مرتضی علیاکبری، مدیرعامل شرکت تجلی توسعه معادن و فلزات، مصوبه اخیر سازمان بورس مبنی بر حذف حجم مبنا را گامی حیاتی برای احیای شرکتهای کوچک و متوسط ارزیابی کرد. وی با اشاره به ایجاد شکاف عمیق میان ارزش خالص داراییها (NAV) و قیمت معاملاتی سهام در سیستم قبلی، این محدودیت را مانع اصلی رشد و عامل زیان بسیاری از نمادها دانست. به گفته این مقام مسئول، حذف این قانون ناعادلانه میتواند به قفلشدگی معاملات پایان داده و زمینه را برای جبران عقبماندگی قیمتی در اکثریت نمادهای بازار فراهم کند.
آزادسازی پتانسیل رشد در بازار سرمایه
مرتضی علیاکبری، مدیرعامل شرکت تجلی توسعه معادن و فلزات، ضمن ابراز رضایت کامل از تصمیم استراتژیک هیئتمدیره سازمان بورس، حذف قانون حجم مبنا را رویدادی مبارک برای کلیت بازار دانست. به گفته وی، این مصوبه باعث شد تا شرکتهای فعال در بازار سرمایه، بهویژه بنگاههای اقتصادی کوچک و متوسط، پس از دورهای طولانی از قید و بندهای محدودکننده حجم مبنا رها شوند. علیاکبری تأکید کرد که با اجرایی شدن این تصمیم، انتظار میرود روند حرکتی سهام این شرکتها اصلاح شده و سهامداران شاهد آغاز دورهای از رشد منطقی و پایدار در تالار شیشهای باشند.
آسیبشناسی شکاف قیمت و ارزش ذاتی
مدیرعامل شرکت تجلی در تشریح آسیبهای مدل قبلی اظهار داشت که اعمال حجم مبنا در عمل به مثابه ظلمی آشکار در حق شرکتهای بورسی و فرابورسی بود و مانع از آن میشد که قیمتها متناسب با پتانسیلهای واقعی رشد کنند. او توضیح داد که این مکانیزم باعث ایجاد فاصلهای معنادار و غیرمنطقی میان ارزش خالص داراییها (NAV) و قیمتهای مورد معامله روی تابلو شده بود. تداوم این وضعیت نه تنها انگیزه سرمایهگذاری را کاهش داده بود، بلکه با دور کردن قیمت سهام از ارزش واقعی آن، بیعدالتی در برخورد با نمادهای مختلف را تشدید میکرد.
رفع تبعیض میان نمادهای بزرگ و کوچک
بخش دیگری از انتقادات علیاکبری معطوف به ساختار نابرابر اجرای این قانون بود. وی تصریح کرد که متأسفانه مکانیزم حجم مبنا، بسیاری از شرکتها را ناخواسته به مسیر زیاندهی سوق داده بود و بررسیهای کارشناسی نشان میدهد که عدالت در کلیت بازار سرمایه نقض میشد. استدلال او بر این واقعیت استوار بود که برخی شرکتهای بسیار بزرگ (شاخصساز)، گاه با حجم مبنایی به مراتب کمتر از شرکتهای متوسط و کوچک معامله میشدند. این تناقض آشکار، عملاً منجر به قفل شدن نقدینگی و توقف معاملات در نمادهای کوچکتر شده بود، در حالی که نمادهای بزرگتر با سهولت بیشتری معامله میشدند.
چشمانداز روشن برای جبران عقبماندگیها
علیاکبری با ذکر مثالی عینی گفت که در سالهای اخیر، مسیر رشد نمادهای ارزشمندی همچون «تجلی» دقیقاً به دلیل اعمال همین محدودیت حجم مبنا سد شده بود. در بسیاری از موارد، حتی با وجود تقاضا، افزایش حجم مبنا منجر به توقف روند صعودی و عدم افزایش قیمت سهام میشد. او اقدام اصلاحی سازمان بورس را به فال نیک گرفت و ابراز امیدواری کرد که با برچیده شدن این مانع، بازار سرمایه شاهد جبران عقبماندگیهای قیمتی در سهام شرکتهای متوسط و کوچک باشد؛ شرکتهایی که بدنه اصلی و اکثریت نمادهای بورس و فرابورس را تشکیل میدهند.
***
حذف حجم مبنا یکی از مطالبات دیرینه فعالان بازار برای افزایش کارایی بازار (Market Efficiency) بوده است. از منظر اقتصادی، حجم مبنا اگرچه با هدف جلوگیری از نوسانات هیجانی وضع شد، اما در عمل به مانعی برای «کشف قیمت» صحیح تبدیل شد و نقدشوندگی (Liquidity) سهام شرکتهای کوچک (Small Caps) را به شدت کاهش داد. با حذف این محدودیت، سرعت تعدیل قیمتها با اطلاعات جدید افزایش مییابد و فاصله بین قیمت بازاری (Market Price) و ارزش ذاتی (NAV) کاهش خواهد یافت. این تصمیم برای شرکتهای سرمایهگذاری و هلدینگهایی مانند «تجلی» که پرتفوی متنوعی دارند، میتواند منجر به شفافیت بیشتر در ارزشگذاری داراییها و جذابیت بیشتر برای سرمایهگذاران حقیقی شود.
