابزار مالی تأکید کرد. او بیان داشت که بازار گواهی ظرفیت، سودآوری بسیاری برای اقتصاد کشور به همراه خواهد داشت. به گفته نظیفی، مزیت اصلی ایران در حوزه هیدروکربوری است و باید از تمام ظرفیت‌های بازار سرمایه برای توسعه این مزیت اقتصادی راهبردی استفاده کرد.

جمع‌بندی و تحلیل اقتصادی
تصویب گواهی ظرفیت حامل‌های انرژی و آب توسط کمیته فقهی، یک نقطه عطف در پیوند بازار سرمایه با بخش واقعی اقتصاد محسوب می‌شود. این اقدام نه تنها یک ابزار مالی جدید برای سرمایه‌گذاران معرفی می‌کند، بلکه یک راهکار عملیاتی برای مواجهه با بحران ناترازی انرژی ارائه می‌دهد. این اوراق با ایجاد انگیزه اقتصادی برای بهینه‌سازی و توسعه زیرساخت‌ها، می‌توانند سرمایه‌های خصوصی را به سمت پروژه‌های استراتژیک انرژی هدایت کنند. موفقیت این ابزار، گامی مهم در جهت تأمین مالی پایدار و کاهش وابستگی به منابع دولتی در بخش انرژی خواهد بود و می‌تواند به افزایش بهره‌وری کلی اقتصاد ملی کمک شایانی نماید.

در جلسه‌ای با حضور مدیران ایمیدرو و شرکت‌های بزرگ صنعتی، بر لزوم تسریع در تأمین مالی طرح ساماندهی فاضلاب بندرعباس تأکید شد. این طرح ملی که با پیشرفت فیزیکی 75 درصدی همراه است، علاوه بر منافع زیست‌محیطی، پساب باکیفیت را به صنایع مولد هرمزگان منتقل می‌کند. عباس قنبری، معاون ایمیدرو، خواستار اقدام به‌موقع سهامداران برای پرداخت سهم خود شد. شرکت‌ها نیز آمادگی خود را برای تسویه باقیمانده تعهدات مالی خود اعلام کردند.

شرکت معدنی و صنعتی چادرملو با وجود محدودیت‌های انرژی، در 4 ماهه نخست سال جاری به یک رکورد قابل توجه دست یافت. این شرکت ضمن افزایش تولید فولاد، موفق شد مصرف آب را به ازای هر تن تولید حدود 7 درصد و مصرف برق را نزدیک به 9 درصد کاهش دهد. با اصلاح فرآیندها، هدررفت روزانه 600 مترمکعب آب متوقف شده و مصرف برق به ازای هر تن فولاد از حدود 640 به 570 کیلووات‌ساعت رسیده است که نشان‌دهنده افزایش بهره‌وری در این مجتمع صنعتی است.