معاون علمی رئیسجمهور در همایش ایران پتروکم اعلام کرد که هوش مصنوعی دیگر یک ابزار جانبی نیست، بلکه مولفه اصلی حکمرانی صنعتی است. وی تاکید کرد که در دنیای امروز، دادهها خوراک جدید پتروشیمیها هستند و بقای این صنعت به توانایی پیشبینی و تحلیل دادهها وابسته است، نه فقط ظرفیت تولید.
عبور از ظرفیت اسمی به کیفیت تصمیم
حسین افشین، معاون علمی و فناوری رئیسجمهور، در افتتاحیه سومین دوره همایش ایران پتروکم سخنرانی کرد. وی با ترسیم افقهای جدید، اعلام کرد که در عصر حاضر، ظرفیت اسمی تولید دیگر تنها عامل برتری نیست. آن چیزی که سرنوشت یک مجتمع پتروشیمی را تعیین میکند، «کیفیت تصمیمگیری» مدیران و سیستمها است که باید بر مبنای دادههای دقیق باشد.
هوش مصنوعی؛ ابزار حکمرانی نوین
افشین تاکید کرد که نگاه به هوش مصنوعی باید تغییر کند. این فناوری دیگر صرفاً یک ابزار فنی یا لوکس نیست، بلکه به یک مؤلفه حیاتی در «حکمرانی صنعتی» تبدیل شده است. تحول دیجیتال باید در لایههای مدیریتی و عملیاتی نفوذ کند تا ساختار پتروشیمیها چابک و هوشمند شود.
قدرت پیشبینی و پیشگیری
یکی از مهمترین کاربردهای هوش مصنوعی، قابلیت «دیدن قبل از وقوع» است. این فناوری به صنعتگر اجازه میدهد رفتار فرآیند شیمیایی را قبل از بروز خطا درک کند. نتیجه این امر، کاهش توقفهای ناخواسته (Shutdown)، بهینهسازی مصرف انرژی و افزایش ضریب ایمنی است. در واقع رویکرد از «واکنش به بحران» به «مدیریت ریسک» تغییر مییابد.
دادهها؛ خوراک جدید صنعت
معاون رئیسجمهور تشبیه جالبی ارائه داد و گفت: «دادههای صنعتی امروز همان خوراک (Feedstock) جدید هستند». اما همانطور که نفت خام بدون پالایش ارزش افزوده ندارد، داده خام هم ثروت نمیسازد. «الگوریتمها» و سیستمهای تصمیمیار، نقش مغز متفکر و برج تقطیر این دادهها را بازی میکنند تا مدیران بتوانند تصمیم درست را در لحظه ببینند.
ثانیههای سرنوشتساز
در پایان، پیام صریح حسین افشین به مدیران صنعت پتروشیمی این بود که هوشمند بودن دیگر یک «انتخاب» برای بهبود عملکرد نیست. در صنعتی که سود و زیانش در ثانیهها رقم میخورد، هوشمندسازی «شرط بقا» است. هر مجموعهای که نتواند خود را با تحول دیجیتال همگام کند، در بازار رقابتی آینده حذف خواهد شد.
***
سخنان معاون علمی رئیسجمهور نشاندهنده تغییر پارادایم در صنعت نفت و گاز ایران است. حرکت به سمت «پتروشیمی ۴.۰» (Petrochemical 4.0) به معنای کاهش هزینههای تعمیر و نگهداری (O&M) و افزایش حاشیه سود از طریق بهینهسازی انرژی است. سرمایهگذاری روی نرمافزار و دیتاماینینگ، بازگشت سرمایه سریعتری نسبت به توسعه فیزیکی واحدهای جدید دارد و ریسکهای عملیاتی را به شدت کاهش میدهد.
