تجارت جهانی آلومینیوم خام در سال ۲۰۲۵ با رشد ۹.۳ درصدی نسبت به سال گذشته، به رقم ۷۸.۵ میلیارد دلار رسید. در این میان، ایران با ثبت صادراتی به ارزش بیش از ۵۵۶ میلیون دلار، موفق شد جایگاه ۳۰ دنیا را در این بازار استراتژیک از آن خود کند. دادههای آماری نشان میدهند قاره آسیا با سهم ۳۸.۵ درصدی، قطب اصلی تأمین این فلز پرکاربرد در جهان است. چین و اندونزی با ثبت رشدهای جهشی بالای ۶۰ درصد، سریعترین نرخ توسعه صادرات را در میان قدرتهای بزرگ معدنی به دست آوردند.
تثبیت جایگاه ۳۰ صادراتی ایران در بازار جهانی فلزات
صنعت معدنی ایران با تحقق صادراتی به ارزش ۵۵۶ میلیون دلار در سال ۲۰۲۵، گام بلندی برای توسعه بازارهای بینالمللی برداشت. کشور ما با این حجم از فروش، پس از قطبهایی نظیر لهستان، کره جنوبی، قزاقستان و دانمارک، در رتبه ۳۰ بزرگترین صادرکنندگان آلومینیوم خام جهان ایستاد. این موفقیت ارزی در حالی شکل میگیرد که آلومینیوم به دلیل مقاومت بالا در برابر خوردگی، چگالی کم و وزن سبک، ماده اصلی صنایع بازیافت، ساخت خودرو و مصالح ساختمانی مدرن به شمار میرود.
رشد ارزش تجارت جهانی آلومینیوم خام و سهم شش قدرت برتر
کل ارزش آلومینیوم خام صادراتی در سطح جهان طی سال ۲۰۲۵ به رقم ۷۸.۵ میلیارد دلار دست یافت. این آمار نشاندهنده رشد ۹.۳ درصدی بازار نسبت به رقم ۷۱.۸ میلیارد دلاری سال ۲۰۲۴ است و بررسی پنجساله بازار نیز حکایت از افزایش میانگین ۵.۱ درصدی نسبت به سال ۲۰۲۱ دارد. در این میان، ۶ کشور شامل روسیه با ۹.۶ میلیارد دلار، امارات با ۷.۸ میلیارد دلار، کانادا با ۷.۵ میلیارد دلار، مالزی با ۵ میلیارد دلار، هند با ۴.۲ میلیارد دلار و نروژ، سهمی معادل ۴۸.۶ درصد از کل محمولههای صادراتی را به خود اختصاص دادند.
نقشه جغرافیایی عرضه آلومینیوم و پیشتازی قاره آسیا
کشورهای آسیایی با ارسال محمولههایی به ارزش ۳۰.۲ میلیارد دلار، سهمی معادل ۳۸.۵ درصد از کل بازار جهانی را تصاحب کردند و رتبه نخست را به دست آوردند. صادرکنندگان مستقر در قاره اروپا با سهم ۳۷.۶ درصدی در تعقیب آسیا هستند، در حالی که آمریکای شمالی ۱۱.۱ درصد از بازار را در اختیار دارد. اقیانوسیه به رهبری استرالیا با سهم ۶.۲ درصد، آفریقا با ۵.۳ درصد و آمریکای لاتین با ۱.۳ درصد در رتبههای بعدی تأمین این فلز کاربردی قرار دارند. ۱۵ کشور اول این فهرست در مجموع ۷۵.۷ درصد ارزش بازار را کنترل میکنند.
نوسانات وزنی محمولهها و جهش صادراتی چین
بررسی بازار بر اساس وزن محمولهها نشان میدهد که ۲۰ کشور برتر، حدود ۸۵ درصد حجم فیزیکی صادرات را در دست دارند. در این بخش، چین با رشد وزنی ۶۰.۲ درصدی نسبت به سال گذشته و اندونزی با رشد ۴۸ درصدی، بالاترین شتاب توسعه را ثبت کردند. روسیه نیز حجم صادرات خود را ۴۵.۱ درصد افزایش داد. در سمت مقابل، تأمینکنندگان ایالات متحده آمریکا با افت سنگین ۵۲.۸ درصدی در حجم فیزیکی مواجه شدند و کشورهای هند و کانادا نیز کاهش دو رقمی را در وزن محمولههای خود تجربه کردند.
فرآیند قیمتگذاری جهانی و توزیع ارزانترین و گرانترین بازارهای فروش
میانگین قیمت جهانی هر تن آلومینیوم صادراتی در سال ۲۰۲۵ روی عدد ۲۳۹۳ دلار ایستاد که نشاندهنده تورم ۹.۷ درصدی نسبت به سال ۲۰۲۴ است. دادههای آماری نشان میدهند قزاقستان ارزانترین و ایالات متحده آمریکا گرانترین آلومینیوم صادراتی جهان را عرضه میکنند. کشورهای بریتانیا، هلند و آلمان نیز محصولات خود را با بالاترین میانگین قیمت واحد به فروش رساندند. صادرکنندگان آمریکایی همزمان با کاهش حجم، میانگین قیمت واحد خود را ۴۳.4 درصد نسبت به سال گذشته افزایش دادند.
***
صعود ایران به جمع ۳۰ صادرکننده برتر آلومینیوم جهان در سال ۲۰۲۵، نشاندهنده تابآوری و توسعه ظرفیتهای تولیدی صنایع ذوب در مواجهه با محدودیتهای بینالمللی است. تحقق صادرات ۵۵۶ میلیون دلاری پتانسیل بالای این بخش را برای ارزآوری غیرنفتی اثبات میکند. با توجه به سهم برتر قاره آسیا در این بازار (۳۸.۵ درصد)، ایران به دلیل دسترسی به انرژی و موقعیت ژئوپلیتیک، شانس بالایی برای جذب بازارهای منطقهای دارد. با این حال، رشد جهشی کشورهایی مانند چین و اندونزی در کنار قیمتهای رقابتی قزاقستان، تهدیدی جدی برای سهم بازار ایران به شمار میروند. برای حفظ این جایگاه جهانی، صنعت آلومینیوم ایران نیازمند بهینهسازی زنجیره تأمین آلومینا، مدیریت هزینههای انرژی و حرکت به سمت صادرات محصولات با ارزش افزوده بالاتر است.
