در پی افزایش تنشها در خاورمیانه و نوسان شدید قیمتها، وزیران انرژی گروه 7 از آزادسازی فوری ذخایر راهبردی نفت خودداری کردند. این گروه در تصمیمی محتاطانه، مسئولیت ارزیابی بازار و ارائه گزینهها را به آژانس بینالمللی انرژی (IEA) واگذار نمود تا هرگونه اقدامی مبتنی بر دادههای دقیق باشد. این رویکرد در حالی اتخاذ میشود که قیمت نفت به بالاترین حد خود در 4 سال گذشته رسیده بود و نگرانیها در اروپا از تکرار بحران انرژی سال 2022 به شدت افزایش یافته است.
تصمیم گروه 7: احتیاط به جای اقدام فوری
وزیران انرژی 7 کشور صنعتی جهان (G7) روز سهشنبه، 19 اسفند، در یک نشست مجازی، با آزادسازی هماهنگ ذخایر استراتژیک نفت مخالفت کردند. اعضای این گروه که شامل آمریکا، کانادا، ژاپن، ایتالیا، بریتانیا، آلمان و فرانسه میشود، ترجیح دادند پیش از اتخاذ هر تصمیمی، یک ارزیابی جامع از شرایط بازار انرژی صورت گیرد. این تصمیم نشاندهنده رویکردی محتاطانه برای مدیریت بحران و جلوگیری از ارسال سیگنالهای متناقض به بازار است.
آژانس بینالمللی انرژی، مسئول ارزیابی بازار
به جای یک اقدام مستقیم، گروه 7 از آژانس بینالمللی انرژی خواست تا با برگزاری یک نشست فوقالعاده، وضعیت امنیت عرضه و شرایط بازار نفت را به دقت تحلیل کند. فاتح بیرول، رئیس آژانس بینالمللی انرژی، تأیید کرد که اعضا در این نشست تصمیم خواهند گرفت که آیا نیازی به استفاده از ذخایر اضطراری وجود دارد یا خیر. رولان لسکور، وزیر دارایی فرانسه، نیز پس از این نشست گفت: «ما از آژانس بینالمللی انرژی خواستهایم سناریوهایی را برای آزادسازی احتمالی ذخیرهسازیهای نفت تدوین کند؛ ما باید آماده اقدام در هر لحظه باشیم.»
نوسان شدید قیمت نفت در بازارهای جهانی
این نشست در شرایطی برگزار شد که قیمت نفت در معاملات روز دوشنبه، 18 اسفند، به بالاترین سطح خود طی 4 سال اخیر رسیده بود. با این حال، اظهارات دونالد ترامپ، رئیسجمهوری وقت آمریکا، مبنی بر پیشبینی پایان زودهنگام جنگ در خاورمیانه، باعث یک کاهش ناگهانی 11 درصدی در قیمتها در روز سهشنبه، 19 اسفند، شد. این نوسان شدید، پیچیدگی تصمیمگیری و حساسیت بالای بازار به اخبار ژئوپلیتیک را به خوبی نشان میدهد.
نگرانی اروپا از تکرار بحران انرژی 2022
دولتهای اروپایی به شدت نگران تکرار بحران انرژی سال 2022 هستند که پس از حمله روسیه به اوکراین رخ داد. در آن زمان، قیمتها به رکوردهای تاریخی رسید و بسیاری از صنایع اروپایی مجبور به تعطیلی یا کاهش تولید شدند. اورسولا فون در لاین، رئیس کمیسیون اروپا، با اشاره به این آسیبپذیری گفت: «ما برای سوختهای فسیلی به واردات گران و بیثبات وابستهایم که این وضع ما را در موقعیتی نامطلوب قرار میدهد.» او کاهش تولید انرژی هستهای را یک اشتباه راهبردی در اروپا خواند.
سرمایهگذاری 75 میلیارد یورویی اروپا برای تقویت زیرساختها
در واکنش به این آسیبپذیریها، کمیسیون اروپا روز سهشنبه اعلام کرد که بانک سرمایهگذاری اروپا طی 3 سال آینده، مبلغ 75 میلیارد یورو (معادل 87 میلیارد و 320 میلیون دلار) در زیرساختهای انرژی سرمایهگذاری خواهد کرد. این سرمایهگذاری عظیم با هدف رفع مشکلات شبکه برق، مهار قیمتها و کاهش وابستگی به واردات سوختهای فسیلی انجام میشود. امروزه، آمریکا و نروژ جایگزین روسیه شدهاند که پیش از سال 2022 حدود 40 درصد از گاز اروپا را تأمین میکرد.
***
امتناع گروه 7 از آزادسازی فوری ذخایر نفت، یک سیگنال اقتصادی دوگانه به بازار ارسال میکند: از یک سو، نشاندهنده عدم تمایل به استفاده زودهنگام از یک ابزار قدرتمند کنترلی است که میتواند به نوسانات کوتاهمدت دامن بزند. از سوی دیگر، واگذاری مسئولیت به آژانس بینالمللی انرژی، اقدامی برای ایجاد یک مکانیسم واکنش مبتنی بر داده و هماهنگ، به جای تصمیمات سیاسی شتابزده است. این رویکرد، ضمن حفظ ذخایر استراتژیک برای شرایط بحرانیتر، ریسکپذیری در بازار را بالا نگه میدارد. اعلام سرمایهگذاری 75 میلیارد یورویی اتحادیه اروپا نیز یک واکنش اقتصادی مستقیم به این بحران است که نشان میدهد اروپا به دنبال راهحلهای بلندمدت ساختاری برای کاهش وابستگی و افزایش امنیت انرژی خود است.