سازمان امور مالیاتی کشور با آغاز فاز چهارم طرح هوشمندسازی، فرآیند محاسبه سیستمی مالیات بر ارزش افزوده را از تاریخ 1 دی ماه 1404 عملیاتی کرد. طبق اعلام رسمی معاون این سازمان، صورتحسابهای کاغذی دیگر فاقد اعتبار برای کسر مالیات بوده و تمامی تراکنشها باید در قالب الکترونیکی ثبت شوند. این قانون شامل تمام فعالان اقتصادی فراخوان شده در 10 مرحله قبلی است و استفاده از خدمات شرکتهای معتمد برای صدور این صورتحسابها رایگان خواهد بود.
آغاز رسمی فاز چهارم هوشمندسازی مالیاتی
معاون تحول هوشمند نظام مالیاتی سازمان امور مالیاتی کشور، خبر مهمی را درباره تغییر بنیادین در شیوه محاسبات مالیاتی اعلام کرد. محمد برزگری اظهار داشت که فاز چهارم پروژه «محاسبه الکترونیکی مالیات بر ارزش افزوده» رسماً کلید خورده است. این مرحله جدید از تاریخ 1 دی ماه 1404 اجرایی شده و هدف اصلی آن سیستمی کردن کامل فرآیندها است. اجرای دقیق این طرح باعث افزایش چشمگیر شفافیت در زنجیره فعالیتهای اقتصادی کشور میشود. این اقدام گامی بلند در جهت مدرنسازی زیرساختهای مالیاتی و کاهش دخالتهای انسانی در محاسبات محسوب میشود.
حذف کامل اعتبار صورتحسابهای فیزیکی
مهمترین تغییر در این فاز جدید، بیاعتبار شدن کامل اسناد سنتی و فیزیکی در نظام مالیات بر ارزش افزوده است. برزگری تأکید کرد که از این تاریخ به بعد، صورتحسابهای کاغذی هیچگونه اعتباری نخواهند داشت. فعالان اقتصادی باید بدانند که شرط پذیرش اعتبار مالیاتی خریدهایشان، وجود مستندات در قالب صورتحساب الکترونیکی است. سازمان امور مالیاتی دیگر به فاکتورهای دستی و کاغذی رسیدگی نخواهد کرد و اعتباری برای آنها لحاظ نمیکند. این سختگیری قانونی با هدف شفافسازی کامل زنجیره تراکنشها و مسدود کردن راههای فرار مالیاتی اعمال میشود.
دامنه شمول فعالان اقتصادی در طرح جدید
این مقام مسئول درباره گستره اجرای این قانون توضیحات تکمیلی ارائه داد و جامعه هدف را مشخص کرد. الزام محاسبه مالیات به صورت کاملاً الکترونیکی، شامل حال گروه وسیعی از مودیان میشود. تمام اشخاص و فعالان اقتصادی که در 10 مرحله فراخوان پیشین سازمان برای اجرای قانون مالیات بر ارزش افزوده دعوت شدهاند، مشمول این طرح هستند. بنابراین، تقریباً بدنه اصلی فعالان اقتصادی کشور باید خود را با این سیستم جدید و حذف کاغذ تطبیق دهند.
ارائه خدمات رایگان صدور صورتحساب
معاون تحول هوشمند نظام مالیاتی برای تسهیل این گذار، مشوقهای در نظر گرفته شده را نیز تشریح کرد. او به رایگان بودن خدمات شرکتهای معتمد مالیاتی برای مودیان اشاره نمود. بر این اساس، هر مودی مالیاتی که برای صدور صورتحسابهای خود از زیرساخت و خدمات شرکتهای معتمد استفاده کند، هزینهای پرداخت نخواهد کرد. صدور صورتحساب الکترونیکی از طریق این شرکتها برای فعالان اقتصادی کاملاً رایگان در نظر گرفته شده است تا فرآیند گذار تسریع شود.
الزام فروشندگان به صدور فاکتور سیستمی
نگاه سازمان امور مالیاتی در حال حاضر بر این اصل استوار است که فروش باید در بستری شفاف ثبت شود. برزگری تصریح کرد که فعالان اقتصادی در لحظه فروش کالا یا خدمات، موظف به صدور صورتحساب الکترونیکی هستند. با توجه به حذف رسمی فاکتورهای کاغذی از 1 دی ماه، هیچ بهانهای برای عدم صدور فاکتور سیستمی پذیرفته نیست. این رویکرد تضمین میکند که تمامی درآمدهای حاصل از فروش در سامانه مودیان به درستی منعکس شود.
جایگاه نظارتی مردم و رسید دستگاه کارتخوان
این مقام مسئول در بخش دیگری از سخنان خود به نقش کلیدی شهروندان در نظارت بر اجرای قانون پرداخت. او از مردم خواست هنگام خرید کالا یا دریافت خدمات، حتماً مطالبه صورتحساب الکترونیکی داشته باشند. برزگری توضیح داد که سادهترین نوع این صورتحسابها، همان «صورتحساب الکترونیکی نوع 3» است. این نوع صورتحساب در واقع همان رسید استانداردی است که از دستگاه کارتخوان صادر میشود و سندی معتبر تلقی میگردد.
اهمیت تطبیق هویت و فعالیت در تراکنشها
معاون سازمان امور مالیاتی بر لزوم هوشیاری شهروندان هنگام دریافت رسید کارتخوان تأکید کرد. خریداران باید یک تطابقگیری ساده اما مهم روی رسید دریافتی انجام دهند. شهروند باید بررسی کند که آیا نام درج شده روی رسید کارتخوان با ماهیت فعالیت فروشنده و کالای خریداری شده همخوانی دارد یا خیر. این تطبیق ساده توسط مردم، به شناسایی دستگاههای کارتخوان بیهویت یا اجارهای کمک شایانی میکند. همراهی عمومی در این زمینه نتایج بسیار مثبتی در سالمسازی فضای اقتصادی خواهد داشت.
***
اجرای فاز چهارم محاسبه الکترونیکی مالیات بر ارزش افزوده و حذف قطعی صورتحسابهای کاغذی، نقطه عطفی در گذار ایران به سمت «مالیاتستانی هوشمند» است. این اقدام با مسدود کردن مسیر استفاده از فاکتورهای صوری و کاغذی، شفافیت زنجیره تأمین و توزیع را به شکل بیسابقهای افزایش میدهد. دادهمحور شدن فرآیند تشخیص اعتبار مالیاتی، ضمن کاهش اصطکاک بین مودی و ممیز، عدالت مالیاتی را برای فعالان شفاف تضمین میکند. موفقیت این طرح در گرو عملکرد صحیح سامانه مودیان و پایداری زیرساختهای شرکتهای معتمد در پردازش حجم بالای صورتحسابهای روزانه خواهد بود.
